34 Batalion WOP

34 Batalion WOP
Składnica materiałowa WOP Żywiec
Batalion graniczny GB WOP w Żywcu
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1951; 1984

Rozformowanie

1975; 1989

Tradycje
Rodowód

43 Komenda Odcinka Rajcza
57 batalion OP

Kontynuacja

Składnica samochodowa DWOP
bg skadrowany GB WOP w Żywcu

Dowódcy
Ostatni

ppłk Kazimierz Bednarczyk

Organizacja
Numer

JW 2440[1]

Kryptonim

Potrawa[a]

Dyslokacja

Żywiec

Formacja

Wojska Ochrony Pogranicza

Podległość

3 Brygada WOP
(3) Karpacka Brygada WOP
Karpacka Brygada WOP
Górnośląska Brygada WOP
Dowództwo WOP
Górnośląska Brygada WOP

34 Batalion Wojsk Ochrony Pogranicza/Batalion graniczny skadrowany GB WOP w Żywcu – zlikwidowany samodzielny pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na granicy polsko-czechosłowackiej.

Składnica materiałowa Wojsk Ochrony Pogranicza Żywiec – zlikwidowana składnica zaopatrzenia kwatermistrzowskiego Wojsk Ochrony Pogranicza[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne

Na podstawie rozkazu MBP nr 043/org z 3 czerwca 1950, na bazie 19 Brygady Ochrony Pogranicza, sformowano 3 Brygadę Wojsk Pogranicza w Krakowie, a 1 stycznia 1951 57 batalion Ochrony Pogranicza przemianowano na 34 batalion Wojsk Ochrony Pogranicza[3] JW 2440[4].

Żołnierze plutonu odwodowego na szkoleniu w Jeleśni (jesień 1974)

Na podstawie rozkazu dowódcy WOP nr 009 z 17 lutego 1976 batalion został włączony w struktury organizacyjne Górnośląskiej Brygady WOP (GB WOP) w Gliwicach[5]. W związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, rozwiązano batalion WOP w Żywcu[6], strażnice podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP.

W miejsce rozwiązanego batalionu została utworzona[2]:

  • Składnica samochodową podporządkowaną dowództwu WOP.
  • Samodzielna kompania odwodowa (sko) – w 1977 przeniesiona do sztabu GB WOP w Gliwicach.
  • Grupa Operacyjna Zwiadu WOP – działania operacyjne organizowała i realizowała w zakresie ochrony granicy państwowej, kontrwywiadowczej ochrony kraju, operacyjnej ochrony obiektów oraz zabezpieczenia ładu i porządku w strefie nadgranicznej. Realizowała swoje czynności przy pomocy osobowych źródeł informacji na zapleczu strażnic WOP[b].

13 grudnia 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium w kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[7].

Żołnierz WOP szer. Grzegorz Janokowski przy łącznicy telefonicznej w batalionowym węźle łączności (1989)

Po kolejnej reorganizacji w drugiej połowie 1984 sformowano batalion graniczny skadrowany GB WOP w Żywcu[8][9], który rozwiązano 1 listopada 1989[9]. W obiekcie dalej funkcjonowała grupa operacyjno-rozpoznawcza[10], która podległa z-cy dowódcy do spraw zwiadu batalionu granicznego GB WOP w Cieszynie, do rozformowania GB WOP[10].

Straż Graniczna:

15 maja 1991 przestała istnieć Górnośląska Brygada WOP, 16 maja 1991 powstała Straż Graniczna[c], a w jej strukturze Beskidzki Oddział Straży Granicznej w Cieszynie, który przejął obiekty koszarowe i strażnice[d].

W ramach Beskidzkiego Oddziału SG została utworzona:

  • Samodzielna kompania odwodowa (sko)[12].
  • Grupa Operacyjna Wydziału Ochrony Granicy Państwowej (GO WOGP).
  • Grupa Techniki i Zabezpieczenia Wydziału Techniki i Zabezpieczenia – do zabezpieczenia logistycznego strażnic SG i GPK SG kierunku „żywieckiego”.

W związku z likwidacją Beskidzkiego Oddziału SG, 1 stycznia 1999 obiekty SG w Żywcu weszły w podporządkowanie Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Nowym Sączu[e].

