Semanotus litigiosus

Semanotus litigiosus – gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych i podrodziny kózkowych.

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1891 roku przez Thomasa Lincolna Caseya na łamach „Annals of the New York Academy of Science” pod nazwą Hylotrupes litigiosus^[1].

Według wyników analizy filogenetycznej północnoamerykańskich tomanków opublikowanych w 2013 roku przez Jamesa Hammonda i Daryla J. Williamsa S. litigiosus zajmuje pozycję siostrzaną dla S. terminatus, tworząc z nim klad siostrzany dla S. australis^[2].

Głowa jest ciemnobrązowa do czarnej, rzadko z jasnobrązowo rozjaśnionymi członami czułków od czwartego wzwyż. Szeroka i krótka warga górna ma prostokątny kształt. Żuwaczki zaopatrzone są w duży ząb pośrodkowy na powierzchni molarnej, a ich zewnętrzne krawędzie tworzą przy nasadzie prawie proste kąty. Czułki są przynajmniej tak długie jak pokrywy. U samca człony od ósmego do ostatniego są długie i cienkie, od ósmego do dziesiątego ponadtrzykrotnie do prawie czterokrotnie dłuższych niż szerszych, a ostatni około pięciokrotnie dłuższy niż szerszy^[2].

Ciemnobrązowe do czarnego przedplecze nie jest u nasady szypułkowato przewężone. Pokrywy mogą być jednolicie ciemnobrązowe do czarnych albo posiadać jasnożółty wzór w postaci poprzecznie owalnych kropek lub szerokich przepasek. Stosunek długości do szerokości pokryw wynosi między 2 a 2,2. Wzdłuż szwu od podstawy pokryw aż po okolicę samego ich wierzchołka biegnie jeden lub więcej szeregów gęstych, złocistych, półwzniesionych do sterczących szczecinek. Odnóża są dość krótkie, o udzie tak długim jak goleń. Przednie i środkowe golenie są u szczytu rozszerzone, kulistawo-trójkątne, u samicy zaopatrzone w gęste, długie, srebrzyste szczecinki przysłaniające nasady ostróg^[2].

Ubarwienie odwłoka jest czarne. Samcze genitalia cechują się walcowatą, nieco spłaszczoną apofizą tegmenu^[2].

Larwy przechodzą rozwój w łyku i drewnie jodły kalifornijskiej, jodły olbrzymiej i daglezji zielonej. Osobniki dorosłe spotykano także na sosnach i świerkach^[2].

Gatunek nearktyczny, rozmieszczony wzdłuż pacyficznego wybrzeża Ameryki Północnej od Kolumbii Brytyjskiej na północy przez Waszyngton i Oregon po południową Kalifornię na południu. Na wschodzie nie przekracza Gór Skalistych^[2].