Tomanek cyprysowy

Tomanek cyprysowy
	Semanotus ligneus
	(Fabricius, 1787)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Rodzina	kózkowate
Podrodzina	kózkowe
Plemię	Callidiini
Rodzaj	tomanek
Gatunek	tomanek cyprysowy
Synonimy
	Callidium ligneum Fabricius, 1787; Anocomis ligneum (Fabricius, 1787); Callidium russicum Stephens, 1831; Callidium nicolas White, 1855; Anocomis lignea parvicollis Casey, 1912;
	Callidium ligneum Fabricius, 1787; Anocomis ligneum (Fabricius, 1787); Callidium russicum Stephens, 1831; Callidium nicolas White, 1855; Anocomis lignea parvicollis Casey, 1912;

Tomanek cyprysowy^[1] (Semanotus ligneus) – gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych i podrodziny kózkowych.

Taksonomia i ewolucja

Kladogram tomanków Ameryki Północnej wg Hammonda i Williamsa (2013)

	S. amethystinus

	S. juniperi

S. ligneus

S. conformis

S. amplus

S. australis

	S. litigiosus

	S. terminatus

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1787 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Callidium ligneum^[2]. W 1912 roku wyznaczony został przez Thomasa L. Caseya gatunkiem typowym nowego rodzaj Anocomis, który zsynonimizowano potem z Semanotus^[3].

Według wyników analizy filogenetycznej północnoamerykańskich tomanków opublikowanych w 2013 roku przez Jamesa Hammonda i Daryla J. Williamsa S. ligneus zajmuje pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego wszystkie badane taksony oprócz S. amethystinus i S. juniperi^[4].

Morfologia

Chrząszcz o ciele długości od 8 do 12 mm^[1].

Głowa wraz z czułkami ma czarną lub ciemnobrązową kolorystykę. Czoło jest wokół panewek czułkowych gęsto punktowane. Narządy gębowe cechują się nieszczególnie szerokimi u nasady i pozbawionymi środkowego ząbka żuwaczkami o rozwartych kątach zewnętrznych^[4].

Przedplecze jest ciemnobrązowe do czarnego. Pokrywy mają jasnożółte tło, a na nim czarny wzór w postaci plamy zajmującej ich wierzchołkową ⅓ oraz pary przeciętnej wielkości kropek, czasem donasadowo powiększonych i zlanych w podłużną, języczkowatą przepaskę. Powierzchnia pokryw jest wyraźnie punktowana, rzadziej i grubiej na obszarach żółtych oraz drobniej i gęściej na obszarach ciemnych. Porośnięta jest także wyraźnymi, pokładającymi się lub półwzniesionymi szczecinkami, zwykle bladymi na obszarach żółtych oraz ciemnymi na obszarach ciemnych. Ponadto szereg sterczących szczecinek biegnie przy szwie, zwykle tylko przy przedniej jego połowie. Odnóża mają krótkie, wyraźnie maczugowato zgrubiałe uda. Spód ciała jest ciemny, skąpo porośnięty delikatnymi szczecinkami białymi do szarych^[4].

Ekologia i występowanie

Owad ten zasiedla lasy, parki i ogrody^[1]. Larwy przechodzą rozwój w łyku i drewnie cyprysów, jałowców i żywotnika zachodniego. Osobniki dorosłe spotykano także na sosnach^[4].

Gatunek nearktyczny, rozmieszczony we wschodniej Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, na południe sięgający do Oklahomy i wschodniego Teksasu^[4].

Przypisy

1 2 3 Semanotus ligneus – Tomanek cyprysowy. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2025-12-04].
↑ J.C. Fabricius: Mantissa insectorum sistens eorum species nuper detectas adiectis characteribus genericis, differentiis specificis, emendationibus, observationibus. Hafniae, 1787, s. 153.
↑ G.G. Sama G.G., I.I. Löbl I.I., Cerambycinae, [w:] IvanI. Löbl, AlešA. Smetana (red.), Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume 6. Chrysomeloidea, Stenstrup: Apollo Books, 2010, s. 155-156, ISBN 978-87-88757-84-2 .
1 2 3 4 5 Hammond, H.E.J.; Williams, D.J.. Casey’s conundrum, a review of the genus Semanotus Mulsant (Coleoptera: Cerambycidae: Cerambycinae: Callidiini) in North America. „Zootaxa”. 3670 (2), s. 101–136, 2013.

[insektarium-1] 1 2 3 Semanotus ligneus – Tomanek cyprysowy. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2025-12-04].

[Fabricius-2] J.C. Fabricius: Mantissa insectorum sistens eorum species nuper detectas adiectis characteribus genericis, differentiis specificis, emendationibus, observationibus. Hafniae, 1787, s. 153.

[cpc-3] G.G. Sama G.G., I.I. Löbl I.I., Cerambycinae, [w:] IvanI. Löbl, AlešA. Smetana (red.), Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume 6. Chrysomeloidea, Stenstrup: Apollo Books, 2010, s. 155-156, ISBN 978-87-88757-84-2 .

[hw-4] 1 2 3 4 5 Hammond, H.E.J.; Williams, D.J.. Casey’s conundrum, a review of the genus Semanotus Mulsant (Coleoptera: Cerambycidae: Cerambycinae: Callidiini) in North America. „Zootaxa”. 3670 (2), s. 101–136, 2013.

[1]

[2]

[3]

[4]