Unplugged (album Alice in Chains)

Unplugged
Okładka
Wykonawca albumu koncertowego
Alice in Chains
Wydany

30 lipca 1996

Nagrywany

10 kwietnia 1996 w Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music, Nowy Jork[1][2]

Gatunek

rock akustyczny[3][4]

Długość

71:26 (CD)
73:16 (DVD)

Wydawnictwo

Columbia

Producent

Toby Wright

Album po albumie
Alice in Chains
(1995)		 Unplugged
(1996)		 Nothing Safe: Best of the Box
(1999)
Albumy koncertowe
Live Facelift
(1991)		 Unplugged
(1996)		 Live
(2000)
Wideografia
The Nona Tapes
(1995)		 Unplugged
(1996)		 Music Bank: The Videos
(1999)
Single z albumu Unplugged
  1. „Over Now”
    Wydany: lipiec 1996
  2. „Would?”
    Wydany: październik 1996

Unplugged – album koncertowy amerykańskiego zespołu muzycznego Alice in Chains, opublikowany 30 lipca 1996 nakładem wytwórni Columbia. Jest on zapisem występu z serii MTV Unplugged, który miał miejsce 10 kwietnia 1996 w nowojorskim Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music (BAM). Produkcją muzyczną zajął się Toby Wright, telewizyjną Alex Coletti, a całość wyreżyserował Joe Perota. Muzycy przygotowali zestaw trzynastu utworów, zaaranżowanych w akustycznych wersjach. Na koncercie grupa wystąpiła w pięcioosobowym składzie – Scott Olson pełnił rolę drugiego gitarzysty. Był to zarazem pierwszy publiczny występ Alice in Chains od przeszło dwóch lat. Retransmisja koncertu odbyła się 28 maja 1996 w MTV. Wydawnictwo promowały single „Over Now” i „Would?”.

Album uzyskał zróżnicowane oceny ze strony krytyków. Zwracali oni uwagę na techniczne umiejętności zespołu, a także panujący przygnębiający klimat, mimo akustycznej oprawy. Część z nich pozytywnie wyrażała się o nowych aranżacjach cięższych brzmieniowo piosenek z dwóch albumów studyjnych Dirt (1992) i Alice in Chains (1995), natomiast krytykowano odtworzenie oryginalnych wersji kompozycji pochodzących z minialbumów Sap (1992) i Jar of Flies (1994). 17 sierpnia 1996 Unplugged zadebiutował na 3. pozycji w zestawieniu Billboard 200.

23 września otrzymał od zrzeszenia amerykańskich wydawców muzyki Recording Industry Association of America (RIAA) certyfikat platynowej płyty, za sprzedaż miliona egzemplarzy. Dzień później Unplugged uzyskał certyfikat złotej płyty od organizacji Music Canada (MC), przekroczywszy próg sprzedaży 50 tys. egzemplarzy. 31 grudnia 2008 stowarzyszenie Australian Recording Industry Association (ARIA) przyznało albumowi certyfikat złotej płyty, za sprzedaż 35 tys. nośników. 1 lipca 2022 Unplugged otrzymał od British Phonographic Industry (BPI) certyfikat srebrnej płyty w Wielkiej Brytanii, osiągnąwszy próg 60 tys. kopii. 5 sierpnia RIAA przyznało płycie certyfikat 2-krotnej platyny, za sprzedaż przekraczającą 2 miliony egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych.

Po latach występ Alice in Chains otrzymał przychylniejsze opinie w retrospektywnych recenzjach, zyskał miano kultowego oraz przeszedł do historii jako jeden z bardziej pamiętnych i ważniejszych w całej serii MTV Unplugged. W 1999, 2007 i 2010 na rynku ukazały się reedycje albumu w formatach DVD, specjalnym pakiecie CD/DVD i na winylu.

Geneza

Po wydaniu w listopadzie 1995 trzeciego albumu studyjnego Alice in Chains[5], zespół ponownie zrezygnował z aktywności koncertowej[1][6]. Powodem tej decyzji było pogłębiające się uzależnienie Layne’a Staleya od heroiny oraz jego stopniowa izolacja od członków grupy, przyjaciół i rodziny[7][8]. W wywiadach prasowych muzycy unikali jednoznacznych deklaracji na temat trasy, argumentując, że w przeszłości byli wielokrotnie zmuszeni odwoływać zaplanowane występy[9]. W marcu 1996 Jerry Cantrell wystąpił w epizodycznej roli mężczyzny obsługującego ksero (Jesus of CopyMat) w filmie Jerry Maguire (reż. Cameron Crowe), wypowiadając jedną kwestię. Scenę z udziałem gitarzysty i odtwórcy głównej roli Toma Cruise’a nagrano w Kinko’s na Bulwarze Zachodzącego Słońca w Los Angeles w Kalifornii[10]. W tym samym czasie stacja MTV zwróciła się do zespołu z propozycją akustycznego występu w ramach serii MTV Unplugged. Negocjacje prowadził odpowiedzialny za wyszukiwanie talentów Rick Kirm[10]. „Z pewnością mogliśmy to zrobić jakiś czas temu […] TV mnie przeraża. Ciężko brzmieć dobrze w telewizji, zwłaszcza dla zespołu jak nasz, który jest trochę surowy i szorstki” – wspominał Cantrell na łamach „Guitar School”[a][11]. Muzycy mieli już doświadczenie z muzyką akustyczną, prezentując swe łagodniejsze oblicze na dwóch minialbumach – Sap (1992) i Jar of Flies (1994)[12], na których brzmienie wpłynęło zamiłowanie Cantrella do tradycji twórców-wykonawców z lat 60. i 70. XX wieku[13].

Pierwsze próby rozpoczęły się w Seattle w stanie Waszyngton[10]. Sean Kinney – odnosząc się do problemów panujących wewnątrz grupy – stwierdził: „Stało się bardziej oczywiste, że jeśli rzeczy się nie zmienią, nie będziemy mogli wyjść i zagrać z naszym potencjałem – na tym poziomie. Nie możemy nawet przezwyciężyć półtora tygodnia bez jakiegoś dramatu i przerażającego g***a. To prawda, zacząłem przygotowywać się psychicznie na wersję mówiącą: «to się skończyło». Podobnie z MTV Unplugged – spytali czy to zrobimy”[10][14]. Według Alexa Colettiego, producenta wykonawczego współpracującego z MTV, fakt, że zespół nie koncertował od pewnego czasu, był czynnikiem wpływającym na korzyść. „Jeśli grasz co wieczór w arenach i dużych miejscach rockowe występy, odłączenie się od tego, gdy siedzi to w twojej głowie, jest naprawdę trudną rzeczą”[b][2].

Coletti udał się do miejsca prób w Seattle, by sprawdzić, jak muzycy dopasowali się do parametrów występu – od instrumentów oraz sprzętu, po ustawienie na scenie. Członkowie zespołu do współpracy zaprosili Scotta Olsona[11][15], grającego w owym czasie z Heart jako drugi gitarzysta[2]. „Przed tym koncertem poszedłem do sali prób Alice in Chains w Seattle. Gdy tam wszedłem, ucieszyłem się, że widzę Layne’a jedzącego kurczaka z kubełka. Miał na dłoniach rękawiczki-mitenki, które były całe uwalone tłuszczem, więc nie podał mi dłoni, ale stuknęliśmy się łokciami. Był bardzo przyjazny. To, że zobaczyłem go jak je, rozwiało nieco moje obawy związane z jego stanem zdrowia. Był w dobrej formie i sądzę, że gdy dotarł do Nowego Jorku, nadal był w dobrej formie” – wspominał Coletti[15].

Nagranie

Przygotowania

Z uwagi na duże zainteresowanie, cena biletu na koncert zespołu w ramach MTV Unplugged osiągała na czarnym rynku sumę 500 dolarów[16]
Próby poprzedzające występ muzycy odbywali w Sony Music Studios (na zdj. wejście do budynku, 2007)

Na początku kwietnia muzycy udali się do Nowego Jorku, gdzie na 10 kwietnia był ustalony termin występu[2] – pierwszego od ponad dwóch lat[11] (ostatni koncert zespołu odbył się 7 stycznia 1994[c])[18]. Mike Inez stwierdził: „Na pewno nie jest czymś, co mieliśmy w planach. Po prostu przed wspólnymi koncertami z Kiss mieliśmy trochę wolnego czasu. Zebraliśmy się więc, by trochę pojammować, i wyszła z tego sesja dla MTV”[19]. Bilety trafiły do sprzedaży w cenie 25 dolarów i zostały wyprzedane po kilkunastu minutach[d][20].

