Węsiory

Węsiory
Wãsorë
wieś
Ilustracja
Kościół filialny pw. Matki Boskiej Różańcowej w Węsiorach.
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

kartuski

Gmina

Sulęczyno

Liczba ludności 

745

Strefa numeracyjna

58

Kod pocztowy

83-320[1]

Tablice rejestracyjne

GKA

SIMC

0174881[2]

Położenie na mapie gminy Sulęczyno
Mapa konturowa gminy Sulęczyno, po prawej znajduje się punkt z opisem „Węsiory”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Węsiory”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Węsiory”
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa konturowa powiatu kartuskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Węsiory”
Ziemia54°13′53″N 17°50′38″E/54,231389 17,843889[3]
Strona internetowa

Węsiory, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Wãsorë[4], (niem. Wensiorri[5]) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Sulęczyno[6][2]. Leży na Pojezierzu Kaszubskim, przy drodze wojewódzkiej nr 228.

W skład sołectwa Węsiory wchodzą także Borowiec i Czarlino[7]. W 2048 sołectwo liczyło 949 mieszkańców[8].

Integralne części wsi Węsiory[6][2]
SIMCNazwaRodzaj
0174898Borowiecczęść wsi (do 2023 r.)
0174906Czarlino część wsi (do 2023 r.)
0174912Szkudłowoczęść wsi
0174929Szymanowoczęść wsi
0174935Węsierska Hutaczęść wsi
0174941Wygodaczęść wsi
0174958Zarębiskaczęść wsi
0174964Żmudowoczęść wsi

Wieś szlachecka położona była w II połowie XVI wieku w powiecie mirachowskim województwa pomorskiego[9]. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wieś znajduje się na turystycznym szlak turystyczny zielony Szlaku Kamiennych Kręgów[10].

W pobliżu wsi zachowało się cmentarzysko Gotów z I-III wieku. Zachowały się trzy kamienne kręgi i część czwartego oraz 20 kurhanów. Średnica największego kręgu wynosi 26 metrów i ułożona jest z kamieni o wysokości ok. 1,5 m. Pośrodku niektórych znajdują się kamienne stele. Groby ciałopalne lub szkieletowe znajdują się w różnych miejscach w obrębie kręgów. Kurhany mają koliste podstawy o średnicy od 4 do 16 metrów i niekiedy również stele kamienne na szczycie[11].

O badaniach archeologicznych prowadzonych na cmentarzysku opowiada powieść dla młodzieży Skarb Atanaryka (1960) Zbigniewa Nienackiego[12].

Nazwa miejscowości i nazwisko z nią związane

Nazwa miejscowości wywodzi się od dawnego przezwiska Węsior czy Węsiora, które związane jest z rzeczownikiem wąs. Nazwa ta należy do tzw. nazw rodowych, tzn. takich, które pierwotnie oznaczały ludzi, a następnie przeszły na miejsca przez tych ludzi zamieszkałe[13]. Niemiecką nazwę miejscowości z czasów pruskich Wensiorri hitlerowcy zastąpili w latach II wojny światowej mniej słowiańską w brzmieniu: Wensern[14].

Węsiory jako stara wieś szlachecka dała początek nazwisku Węsierski. Wg danych z 2014 r. nosiło je w Polsce 1.884 osób, z czego aż 1.403 w woj. pomorskim, z wyraźną koncentracją w środkowokaszubskich powiatach: kartuskim (340 osób), kościerskim (206), bytowskim (153) i Gdańsku (126)[15].

Historia miejscowości

Na podstawie przywileju Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego z roku 1360 Winricha von Kniprode, Węsiory stały się dobrami rycerskimi. Na przestrzeni lat następował podział tych dóbr. W roku 1869 we wsi było 10 działów szlacheckich, 24 zagród gburskich i 10 zagrodników, funkcjonowała szkoła katolicka. Obszar wsi wynosił 2.434 ha[16].

Na koniec 1892 r wieś z przyległościami liczyła 648 mieszkańców, 640 Kaszubów, 6 Żydów i 2 Niemców[17]. Do roku 1910 r. nastąpił wzrost liczby mieszkańców do 865 osób. W tej liczbie było 851 Kaszubów, 12 Niemców i 2 Polaków[5].

W roku 1913 we wsi funkcjonowała karczma Wilhelma von Ganskiego, było 2 znaczących posiadaczy ziemskich: L. von Glownewski i Knopp. Były 2 sklepy kolonialno-spożywcze, jeden w karczmie, właścicielem drugiego był Leopold Gostkowski. Było też 2 kowali: von Gostkowski i K. Glownewski. Funkcjonował zegarmistrz Hildebrandt, mistrz murarski Michael Warkowski; szklarz Fritz Hildebrandt. 3 osoby zajmowały się handlem bydłem i końmi: kowal von Gostkowski, Labanski i Pallasz[18].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1445 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 145398.
  4. ↑ 01.10.2008 r., Uchwała Rady Gminy Sulęczyno Nr XIV/122/2008. Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA - NM/39-19
  5. 1 2 Prussia (Kingdom) Statistisches Landesamt, Gemeindelexikon für die regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln: Auf grund der ergebnisse der volkszählung vom. 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher quellen bearbeitet vom Königlich Preussischen Statistischen Landesamte, verlag des Königlichen Statistischen Landesamts, 1912, s. 30-31 [dostęp 2025-05-27] (niem.).
  6. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ Strona gminy, sołectwo Węsiory
  8. ↑ Raport o stanie gminy Sulęczyno w 2025. Liczba mieszkańców sołectw w dn. 31.12.2024 s. 11
  9. ↑ Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku : suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, k. 1.
  10. ↑ Edyta Łosińska, Leśny spacer do miejsca owianego aurą tajemniczości, „Dziennik Bałtycki”, 228, 30 września 2022, s. 32, ISSN 2353-6160.
  11. ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 326-327, ISBN 978-83-7495-133-3.
  12. ↑ Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i skarb Atanaryka, Wydawnictwo Edipresse-Kolekcje, Warszawa 2016 ISBN 83-7989-760-5.
  13. ↑ Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.252
  14. ↑ Germanizacja nazw miejscowości w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie 1939-1945. Wybór źródeł. Wstęp i opracowanie Mateusz Kubicki. Wydawnictwo IPN. Gdańsk-Warszawa 2012. s.63
  15. ↑ WĘSIERSKI - Nazwiska w Polsce [online], nazwiska.ijppan.pl [dostęp 2025-05-27].
  16. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 262 [dostęp 2025-05-27].
  17. ↑ Stefan Ramułt, Statystyka ludności kaszubskiej, Akademia Umiejȩtności, 1899, s. 98 [dostęp 2025-05-27].
  18. ↑ Adressbuch aller Länder der Erde, der Kaufleute, Fabrikanten, Gewerbetreibenden, Gutsbesitzer etc, Leuchs, 1894, s. 78 [dostęp 2025-05-27] (niem.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.