Semanotus amplus

Semanotus amplus – gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych i podrodziny kózkowych.

Takson ten opisany został po raz pierwszy w 1912 roku przez Thomasa Lincolna Caseya na łamach „Memoirs on the Coleoptera” pod nazwą Anocomis ampla^[1]. Rodzaj Anocomis zsynonimizowano potem z Semanotus, stąd obecna kombinacja^[2].

Po rewizji Jamesa Hammonda i Daryla J. Williamsa w obrębie tego gatunku wyróżnia się trzy podgatunki^[3]:

• Semanotus amplus amplus (Casey, 1912)
• Semanotus amplus basalis (Casey, 1924)
• Semanotus amplus sequoiae (Van Dyke, 1923)

Nie wyklucza się jednak, że S. a. basalis stanowić może tylko formę barwną podgatunku nominatywnego^[3].

Według wyników analizy filogenetycznej północnoamerykańskich tomanków opublikowanych w 2013 roku przez Hammonda i Williamsa S. amplus zajmuje pozycję siostrzaną dla kladu tworzonego przez S. australis, S. litigiosus i S. terminatus^[3].

Głowa ma czarną lub ciemnobrązową kolorystykę. Czoło jest wokół panewek czułkowych gęsto punktowane. Czułki są stosunkowo długie, u samców dochodzące co najmniej do ¾ długości pokryw, a u samic zwykle co najmniej do ich połowy, o członach dłuższych niż u S. conformis. Człony pierwszy, drugi i trzeci porośnięte są delikatnymi, jasnymi szczecinkami niezasłaniającymi ich powierzchni. Kolor czułków u S. a. seqoiae jest najczęściej całkiem czarny, natomiast u pozostałych podgatunków zwykle jest pomarańczowy do jasnobrązowego, ale z ciemniejszym trzonkiem. Narządy gębowe cechują się nieszczególnie szerokimi u nasady i pozbawionymi środkowego ząbka żuwaczkami o rozwartych kątach zewnętrznych^[3].

Przedplecze jest ciemnobrązowe do czarnego. Pokrywy bywają od całkiem czarnych, przez pomarańczowo-czarne po całkiem pomarańczowe, ewentualnie zamiast pomarańczu występuje czerwień. U podgatunku nominatywnego tło jest pomarańczowe lub czerwone, a czarne są dwie jajowate plamki pośrodku i wierzchołkowa ⅓. U S. a. basalis nasada pokryw i kąty barkowe są zaczernione. U S. a. seqoiae pokrywy są ciemnobrązowe lub czarne z pomarańczową lub czerwoną przednią ⅓, aczkolwiek czasem z ciemnymi barkami. U S. a. amplus kąty barkowe sięgają do ćwierci długości pokryw, a u S. a. basalis do połowy ich długości. Wszystkie podgatunki mają pokrywy porośnięte pokładającymi się włoskami barwy ciemnobrązowej do czarnej. Odnóża najczęściej są dwubarwne, o ciemnobrązowych udach oraz jasnobrązowych lub pomarańczowych goleniach i stopach. U samic uda są umiarkowanie maczugowate, u samców silniej, wręcz kulistawo zgrubiałe^[3].

Owłosienie spodu ciała i odnóży jest przeciętnie gęste i długie, białe do szarego^[3].

Larwy przechodzą rozwój w łyku i drewnie drzew i krzewów iglastych. Roślinami żywicielskimi podgatunku nominatywnego i S. a. basalis są cedrzyniec kalifornijski, jałowce, sekwoja wieczniezielona i żywotnik olbrzymi. Osobniki dorosłe obserwuje się także na cyprysikach, daglezjach, jodłach i sosnach. Jedyną rośliną pokarmową S. a. seqoiae jest natomiast sekwoja wieczniezielona^[3].

Gatunek nearktyczny. Podgatunki nominatywny i S. a. basalis rozmieszczone są wzdłuż pacyficznego wybrzeża od Kolumbii Brytyjskiej na północy po południową Kalifornię na południu. S. a. seqoiae jest natomiast endemitem Kalifornii, znanym wyłącznie z okolic Falls Church^[3].