Występ zaplanowano w nowojorskim Majestic Theatre (obecnie BAM Harvey Theater) w Brooklyn Academy of Music. Ostatnie próby muzycy odbywali w Sony Music Studios i według zatrudnionego do roli producenta Toby’ego Wrighta, wypadły one „bardzo dobrze”[2]. Jak wspominał Coletti w ramach przygotowań „tamtejszy dyrektor artystyczny odrestaurował to miejsce tak, by celowo wyglądało na «trochę zniszczone». Dowiedziałem się od pracowników scenicznych, że wystrzelali dziury w ścianach w głębi sceny, aby stworzyć pęknięcia. Ale całą łuszczącą się farbę celowo malowano ręcznie, co dało piękny efekt. Masz ten kształt miski, półkolisty amfiteatr, i to było idealne dla Unplugged. Spośród wszystkich wykonawców, których tam nagrywaliśmy, było to najdoskonalsze dla Alice [in Chains]. Miało się nieodparte wrażenie starego teatru, poczucia historii, mroku, wystarczająco dużo nastrojów i piękna artystycznego”[21].

Na krótko przed rozpoczęciem występu Coletti otrzymał prośbę na dekorację sceny lampami lava. „Dostałem je zbyt późno. Widocznie ten rodzaj lamp musi być rozgrzany, włączony na chwilę, zanim zrobią to co mają za zadanie wykonać” – argumentował. W wyniku tej sytuacji, lampy nie w pełni wykorzystały swój potencjał wizualny, podkreślając spokojny ton koncertu[22]. Dodatkowo scenę oświetlały duże białe świece, zakupione przez Staleya na targu Pike Place Market w Seattle[23].

Ze względu na różowy kolor włosów Staleya, dyrektor oświetlenia starał się dopasować tło, które kontrastowałoby z jego fryzurą. Gdy muzycy wykonywali test dźwięku i próbę przed kamerą, paletę kolorów wybrano na podstawie każdego z utworów, który reżyser oświetlenia słyszał. Fakt, że zespół miał już określoną setlistę i przekazał ją MTV z wyprzedzeniem, pomógł przygotować oświetlenie. Odpowiedzialny za produkcję telewizyjną Coletti nadzorował proces z ciężarówki produkcyjnej znajdującej się na zewnątrz budynku. Z kolei Wright odpowiadał za produkcję audio i również pracował we wspomnianej ciężarówce. Informował on także członków zespołu, co brzmiało dobrze, a co należało przerobić[22].

Występ

Majestic Theatre (obecnie BAM Harvey Theater) – miejsce koncertu Unplugged (na zdj. w 2013)

Na nagranie występu Alice in Chains przeznaczono dwie godziny – od 20:00 do 22:00, z kolei publiczność wpuszczono do teatru o 19:00[24]. Przed rozpoczęciem wystąpiły nieprzewidziane komplikacje; Cantrell doznał zatrucia pokarmowego po zjedzeniu hot-doga kupionego na rogu ulicy, przez co nieustannie wymiotował[11]. Na wypadek gdyby poczuł się źle w trakcie występu, na scenie obok stolika ustawiono kosz[e][22]. Randy Biro, technik gitarowy Cantrella, i Staley odczuwali przed występem silny głód narkotyczny. Wokalista miał ze sobą starą szklaną butelkę z korkową nakrętką zawierającą gotową heroinę, której niewielką ilość zażył nim wyszedł na scenę[22].

W przeciwieństwie do Nirvany i ich występu z 1993, którego połowę objęły niemal covery, muzycy Alice in Chains postawili na autorski materiał[25], przygotowując trzynaście utworów, zaaranżowanych w nowych wersjach. Zestaw objął materiał odzwierciedlający wszystkie etapy rozwoju grupy, z wyjątkiem debiutanckiego albumu studyjnego Facelift (1990)[3], choć w pierwotnym założeniu muzycy planowali zagrać „We Die Young” i „Love, Hate, Love”, lecz zrezygnowali z uwagi na ograniczenia czasowe[11]. Na koncercie obecnych było 400 osób, choć chętnych do wejścia było kilka tysięcy[16][26].

Występ rozpoczął się od utworu „Nutshell”, pochodzącego z minialbumu Jar of Flies (1994)[2]. Cały koncert, ze względu na prace związane z ustawianiem kamer, oświetlenia, doboru dźwięku oraz dużą ilość pomyłek w utworach, które trzeba było rejestrować po kilka razy (m.in. „Got Me Wrong” wykonywano cztery razy)[24], trwał ponad trzy godziny[11]. Jedynie „Brother”, „No Excuses”, „Rooster”, „Heaven Beside You” i „Over Now” nagrano za pierwszym podejściem[20]. Staley kilkukrotnie mylił się w tekście przy „Sludge Factory”. Wright przyznawał, że mogło mieć to związek ze stresem i zdenerwowaniem, ponieważ ówczesny prezes Columbia, Don Ienner, i szefowa Sony, Michele Anthony – do których bezpośrednio nawiązuje fragment tekstu – siedzieli na widowni naprzeciw wokalisty[27][28]. Po kilku próbach, z których ostatnią Staley przerwał po przypadkowej pomyłce w tekście (zaśpiewał on drugi wers z drugiej zwrotki w pierwszej), Cantrell zażartował, zwracając się do publiki: „Możemy sobie pozwolić na kilka takich wpadek, minęło trochę czasu. Po prostu macie okazję usłyszeć więcej, to wszystko”, po czym obydwaj zaczęli się nawzajem zaczepiać w humorystycznym duchu, a kulminacją było pytanie Staleya: „Co mnie tu motywuje?”, co wywołało aplauz i śmiech publiczności. Następnie zespół udanie nagrał piosenkę[29].

„Występ Layne’a podczas tego koncertu bardzo zapadł wszystkim w pamięć. Jego głos, zwłaszcza podczas śpiewania «Down in a Hole», nadal przyprawia mnie o łzy. Tego wieczoru kilka razy musiałem przywołać się do porządku i przypomnieć sobie, że mam się skupić na akordach i na tym, że jestem tu w pracy. Ale Layne był po prostu zachwycający. Hipnotyzujący.”
– Mike Inez[15]

Przed ponownym wykonaniem „Sludge Factory”, Inez zagrał na basie główny riff do „Enter Sandman” z repertuaru zespołu Metallica, którego członkowie byli obecni na widowni[27]. Napis Friends Don’t Let Friends Get Friends Haircuts na gitarze Ineza miał charakter żartobliwy i odnosił się do fryzur muzyków Metalliki, którzy ścięli długie włosy podczas sesji do albumu Load (1996). W dalszej części koncertu, gdy zespół przygotowywał się do wykonania „Angry Chair” – pochodzącego z płyty Dirt (1992) – Cantrell odegrał część sekwencji otwierającej „Battery” z albumu Master of Puppets (1986), a następnie zaśpiewał fragment piosenki „Gloom, Despair and Agony on Me” z programu telewizyjnego Hee Haw[27]. Odnosząc się do obecności muzyków Metalliki na widowni, mówił: „To, że oglądali koncert, pomogło. Ci goście zawsze byli w naszym wewnętrznym kręgu rock and rollowych braci, więc obecność całego zespołu wiele dla nas znaczyła”[13].

Pomiędzy wykonywaniem piosenek muzycy często żartowali – m.in. Staley (mimo iż znajdował się on w słabej kondycji spowodowanej długoletnią oraz wyniszczającą walką z nałogiem narkotykowym, odzywał się do publiki łamiącym głosem, pozwalając sobie na żarty[30]) stwierdził, że „to chyba najlepszy koncert, jaki zagraliśmy od trzech lat”, po czym jeden z kolegów z zespołu przypomniał, mu że to jedyny występ, jaki dali w tym czasie[31], na co wokalista odparł: „No cóż, i tak jest najlepszy”[25] – w tym wspólnie ze zgromadzoną publicznością, odnosząc się przy tym do obecnego na widowni Randy’ego Biro[27].

