Tradycjonalizm katolicki

Tradycjonalizm katolicki – nurt katolicyzmu kładący nacisk na wierzenia, nauczanie, liturgię, tradycje i praktyki sprzed Soboru Watykańskiego II^[1]. Jego szczególnym wyrazem jest pielęgnowanie klasycznego rytu rzymskiego^[2].

W swojej skrajnej formie, praktykowanej przez niewielką część tradycjonalistów^[3], przeradza się on w sedeprywacjonizm, sedewakantyzm, mistycjalizm lub konklawizm, tym samym zrywając jedność ze Stolicą Apostolską^[4].

W trakcie II Soboru Watykańskiego wydane zostały dokumenty zawierające niejasne, bądź pozostawiające duże pole do interpretacji zwroty^[5][6][7], czego następstwem były zmiany w sposobie nauczania, praktykach oraz samej liturgii^[8], często sprzeczne z jego pierwotnymi postanowieniami^[6].

Przeciw tym zmianom wyraziło swoją wątpliwość wielu księży i biskupów^[8], w tym abp Marcel Lefebvre, który założył w Écône Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X (FSSPX) wraz z seminarium duchownym^[9]. W 1975 roku abp Lefebvre wyświęcił trzech kleryków bez zgody biskupa miejsca, co sprawiło utratę aprobaty Stolicy Apostolskiej dla Bractwa^[10]. W wyniku wewnętrznych sporów w roku 1983 powstało sedewakantystyczne Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa V (FSSPV)^[11]. Później, w roku 1988, udzielił on sakry biskupiej czterem księżom bez zgody papieża Jana Pawła II - wyrzekłszy się wcześniej podpisanego 5 maja 1988 roku porozumienia z Rzymem^[12] – czym zaciągnął na siebie, pomagającego mu biskupa i czterech nowo wyświęconych biskupów ekskomunikę latae sententiae^[10][13]. W konsekwencji Jan Paweł II wydał motu proprio Ecclesia Dei potwierdzające nałożone ekskomuniki oraz na którego mocy została utworzona papieska Komisja Ecclesia Dei, mająca na celu ułatwienie pozostania w jedności ze Stolicą Apostolską wiernym i kapłanom przywiązanym do tradycji (również tych związanych z FSSPX)^[13].

Wydarzenia w Écône doprowadziły jedenastu księży, diakona oraz niewielu seminarzystów Bractwa do opuszczenia go i założenia Bractwa Kapłańskiego Świętego Piotra (FSSP) w tym samym roku^[14], które otrzymało mandat Stolicy Apostolskiej dla swojego funkcjonowania^[15][16]. Na prośbę kard. Josepha Ratzingera w roku 1989 powstało ich pierwsze seminarium w Wigratzbad^[14][17].

Papież Benedykt XVI 7 lipca 2007 roku uchwalił motu proprio Summorum Pontificum zezwalające każdemu kapłanowi katolickiemu na odprawianie mszy świętej w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego^[18]. To zezwolenie zostało następnie ograniczone przez papieża Franciszka w wydanym 16 lutego 2021 roku motu proprio Traditionis custodes^[19], którego wnioski i decyzje okazały się być, według raportu Diane Montagnii, sprzeczne z opiniami biskupów, na których podstawie miał powstać dokument^[20].

Od momentu zakończenia II Soboru Watykańskiego powstało wiele zgromadzeń tradycjonalistycznych. Część z nich działa, nie będąc w komunii ze Stolicą Apostolską^[21].

• ultramontanizm
• prawosławie
• starokatolicyzm
• staroobrzędowcy
• starokalendarzowcy