Na zakończenie koncertu zespół zaprezentował premierowy utwór pt. „Killer is Me”[25][30]. Zaśpiewana w głównej mierze przez Cantrella piosenka została skomponowana podczas jednej z prób poprzedzających występ. Pierwotnie nie zamierzano uwzględniać jej na albumie, lecz po namowach ze strony wytwórni, zdecydowano o dodaniu utworu[19]. „Down in a Hole”[16], „Sludge Factory”, „Heaven Beside You”, „Frogs” i „Over Now” wykonano po raz pierwszy na żywo[32].

Podczas występu Cantrell korzystał z gitar akustycznych marki Guild[11] (modele JF30 i D50)[33], a Inez grał na akustycznym basie firmy Alvarez (AB60CE)[34]. Staley w utworze „Angry Chair” korzystał z modelu Gibson Hummingbird[35]. Coletti zwracał uwagę na sposób gry Kinneya na perkusji, określając go „cichym bohaterem Unplugged”. Jak twierdził, szczególnie w przypadku zespołów rockowych biorących udział w sesjach MTV Unplugged, kluczowa jest rola perkusisty, potrafiącego dopasować odpowiedni i stonowany styl gry, oddając w pełni akustyczny klimat wydarzenia[27].

Montaż

Staley (na zdj. w 1992) wyrażał niezadowolenie ze sposobu montażu pierwszej wersji płyty Unplugged

Pierwszą, roboczą wersję nagrania MTV przesłało zespołowi około dwa tygodnie po zakończeniu koncertu. Staley przejrzawszy gotowy materiał nie był zadowolony z efektów i nie chciał, aby został on wydany. Wright, na prośbę wokalisty, podjął się jego sprawdzenia. Jak wspominał:

Kiedy film przeszedł proces edycji, Layne wzgardził nim. Nie chciał, żeby to w ogóle zostało wydane. Uważał, że przedstawili go w najgorszym możliwym świetle, więc spytał mnie, czy podejmę się ponownej edycji […] Problem polegał na tym, że podczas wykonywania piosenek robił pewne rzeczy, które mu się podobały, lecz nie był zadowolony ze sposobu ich pocięcia, i szukał czegoś, aby móc pokazać go w bardziej pozytywny sposób, z dala od piętna lub czegokolwiek złego, co działo się w jego życiu osobistym. Zawsze zwracał na siebie uwagę, ale wyglądał, jakby zasypiał w pewnych momentach lub kiwał głową, a potem nagle jego część pojawiła się i wybuchła! On tam był. Ale pokazali mu, że po prostu siedzi tam z zamkniętymi oczami przez kilka taktów muzyki, a następnie, kiedy nadszedł czas na jego partie śpiewania, nie pokazywali go – kierowali kamerę na Jerry’ego, Mike’a lub gdzieś indziej, i wyglądało to tak, jakby przesypiał całą rzecz podczas niektórych utworów[36].

Stacja zastosowała się do przedstawionych przez Wrighta sugerowanych zmian w postaci konkretnych notatek i kodów czasowych, które chciał naprawić. Pierwsza retransmisja występu Alice in Chains odbyła się w MTV 28 maja 1996[37]. Podczas pokazu zostały wycięte utwory „Angry Chair”, „Frogs” i „Killer is Me”[38].

Wydanie

Wersja VHS Unplugged z 1996

31 maja 1996, trzy dni po wyemitowaniu koncertu w MTV, „Billboard” ogłosił, że występ zostanie wydany na albumie koncertowym, a jego premiera odbędzie się 18 lipca[39].

Po opóźnieniu, premiera Unplugged w wersji CD odbyła się 30 lipca[1][23] (niektóre źródła za datę wydania podawały 17 lipca[37]). Zapis koncertu ukazał się również na kasecie[40] i nośniku VHS[41]. W ocenie Cantrella „to był wspaniały koncert, a album jest tego pełną kroniką”. Muzyk nie potrafił dokonać wyboru ulubionych utworów, lecz wyróżniał „Down in a Hole” oraz „Killer is Me”[16]. Zdaniem Ineza „ta płyta pokazuje trochę inne oblicze Alice in Chains. Można na niej bowiem posłuchać superciężkich utworów w rodzaju «Sludge Factory» w jakby obnażonych wersjach – dopiero tutaj można się wsłuchać w to, co śpiewają Layne i Jerry. No więc ta płyta pokazuje nas od trochę innej strony. Gdy grasz jakiś kawałek na okrągło w tej samej wersji, zaczyna cię to nudzić. Fajnie pokazać go w trochę innej oprawie”[19].

W listopadzie 1999 na rynku ukazała się reedycja albumu, wydana w formacie DVD w zremasterowanej wersji[42] z dźwiękiem w 5.1 Dolby Digital. Wśród szeregu zamieszczonych dodatków były m.in. dostęp do poszczególnych rozdziałów, interaktywne menu, kompletna dyskografia zespołu, link do strony internetowej i oś czasu[43]. 18 września 2007 Columbia opublikowała Unplugged w specjalnym pakiecie CD/DVD, wzbogaconym o różne dodatki i wycięte wcześniej utwory „Angry Chair”, „Frogs” i „Killer is Me”[38]. W 2010 zapis koncertu ukazał się na podwójnym, 180 gramowym winylu o numerze katalogowym MOVLP138[44].

Promocja

Single

W celach promocyjnych Columbia wydała w lipcu singel „Over Now”[45][46][47]. Na stronie B znalazła się studyjna wersja utworu, pochodząca z albumu Alice in Chains (1995)[48]. 18 sierpnia singel uplasował się na 15. lokacie listy Australia Hit Seekers, publikowanej przez ARIA Charts[49]. 21 września osiągnął 4. pozycję na liście Mainstream Rock Tracks „Billboardu”[50][51]. 5 października singel dotarł do 24. miejsca innego z notowań wspomnianego tygodnika, Modern Rock Tracks[52][53]. Niespełna tydzień później, 11 października osiągnął 50. pozycję na kanadyjskiej liście RPM 100 Hit Tracks, publikowanej przez magazyn „RPM”[54]. Za teledysk posłużyło koncertowe wykonanie dla MTV. Reżyserem jest Joe Perota[55].

Drugim singlem promującym był wydany w październiku „Would?”[56][57], który 11 listopada uplasował się na 21. pozycji kanadyjskiej listy RPM Alternative 30[58]. 14 grudnia dotarł do 19. lokaty na Mainstream Rock Tracks „Billboardu”[51]. W formacie singla promocyjnego Columbia opublikowała „Got Me Wrong”[f], lecz nie został on odnotowany na żadnych listach. Na stronie B wytwórnia zamieściła utwory „No Excuses” i „Would?”, także pochodzące z koncertu w ramach MTV Unplugged[62][63].

Podobnie jak w przypadku trzeciego albumu studyjnego z listopada 1995, zespół nie odbył trasy promującej Unplugged, przez co w prasie ponownie zaczęły pojawiać się liczne spekulacje o nieuchronnym rozpadzie grupy[g][65].

Odbiór

Krytyczny

Recenzje
Wydawca Ocena
AllMusic 2.5/5 gwiazdek[66]
The A.V. Club A-[67]
„Classic Rock” 4/5 gwiazdek[68]
Encyclopedia of Popular Music 3/5 gwiazdek[69]
„Entertainment Weekly” C[70]
„The Forum” 3.5/5 gwiazdek[71]
The Great Rock Discography 4/10[72]
„Kerrang!” 5/5 gwiazdek[73]
MusicHound Rock 3/5 gwiazdek[74]
„NME” 3/10 gwiazdek[75]
„The Philadelphia Inquirer” 3/5 gwiazdek[76]
„Q” 3/5 gwiazdek[77]
„The Republican” 3/5 gwiazdek[78]
„Rolling Stone” 3/5 gwiazdek[79]
Rolling Stone Album Guide 3/5 gwiazdek[80]
„San Antonio Express-News” 2.5/4 gwiazdek[81]
„Select” 3/5 gwiazdek[82]
„Tylko Rock” 3.5/5 gwiazdek[83]

Unplugged otrzymał na ogół zróżnicowane recenzje[13][16][25][84]. Stephen Thomas Erlewine z AllMusic zaznaczał, że na podstawie przesłuchanego materiału, trudno jest uwierzyć w to, że muzycy nie grali ze sobą od dłuższego czasu, co – w jego ocenie – sprawia, że Unplugged jest pozycją wyjątkową. Autor wyrażał mieszane odczucia względem samej zawartości, pisząc: „Alice in Chains wyselekcjonowali ze swoich trzech albumów studyjnych i dwóch minialbumów, oferując nowe, bardziej refleksyjne ustalenia dotyczące trudniejszych utworów takich jak «Would?» i praktycznie ponownego odtworzenia oryginalnych wersji «Got Me Wrong» i «No Excuses». Na albumie grupa wydaje się mocna i profesjonalna”. W podsumowaniu Erlewine dodał, że akustyczne aranżacje mocniejszych utworów brzmią jak nowość, a reszta stanowi jedynie powtórkę wcześniejszych nagrań zespołu, tyle, że pozbawiona jest dużej ilości energii”[66]. Stephen Thompson z The A.V. Club podawał w wątpliwość sens wydawania akustycznego albumu przez Alice in Chains, biorąc pod uwagę ich dwa wcześniejsze minialbumy. Zdaniem autora muzycy „dostarczyli najbardziej oczywiste reinterpretacje jakie można sobie wyobrazić – brzmią tak samo jak oryginały”. I chociaż według niego brzmienie utworów z płyty Alice in Chains [1995] – w tym „Sludge Factory” – jest znacznie lepsze niż w wydaniu studyjnym, to sam album uważał za „przyjemny, lecz bezwartościowy”[67].

Paul Verna pisał na łamach magazynu „Billboard”: „Występując z przeszywającą intymnością oraz pięknym zapisem, ten album będzie prawdopodobnie pobudzać główną playlistę i da zespołowi kolejny impuls w MTV”[85]. Essi Berelian z „Classic Rock”, recenzując album, przyznawał: „Ze wszystkich zespołów, które mogłyby opanować te najbardziej intymne style koncertowe, AIC są – czy powinno to być? – wśród najlepszych wykładników. Delikatne i niepokojące melodie gitary Jerry’ego Cantrella, w niezmiernie nieszczęśliwej symbiozie z torturowanym wokalem Layne’a Staleya – wzniosły wzór grunge’u, przygnieciony do maksimum, i głęboko dokuczliwy, gdy pozbawi się go zasadniczych elementów przed adorującym tłumem”[68]. Tom Sinclair uważał na łamach „Entertainment Weekly”, że przebieranie ich mulistych pieśni żałobnych w błyszczące, akustyczne zdobienia niewiele robi, by przeciwdziałać panującemu nastrojowi beznadziejnego przygnębienia w piosenkach takich jak «Down in a Hole» i «Rooster»”[70]. Dla Chucka Klostermana z „The Forum” zespół jest jeszcze przyjemniejszy w słuchaniu w wersji minimalistycznej niż w metalowej, z którego słynął. Wyróżnił także wykonanie „Sludge Factory” jako poprawę w porównaniu ze stosunkowo przeciętną wersją studyjną[71]. Steve Bailey stwierdził w recenzji dla Naples Daily News”, że zespół jest „w szczytowej formie”. Porównał też harmonię wokalną Cantrella i Staleya do Johna Lennona i Paula McCartneya, podkreślając cięższy materiał, zwłaszcza wykonania „Rooster” i „Would?”, jako wyróżniające się[86]. Terry Staunton z „NME” krytycznie ocenił wydawnictwo, pisząc, że wszystkie trzynaście utworów „utrzymane są w tej samej tonacji molowej”, co – według niego – sprawia, że „niewiele tu blasków i cieni”. Autor uznał, że podczas gdy inni wykonawcy wykorzystali sesję dla MTV „by zademonstrować swój muzyczny kunszt”, to „Alice in Chains nieumyślnie obnażają jego brak. Chwilami brzmią jak nastolatkowie zmagający się z nieznanymi nutami”. Zdaniem Stauntona „Nutshell”, „Heaven Beside You” i „Rooster” „owiane są nudną, nastrojową otoczką, jakiej można by się spodziewać po The Mission w ich najbardziej ociężałych utworach, a stonowana instrumentacja sprawia, że ​​wokalista i autor tekstów Layne Staley jest aż nazbyt słyszalny i pokazuje, jak bardzo jest poetą z czasów liceum”. W podsumowaniu stwierdził, że Unplugged „niewiele wnosi do ich dorobku i jest kiepską reklamą gitary akustycznej”[75].

W ocenie Sary Sherr z „The Philadelphia Inquirer” Unplugged jest dokumentem dotyczącym zmagania się z osobistymi demonami i przeżywania ich[76]. W swojej recenzji dla „The Republican”, Kevin O’Hare zauważył, że nowość serii Unplugged jako całość zaczęła wygasać, gdy zagrała grupa Alice in Chains, choć ich występ wciąż był całkiem przyjemny, biorąc pod uwagę, że zespół należał do mniej oczekiwanych w tym formacie. W podsumowaniu pisał: „Muzyka wciąż wydaje się stworzona dla tych, którzy trzymają się na krawędzi wysokiego budynku, ale choć oddaje nastrój, to ma też wyraźny, istotny przekaz”[78]. Sandy Masuo z „Rolling Stone” zaznaczała, że niektóre piosenki prawie w ogóle nie różnią się od oryginalnych wersji; według autorki „No Excuses” posiada jedynie szybsze tempo i bardziej „pikantną” partię perkusji, „Heaven Beside You” zawiera bardziej folkowy ton, a „Rooster” odznacza się „melancholijną elegancją”. Masuo zwracała również uwagę na bardziej bluesowy aspekt gry Cantrella oraz „utrzymującą dramaturgię i intensywność” pracę Ineza i Kinneya. W podsumowaniu recenzentka napisała: „Unplugged z pewnością potwierdza emocjonalny zasięg i umiejętności techniczne formacji Alice in Chains. Ale brakuje mu energii elektrycznej na więcej niż jeden sposób. Skoncentrowane katharsis w muzyce zespołu jest wciąż najlepiej słyszalne, gdy wzmacniacze są podkręcone do maksimum”[79]. Krytyczne podejście zaprezentował Robert Johnson z „San Antonio Express-News”, uznając album za pozbawiony wyobraźni i wytykając grupie brak improwizacji w porównaniu z występem Nirvany z 1993[81]. Ben Mitchell brytyjskiego miesięcznika „Select” pochwalił starszy materiał zespołu, w tym kompozycje elektryczne, takie jak „Rooster”, oraz utwory akustyczne („Brother”), porównując je do występu unplugged Stone Temple Pilots z 1993, natomiast krytycznie odniósł się do zestawu z albumu Alice in Chains, z wyjątkiem „Over Now”[82].

Jordan Babula z „Teraz Rocka” pozytywnie oceniał akustyczną oprawę ballad „Down in a Hole” i „Rooster” oraz cięższe utwory z albumu Dirt (1992). Wyróżniał on także klimat całego występu, dzięki – jak pisał – „charakterowi muzyki Alice in Chains, która zawsze dotykała najgłębszych, często najbardziej mrocznych zakamarków duszy” i osobie Staleya, który, w jego ocenie, mimo wyraźnego osłabienia i wyniszczenia nałogiem, „nie stracił nic na swej ekspresywności i autentyczności”[3]. Krzysztof Celiński z „Tylko Rocka” pisał: „Płyta dowodzi, że w okrojonej aranżacji emocjonalna i muzyczna istota stylu Alice pozostaje nietknięta. W związku z tym, ich dotychczasowa twórczość wydaje się tym bardziej szczera. Bardzo udane są wielogłosowe fragmenty, które w otoczeniu akustycznych gitar i charakterystycznych dysonansów znów przypominają poczynania artystów pokroju Crosby’ego i reszty”[87].

Komercyjny

W pierwszym tygodniu od premiery Unplugged uzyskał wolumen sprzedaży na poziomie 124 tys. egzemplarzy[88]. 17 sierpnia 1996 zadebiutował na 3. pozycji w zestawieniu Billboard 200[6][37][89] (wyżej na liście „Billboardu” debiutowały tylko albumy Roda Stewarta z 1993 i Nirvany z 1994[29]). W notowaniu utrzymał się przez trzydzieści trzy tygodnie[90]. Osiągnął lokaty w pierwszej dziesiątce na listach w Kanadzie (9. miejsce)[91], Norwegii (9. miejsce)[92], Nowej Zelandii (8. miejsce)[93], Portugalii (9. miejsce) oraz w Szwecji (7. miejsce)[91]. W niespełna dwa miesiące po premierze, 23 września uzyskał od zrzeszenia amerykańskich wydawców muzyki Recording Industry Association of America (RIAA) certyfikat platynowej płyty w Stanach Zjednoczonych za sprzedaż miliona nośników[94], zaś w Kanadzie osiągnął status złotej płyty, przyznanej 24 września 1996 przez organizację Music Canada (MC) – 50 tys. sprzedanych egzemplarzy[95].

Według danych przedstawionych przez system Nielsen SoundScan Unplugged przekroczył 1 milion 240 tys. sprzedanych egzemplarzy, co czyni go jednym z sześciu wydawnictw z serii MTV Unplugged w historii, których łączna sprzedaż przekroczyła milion kopii[96]. Wersja Unplugged w formacie wideo (VHS) uzyskała 12 kwietnia 2001 od RIAA certyfikat złotej płyty w Stanach Zjednoczonych, za sprzedaż 50 tys. kopii[94]. 31 grudnia 2008 album otrzymał od stowarzyszenia Australian Recording Industry Association (ARIA) certyfikat złotej płyty, uzyskawszy nakład sprzedaży przekraczający próg 35 tys. kopii[97]. 1 lipca 2022, osiągnąwszy 60 tys. sprzedaż w Wielkiej Brytanii, otrzymał od British Phonographic Industry (BPI) certyfikat srebrnej płyty[98]. 5 sierpnia RIAA przyznało płycie certyfikat 2-krotnej platyny, po przekroczeniu przez nią progu sprzedaży 2 milionów kopii w Stanach Zjednoczonych[94].

Zestawienia

Rok Tytuł Publikacja Pozycja Źródło
2015 „12 najlepszych występów MTV Unplugged” Ultimate Classic Rock 10 [99]
2017 „15 najlepszych występów MTV Unplugged” „Rolling Stone” 4 [100]
2019 „Najlepsze występy MTV Unplugged” „Spin” 8 [101]
2020 „6 klasycznych programów MTV Unplugged” WRIF – [102]
„MTV Unplugged: 20 najlepszych występów” „NME” 5 [103]
„MTV Unplugged: ranking występów” Loudwire 3 [104]
2021 „10 doskonałych hardrockowych albumów, które są szaleńczo mroczne” WhatCulture 9 [105]

Dziedzictwo

Od momentu reaktywacji w 2005 zespół częściej wykonuje piosenki w wersjach akustycznych. Na zdj. w trakcie występu we Fryburgu (2009)

Po latach występ Alice in Chains zyskał miano kultowego i przeszedł do historii popkultury jako jeden z bardziej pamiętnych i ważniejszych w całej serii MTV Unplugged[13][23][103], a sam zapis uchodzi za jedną z najważniejszych płyt koncertowych w historii[23][26] oraz szczytowe osiągnięcie zespołu[25]. Alice Pattillo z „Metal Hammera” uznała album Alice in Chains za najlepszy w całej historii serii MTV Unplugged[23]. Płyta, mimo powściągliwych recenzji w momencie premiery w 1996, zyskała uznanie po śmierci Staleya w 2002, a wielu recenzentów, którzy początkowo wystawiali albumowi zjadliwe oceny, doceniało talent i moc wykonania, pomimo gorszego stanu zdrowia wokalisty w owym czasie[13][23], m.in. Chad Childers z Loudwire napisał, że „format «unplugged» doskonale uwydatnił siłę i delikatność wokalu Staleya, gdy zespół chwytał za serce utworem «Nutshell» oczarował publiczność piosenkami «No Excuses», «Down in a Hole», «Heaven Beside You» oraz wieloma innymi”[104].

Frontman zespołu Korn, Jonathan Davis przyznał, że występy Nirvany i Alice in Chains w ramach MTV Unplugged stanowiły inspirację dla jego grupy do występu w tym formacie, którego zapis ukazał się na albumie w 2007[106].

Kyle Anderson przyznał, że chociaż występ zespołu w ramach MTV Unplugged był niesamowity, to zdrowie Staleya wyraźnie słabło[7]. 10 kwietnia 2016, w artykule poświęconym 20. rocznicy nagrania płyty, felietonista Diffuser, Brendan Manley występ grupy określał mianem historycznego, a sam koncert uważał za jeden z najlepszych w historii. Pozytywnie odnosił się również do śpiewu Staleya, pisząc, że „zapewnia [on] uduchowione, niepowtarzalne nucenie, które uczyniło go legendą, delikatnie sunie między turkotem o niskiej oktawie a przewiewnym falsetem z niezwykłą gracją”. Manley wyróżnił też harmonię wokalną Cantrella i Staleya oraz grę Ineza na basie, pisząc, że „wypełnia puste przestrzenie akustyczne gęstym, melodyjnym fuzzem, jednocześnie wtapiając się w stały groove z perkusistą Seanem Kinneyem”. W podsumowaniu pisał: „Unplugged to ulotny moment zachowany na zawsze… dokumentacja ostatniego wkładu jednego z wielkich wokalistów naszych czasów”[107].

Jonathan Davis (na zdj. w 2016), wymienił Unplugged Alice in Chains jako inspirację do nagrania występu przez zespół Korn w 2007

W 2018 Siân Llewellyn z „Classic Rock” – w obszernym artykule na temat tego, jak MTV Unplugged na nowo zdefiniowało generację rocka – odniosła się do koncertu Alice in Chains, zaznaczając, że występ ten jest nadal trudny do oglądania, a jeszcze trudniejszy do słuchania. Zdaniem autorki niepokojący stan zdrowia Staleya, na którym wieloletnie uzależnienie narkotykowe odcisnęło silne piętno, nie przeszkodził zespołowi w stworzeniu „porywającego (aczkolwiek stonowanego) show”. Llewellyn – biorąc pod uwagę tragedię związaną ze świadomością, że wokalista zmarł kilka lat później – wymieniała „Rooster” i „Heaven Beside You” jako najbardziej wzruszające momenty, drugi z nich nazywając „złowieszczo proroczym”[108].

5 kwietnia 2020 stacja radiowa WRIF z Detroit w stanie Michigan sklasyfikowała występ Alice in Chains na liście „6 klasycznych programów MTV Unplugged”. Erica Banas, autorka artykułu, nazwała koncert „wybitnym” i „słodko-gorzkim”, podkreślając jednocześnie, że mimo złej kondycji fizycznej Staleya i zatrucia pokarmowego Cantrella, „zestaw AIC przypomniał, dlaczego byli pierwszym zespołem, który naprawdę wyrwał się z owocnej sceny muzycznej w Seattle”[102]. Will Lavin z brytyjskiego czasopisma „NME” – umieściwszy w 2020 koncert zespołu na 5. pozycji w rankingu „MTV Unplugged: 20 najlepszych występów” – przyznał, że „piękna wrażliwość jego [Staleya] głosu była paraliżująca, dodając zespołowi przewagę, która zachęciła ich do zdobycia jednego z najbardziej pamiętnych występów Unplugged w 31-letniej historii programu”[103].

Tim Coffman z serwisu WhatCulture zwracał uwagę na mroczną atmosferę panującą w trakcie występu grupy, podkreślając, że „kiedy masz piosenki, które na początku były już mroczne, oglądanie Alice in Chains wykonujących je na surowo wydaje się jak otwieranie rany”. Autor dodał, że słuchając „Nutshell” „możesz poczuć emocje w pokoju, ponieważ Staley desperacko próbuje słuchać własnych rad i rzucić nałóg”[105]. W 2021, z okazji ćwierćwiecza premiery płyty, Lydia Pudzianowski z PopMatters, przywołując słowa Cantrella o tym, że „nasza muzyka to w pewnym sensie branie czegoś brzydkiego i uczynienie tego pięknym”, pisała: „Nie ma lepszego sposobu na opisanie ich występu na Unplugged. To idealna dychotomia, w pewien sposób niepokojąca, łącząca nieubłaganie przygnębiający materiał i poważne problemy zdrowotne z momentem kulminacyjnym w karierze zespołu”[25]. W 2025 Jacob Uitti zamieścił na łamach gazety „American Songwriter” „Down in a Hole” w gronie „3 grunge’owych utworów w wersji unplugged, które wciąż królują na naszych listach przebojów” (pozostałe dwie to „Black” Pearl Jamu oraz „Where Did You Sleep Last Night” Lead Belly’ego w interpretacji Nirvany)[109].

Stephen Hill w swoim artykule z okazji 30. rocznicy nagrania albumu, pisał w „Metal Hammerze”: „[Muzycy] cudownie, odkryli prawdziwą magię – trzynastoutworowy set, który jest w równym stopniu poruszający, inspirujący, piękny oraz głęboko smutny. Przeróbki klasycznego materiału, takiego jak «Would?», «Rooster», «Down in a Hole» i «No Excuses», autorstwa Cantrella, brzmią jeszcze mroczniej w swoich spokojniejszych, bardziej ponurych formach”. Według niego, powodem dla którego ten występ pozostaje tak wyjątkowy, jest Staley oraz siła jego wokalu, pomimo „szokującego wyglądu”. „Jedyny moment, w którym patrzy prosto w kamerę, śpiewając kwestię Oh God please, won’t you help me make it through w utworze «Rooster», jest naprawdę poruszający i mrożący krew w żyłach” – dodał[26].

Greg Puciato, odnosząc się do osoby Staleya i występu Alice in Chains w ramach MTV Unplugged, powiedział:

To był dźwięk i widok kogoś, kto rozpada się od środka, a potężny krzyk rockowego boga przerodził się w coś innego i bardziej poruszającego, pośród demonów, które go niszczyły. Zawsze myślę o tym momencie Unplugged, gdy myślę o definiowaniu występów, o kimś, kto daje prawdziwy, niefiltrowany wgląd w swoją duszę oraz swoje problemy poprzez swoją sztukę. Ludzie zawsze mówią o śmierci Kurta Cobaina jako o końcu tamtej epoki, o pobudce, ale najbardziej utkwiła mi w pamięci wizja i dźwięk Layne’a siedzącego na stołku, krzyczącego w piosenkach i nic nie ukrywającego jego głosu przed publicznością, mikrofonem czy kamerą[110].

Lista utworów

Edycja podstawowa[111]
NrTytuł utworuAutorzyDługość
1.„Nutshell”Layne Staley • Jerry Cantrell • Mike Inez • Sean Kinney4:58
2.„Brother”Cantrell5:27
3.„No Excuses”Cantrell4:57
4.„Sludge Factory”Staley • Cantrell • Kinney4:36
5.„Down in a Hole”Cantrell5:46
6.„Angry Chair”Staley4:36
7.„Rooster”Cantrell6:41
8.„Got Me Wrong”Cantrell4:59
9.„Heaven Beside You”Cantrell • Inez5:38
10.„Would?”Cantrell3:43
11.„Frogs”Staley • Cantrell • Inez • Kinney7:30
12.„Over Now”Staley • Cantrell7:12
13.„Killer is Me”Cantrell5:23
1:11:26
Pakiet DVD[43]
NrTytuł utworuAutorzyDługość
1.„Program Start”0:18
2.„Nutshell”Staley • Cantrell • Inez • Kinney4:22
3.„Brother”Cantrell5:18
4.„No Excuses”Cantrell4:42
5.„Sludge Factory”Staley • Cantrell • Kinney7:00
6.„Down in a Hole”Cantrell6:05
7.„Angry Chair”Staley5:36
8.„Rooster”Cantrell6:20
9.„Got Me Wrong”Cantrell4:24
10.„Heaven Beside You”Cantrell • Inez5:15
11.„Would?”Cantrell3:50
12.„Frogs”Staley • Cantrell • Inez • Kinney7:39
13.„Over Now”Staley • Cantrell6:53
14.„Killer is Me”Cantrell5:34
1:13:16

Personel

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[111]:

Pozycje na listach i certyfikaty

Wideo

Lista (1996) Pozycja
Billboard Top Music Videos (Stany Zjednoczone)[127] 7
UK Official Music Video Chart (Wielka Brytania)[128] 18
Lista (2025) Pozycja
UK Official Music Video Chart (Wielka Brytania)[129] 38

Uwagi

  1. ↑ Stacja MTV już wcześniej składała muzykom ofertę występu w ramach MTV Unplugged, lecz zespół, mimo iż posiadał wystarczającą ilość materiału, odmawiał. W ocenie Cantrella była to słuszna decyzja, ponieważ, jak argumentował w 1996, „ten zespół jest teraz o wiele bardziej zwarty niż kiedyś”[11].
  2. ↑ Alex Coletti był producentem w MTV, związanym z serią MTV Unplugged od jej początku w 1989. Na swoim koncie miał on produkcję m.in. akustycznych występów innych zespołów związanych ze sceną grunge’ową; Pearl Jamu w 1992 i Nirvany w 1993[10].
  3. ↑ 7 stycznia 1994 członkowie Alice in Chains wzięli udział w akustycznym mini koncercie charytatywnym Johna Norwooda Fishera z Fishbone, który miał trudności z opłaceniem kosztów sądowych[17].
  4. ↑ Cena jednego biletu u konika, z uwagi na duże (kilkutysięczne) zainteresowanie, osiągała sumę 500 dolarów[16].
  5. ↑ Cantrell wspominał po latach w rozmowie z „Kerrang!”, że w trakcie występu czuł się dobrze, jednak po jego zakończeniu ponownie poczuł się chory. Jak mówił: „Kiedy zapaliły się zielone światła, kamery zaczęły kręcić, moje ciało dostarczyło mi trochę adrenaliny i dopaminy, których potrzebowałem, aby przez to przejść […] Gdy tylko koncert się skończył, to znów poczułem się fatalnie”[13].
  6. ↑ 28 listopada 1994[59] „Got Me Wrong” został opublikowany w formacie promocyjnym na potrzeby ścieżki dźwiękowej do filmu Clerks – Sprzedawcy (reż. Kevin Smith)[60]. Stał się przebojem, zyskując uznanie w rozgłośniach radiowych[61].
  7. ↑ Na przełomie czerwca i lipca 1996 zespół zagrał cztery koncerty w Stanach Zjednoczonych jako support przed Kiss w ramach 1996 North America Tour. Były to ostatnie występy Alice in Chains z Layne’em Staleyem w składzie[1][14][64].
  8. ↑ W wydaniu DVD jest to utwór numer 7[43].
  9. 1 2 W wydaniu DVD jest to utwór numer 14[43].
  10. ↑ Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 31 grudnia 2008[97].
  11. ↑ Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 24 września 1996[95].
  12. ↑ Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 25 sierpnia 2022[94]
  13. ↑ Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 1 lipca 2022[98].
  14. ↑ Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 12 kwietnia 2001[94].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Koziczyński 2006 ↓, s. 70.
  2. 1 2 3 4 5 6 de Sola 2015 ↓, s. 241.
  3. 1 2 3 Babula 2006 ↓, s. 73–74.
  4. ↑ Babula 2018 ↓, s. 55, 57.
  5. ↑ Koziczyński 2006 ↓, s. 69; de Sola 2015 ↓, s. 236.
  6. 1 2 Henderson 2016 ↓, s. 100.
  7. 1 2 Anderson 2007 ↓, s. 96.
  8. ↑ Prato 2009 ↓, s. 409–410.
  9. ↑ Jennifer Clay. Alice in Chains: Strongly Linked. „RIP”, s. 92, luty 1996. ISSN 0889-5791.
  10. 1 2 3 4 5 de Sola 2015 ↓, s. 240.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 Jeff Kitts. The Soft Parade. „Guitar School”, s. 27–29, sierpień 1996. ISSN 1058-0220.
  12. ↑ Babula 2006 ↓, s. 73; Anderson 2007 ↓, s. 94, 96; Henderson 2016 ↓, s. 79, 84; Babula 2018 ↓, s. 57.
  13. 1 2 3 4 5 6 James Hickie: “There’s No Safety Net, So Your Songs Better be Good”: Jerry Cantrell Remembers Alice in Chains’ MTV Unplugged. Kerrang!. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-01)]. (ang.).
  14. 1 2 Prato 2009 ↓, s. 412.
  15. 1 2 3 Yarm 2019 ↓, s. 451.
  16. 1 2 3 4 5 6 Jeffrey Hudson. Who the F**k is Alice?. „Guitarist”, s. 94, 97, październik 1996. ISSN 0953-7023.
  17. ↑ Rockers to Reunite for Benefit. Variety. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-01)]. (ang.).
  18. ↑ John Bacus: Alice in Chains Concert Chronology 1994–1996. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-14)]. (ang.).
  19. 1 2 3 Wiesław Weiss. Pójść na ryby. „Tylko Rock”, s. 30–31, 1 grudnia 1996. ISSN 1230-2317.
  20. 1 2 Brett Buchanan: Remembering Layne Staley Part 6: The Final Years. [dostęp 2012-02-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-04)]. (ang.).
  21. ↑ de Sola 2015 ↓, s. 241–242.
  22. 1 2 3 4 de Sola 2015 ↓, s. 242.
  23. 1 2 3 4 5 6 Alice Pattillo: Why Alice in Chains’ Unplugged is the Best Live Album Ever Made. Metal Hammer. [dostęp 2019-09-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-15)]. (ang.).
  24. 1 2 John Bacus: Alice in Chains – 4/10/96 Brooklyn, NY Brooklyn Academy of Music Majestic Theatre. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-08)]. (ang.).
  25. 1 2 3 4 5 6 Lydia Pudzianowski: Alice in Chains’ ‘MTV Unplugged’ Is a Grunge Staple and a Series Standout. PopMatters. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-15)]. (ang.).
  26. 1 2 3 Stephen Hill: The Story of Alice in Chains Unplugged. Metal Hammer. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-22)]. (ang.).
  27. 1 2 3 4 5 de Sola 2015 ↓, s. 243.
  28. ↑ Yarm 2019 ↓, s. 451–452.
  29. 1 2 Michael Christopher: 20 Years Ago: Alice in Chains go Acoustic for ‘Unplugged’. Diffuser.fm. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-11)]. (ang.).
  30. 1 2 Babula 2006 ↓, s. 74.
  31. ↑ Jagielski 2023 ↓, s. 294.
  32. ↑ John Bacus: Alice in Chains First & Last Performances. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-07)]. (ang.).
  33. ↑ Jerry Cantrell’s Guitar Gear. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-31)]. (ang.).
  34. ↑ Mike Inez’s Alvarez AB60CE Electric-Acoustic Bass Guitar. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-07)]. (ang.).
  35. ↑ Layne Staley: Equipboard. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-12)]. (ang.).
  36. ↑ de Sola 2015 ↓, s. 243–244.
  37. 1 2 3 de Sola 2015 ↓, s. 244.
  38. 1 2 Alice in Chains: MTV Unplugged Re-Release to Include Unaired Footage. Blabbermouth.net. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-06-18)]. (ang.).
  39. ↑ Mark Marone. Cheet Sheet. „Billboard Radio Monitor”. 3 (23), s. 4, 31 maja 1996. ISSN 1556-7338.
  40. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged (1996, Cassette). Discogs. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-21)]. (ang.).
  41. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged (1996, VHS). Discogs. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-05)]. (ang.).
  42. ↑ Alice in Chains: MTV Unplugged. „Billboard”, s. 138, 20 listopada 1999. ISSN 0006-2510.
  43. 1 2 3 4 Alice in Chains – MTV Unplugged (1999, Dolby Stereo/5.1, DVD). Discogs. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-03)]. (ang.).
  44. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged (2010, 180 gram, Vinyl). Discogs. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-08)]. (ang.).
  45. ↑ New Releases. „Billboard Radio Monitor”. 3, s. 1, 19 lipca 1996. ISSN 1556-7338.
  46. ↑ Larry Flick. Reviews & Previews. „Billboard”, s. 41, 10 sierpnia 1996. ISSN 0006-2510.
  47. ↑ Alice in Chains – Over Now (Single). Album of the Year. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-07-05)]. (ang.).
  48. ↑ Alice in Chains – Over Now (1996, CD). Discogs. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-20)]. (ang.).
  49. 1 2 ARIA Hit Seekers Week Ending 18th August 1996. ARIA Report. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-04-24)]. (ang.).
  50. ↑ Mainstream Rock Tracks. „Billboard”, s. 75, 21 września 1996. ISSN 0006-2510.
  51. 1 2 3 Alice in Chains – Chart History – Mainstream Rock Airplay. Billboard. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-07-05)]. (ang.).
  52. ↑ Modern Rock Tracks. „Billboard”, s. 99, 5 października 1996. ISSN 0006-2510.
  53. 1 2 Alice in Chains – Chart History – Alternative Airplay. Billboard. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-17)]. (ang.).
  54. 1 2 Top Singles. „RPM”. 64 (13), 11 października 1996. ISSN 0315-5994. [dostęp 2021-03-06]. [zarchiwizowane z adresu 2019-03-31]. (ang.).
  55. ↑ Alice in Chains – „Over Now”. MTV. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-20)]. (ang.).
  56. ↑ New Releases. „Billboard Radio Monitor”. 3, s. 1, 11 października 1996. ISSN 1556-7338.
  57. ↑ Alice in Chains – Would? (1996, CD). Discogs. [dostęp 2021-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-20)]. (ang.).
  58. 1 2 RPM Alternative 30 – November 11, 1996. „RPM”, 11 listopada 1996. ISSN 0315-5994. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z adresu 2021-03-06]. (ang.).
  59. ↑ Industry Comments. „The Hard Report”, s. 51, 25 października 1994.
  60. ↑ Prato 2009 ↓, s. 340.
  61. ↑ Anderson 2007 ↓, s. 94.
  62. ↑ Alice in Chains – Got Me Wrong (Single). Album of the Year. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-02-03)]. (ang.).
  63. ↑ Alice in Chains – Got Me Wrong (1996, CD). Discogs. [dostęp 2021-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-20)]. (ang.).
  64. ↑ de Sola 2015 ↓, s. 244–246; Yarm 2019 ↓, s. 452.
  65. ↑ Marc Weingarten. Unchained. „Guitar World”, s. 42, czerwiec 1998. ISSN 1045-6295.
  66. 1 2 Stephen Thomas Erlewine: MTV Unplugged – Alice in Chains. AllMusic. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-12-11)]. (ang.).
  67. 1 2 Stephen Thompson: Unplugged. The A.V. Club. [dostęp 2015-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-04)]. (ang.).
  68. 1 2 Essi Berelian. Unplugged. „Classic Rock”, s. 87, 1999. ISSN 1464-7834.
  69. ↑ Colin Larkin: Encyclopedia of Popular Music (5th ed.). Omnibus Press, 2007, s. 48–49. ISBN 978-1-84609-856-7. (ang.).
  70. 1 2 Tom Sinclair: Unplugged. Entertainment Weekly. [dostęp 2017-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-07-30)]. (ang.).
  71. 1 2 Chuck Klosterman. Bands with Original Names Lack Original Sounds. „The Forum”, s. B2, 12 września 1996. ISSN 0895-1292.
  72. ↑ Martin C. Strong: The Great Rock Discography. Canongate Books, 2004, s. 26–27. ISBN 1-84195-615-5. (ang.).
  73. ↑ Mike Peake. Mournning Glory. „Kerrang!”, s. 44–45, lipiec 1996. ISSN 0262-6624.
  74. ↑ Tracey Birkenhauer, Steve Knopper: MusicHound Rock: The Essential Album Guide. Gary Graff, Daniel Durchholz (red.). Visible Ink Press, 1999, s. 17. ISBN 978-1-57859-061-2. (ang.).
  75. 1 2 Terry Staunton: Alice in Chains – Unplugged. NME. [dostęp 2026-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2000-08-17)]. (ang.).
  76. 1 2 Sara Sherr. New Recordings. „The Philadelphia Inquirer”, s. 167, 4 sierpnia 1996. ISSN 0885-6613.
  77. ↑ Unplugged. „Q”, s. 153, październik 1996. ISSN 0955-4955.
  78. 1 2 Kevin O’Hare. Alice in Chains Ever Intense on ‘Unplugged’. „The Republican”, s. E5, 28 lipca 1996. ISSN 1941-529X.
  79. 1 2 Sandy Masuo: Unplugged. Rolling Stone. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-24)]. (ang.).
  80. ↑ Greg Kot: Rolling Stone Album Guide. Christian Hoard, Nathan Brackett (red.). Fireside, 2004, s. 13. ISBN 0-7432-0169-8. (ang.).
  81. 1 2 Robert Johnson. Alice in Chains’ ‘Unplugged’ Never Approaches Nirvana. „San Antonio Express-News”. 131 (313), s. 9G, 7 sierpnia 1996. ISSN 2690-7143.
  82. 1 2 Ben Mitchell. Alice in Chains: Unplugged Review. „Select”, s. 115, 1996. ISSN 0959-8367.
  83. ↑ Robert Sadowski. Unplugged. „Tylko Rock”, s. 70, październik 1996. ISSN 1230-2317.
  84. ↑ Brown 2010 ↓, Rozdział V. Alice in Chains Self-Titled LP – 1995.
  85. ↑ Paul Verna. Reviews & Previews. „Billboard”, s. 89, 3 sierpnia 1996. ISSN 0006-2510.
  86. ↑ Steve Bailey. Alice in Chains Teases Fans with ‘Unplugged’ Set. „Naples Daily News”, s. 58, 23 sierpnia 1996.
  87. ↑ Krzysztof Celiński. Unplugged. „Tylko Rock”, s. 39, marzec 1997. ISSN 1230-2317.
  88. ↑ Shauna Snow: Arts and Entertainment Reports from The Times, National and International News Services and the Nation’s Press. Los Angeles Times. [dostęp 2019-05-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-09)]. (ang.).
  89. 1 2 The Billboard 200. „Billboard”, s. 98, 17 sierpnia 1996. ISSN 0006-2510.
  90. ↑ Alice in Chains: Unplugged Chart History. Billboard. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-08)]. (ang.).
  91. 1 2 3 4 Hits of the World. „Billboard”, s. 58–59, 24 sierpnia 1996. ISSN 0006-2510.
  92. 1 2 Hits of the World. „Billboard”, s. 100–101, 31 sierpnia 1996. ISSN 0006-2510.
  93. 1 2 Alice in Chains – MTV Unplugged. charts.org.nz. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-15)]. (ang.).
  94. 1 2 3 4 5 6 7 Gold & Platinum – RIAA. Recording Industry Association of America. [dostęp 2011-05-28]. (ang.).
  95. 1 2 3 Music Canada – Gold/Platinum. Music Canada. [dostęp 2015-03-02]. (ang.).
  96. ↑ David Basham: Got Charts? Tracing Crow’s Flight, Alice in Chains’ Legacy. MTV. [dostęp 2017-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-24)]. (ang.).
  97. 1 2 3 ARIA Charts – Accreditations – 2008 Albums. Australian Recording Industry Association. [dostęp 2014-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-07-05)]. (ang.).
  98. 1 2 3 Certified Awards. British Phonographic Industry. [dostęp 2022-07-02]. (ang.).
  99. ↑ Dave Lifton: Top 12 MTV Unplugged Episodes. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-07-04)]. (ang.).
  100. ↑ Andy Greene: ‘MTV Unplugged’: The 15 Best Episodes. Rolling Stone. [dostęp 2017-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-12-28)]. (ang.).
  101. ↑ Chris Harris: Best ‘MTV Unplugged’ Performances. Spin. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-12-02)]. (ang.).
  102. 1 2 Erica Banas: Nirvana, Alice in Chains & 4 Other Classic ‘MTV Unplugged’ Performances. WRIF. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-13)]. (ang.).
  103. 1 2 3 Will Lavin: MTV Unplugged: The 20 Best Performances. NME. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-12-05)]. (ang.).
  104. 1 2 Chad Childers: ‘MTV Unplugged’ Episodes Ranked. Loudwire. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-22)]. (ang.).
  105. 1 2 Tim Coffman: 10 Perfect Hard Rock Albums That Are Insanely Dark. WhatCulture. [dostęp 2021-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-18)]. (ang.).
  106. ↑ Corey Moss: Korn Go Prog? Jonathan Davis Reveals Band’s ‘Endless Possibilities’. MTV News. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-12)]. (ang.).
  107. ↑ Brendan Manley: 20 Years Ago: Alice in Chains Perform for MTV’s ‘Unplugged’. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-25)]. (ang.).
  108. ↑ Siân Llewellyn: How MTV: Unplugged Redefined a Generation of Rock. Classic Rock. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-14)]. (ang.).
  109. ↑ Jacob Uitti: 3 Grunge Unplugged Songs That Still Top Our Personal Charts. American Songwriter. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-10-16)]. (ang.).
  110. ↑ Greg Puciato: Alice in Chains ‘Unplugged’ Was Layne Staley’s „Defining Performance”. Revolver. [dostęp 2026-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-07-05)]. (ang.).
  111. 1 2 Poligrafia dołączona do albumu Unplugged; wyd. Columbia, nr kat. CK 67703.
  112. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. Hitparade.ch. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-30)]. (niem.).
  113. ↑ Alice in Chains – Chart History – Billboard 200. Billboard. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-13)]. (ang.).
  114. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. dutchcharts.nl. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-11)]. (niem.).
  115. ↑ Alice in Chains: MTV Unplugged. offiziellecharts.de. [dostęp 2022-03-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-10-15)]. (niem.).
  116. ↑ David Roberts: Guinness Book of British Hit Singles & Albums, 19th edition. HIT Entertainment, 2006. ISBN 1-904994-10-5. (ang.).
  117. ↑ Official Albums Chart Top 100 – 04 August 1996–10 August 1996. Official Charts Company. [dostęp 2022-03-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-27)]. (ang.).
  118. ↑ Official Scottish Albums Chart Top 100 – 04 August 1996–10 August 1996. Official Charts Company. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-21)]. (ang.).
  119. ↑ Top Albums/CDs. „RPM”. 63 (26), 12 sierpnia 1996. ISSN 0315-5994. [dostęp 2020-08-24]. [zarchiwizowane z adresu 2012-11-10]. (ang.).
  120. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. finnishcharts.com. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-10-22)]. (ang.).
  121. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. australian-charts.com. [dostęp 2009-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-11)]. (ang.).
  122. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. norwegiancharts.com. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-12)]. (ang.).
  123. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. swedishcharts.com. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)]. (ang.).
  124. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. Ultratop. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-12-26)]. (fr.).
  125. ↑ Alice in Chains – MTV Unplugged. austriancharts.at. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-11)]. (niem.).
  126. ↑ Billboard 200 Albums – Year-End. Billboard. [dostęp 2021-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-06)]. (ang.).
  127. ↑ Top Music Video. Billboard. [dostęp 2017-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-14)]. (ang.).
  128. ↑ Official Music Video Chart – 13 October 1996–19 October 1996. Official Charts Company. [dostęp 2024-01-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-11-30)]. (ang.).
  129. ↑ Official Music Video Chart – 4 May 2025–10 May 2025. Official Charts Company. [dostęp 2025-05-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-01-03)]. (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.