Struktura organizacyjna

Posterunek honorowy z żołnierzy batalionu WOP Żywiec nieopodal Strażnicy WOP Rycerka Górna, podczas memoriału im. kpt. Zbigniewa Plewy (1975)

W 1954 batalionowi podlegały:

W 1956 batalionowi podlegały:

1 stycznia 1960 batalionowi WOP Żywiec podlegały:

1 stycznia 1964 batalionowi WOP Żywiec podlegały:

Dowództwo batalionu granicznego 1976 rok[f]

  • dowódca batalionu − ppłk Franciszek Buczyło
  • szef sztabu batalionu − mjr Edward Stadnicki
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw politycznych − mjr Jan Pietrasik
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw zwiadu − mjr Mieczysław Krzyżewski.

W 1976 batalionowi WOP Żywiec podlegały[13]:

Z-ca d-cy batalionu ds. zwiadu ppłk Albin Kłodnicki z d-cami strażnic WOP kierunku żywieckiego (1984–1989)

Dowództwo batalionu II połowa 1984[14]

  • dowódca batalionu − ppłk Kazimierz Bednarczyk
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw politycznych − ppłk Jan Pietrasik
  • zastępca dowódcy batalionu do spraw zwiadu (kierownik sekcji zwiadu) − kpt. Albin Kłodnicki[15].

W II połowie 1984 do października 1989 batalionowi podlegały[14]:

Żołnierze batalionu

Dowódcy batalionu

ppłk Kazimierz Bednarczyk d-ca skadrowanego bg GB WOP w Żywcu (1988)
  • kpt. Edward Granat (był w 1953)
  • mjr Bolesław Król (był w 1953)
  • ppłk Franciszek Buczyło[5]
  • ppłk Kazimierz Bednarczyk – do rozformowana[14].

Kierownicy GOZ WOP

  • mjr Aleksander Dubaś (był w 1976)[2]
  • kpt./ppłk Albin Kłodnicki p.o. (1.11.1984–18.06.1985) (19.06.1985–31.07.1989)[15].

Kierownicy składnicy

  • mjr Mirosław Musiał (był w 1976)[2].

Dowódcy sko

  • mjr Edward Stadnicki (był w 1976)[2].
  • kpt. Ryszard Łętowski (od 29.04.1977)[16].

Wydarzenia

  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[17]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[18].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (Stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[19].

Uwagi

  1. ↑ Kryptonim batalionu w latach 60. XX w.
  2. ↑ Zarządzenie Dowódcy WOP nr 058/ZW z 10.10.1978 z załączonymi Wytycznymi Szefa Zarządu Zwiadu WOP (Żurawlow 2011 ↓, s. 65).
  3. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z 6.12.2023 w sprawie wykonywania niektórych uprawnień przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2693 (ISAP)).
  4. ↑ Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 7.05.1991, utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06[11].
  5. ↑ Decyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 5.08.1998 w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG[11].
  6. ↑ Przed przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia w kwietniu 1976[5].

Przypisy

  1. ↑ ASGran., sygn. 2825/1 ↓.
  2. 1 2 3 4 5 Gacek 2005 ↓, s. 16.
  3. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 133–134.
  4. ↑ Zestawienie Numerów Historycznych Jednostek Wojskowych. jednostki-wojskowe.pl. [dostęp 2023-03-18]. (pol.).
  5. 1 2 3 Gacek 2005 ↓, s. 14.
  6. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 135.
  7. ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  8. ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  9. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 22.
  10. 1 2 Gacek 2005 ↓, s. 24.
  11. 1 2 muzeumsg ↓, s. 1.
  12. ↑ Łach 2013 ↓, s. 292.
  13. ↑ Gacek 2005 ↓, s. 14–15.
  14. 1 2 3 Gacek 2005 ↓, s. 20.
  15. 1 2 Albin Kłodnicki. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-10]. (pol.).
  16. ↑ Kronika Strażnicy WOP Zebrzydowice ↓, s. 13.
  17. ↑ Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”. ipn.gov.pl. (pol.).
  18. ↑ Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  19. ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 37.

Bibliografia

  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945–1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005, s. 1–112.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945–1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy – Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Straż Graniczna od 1991 – Karpacki Oddział Straży Granicznej. [w:] Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. Władysława Raginisa [on-line]. muzeumsg.pl. [dostęp 2017-05-22]. (pol.).
  • Kronika Strażnicy Wojsk Ochrony Pogranicza Zebrzydowice 1962–1981. Zebrzydowice: Strażnica WOP Zebrzydowice, 1962, s. 1–23. (pol.).
  • Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008. Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011, s. 1–92.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP sygn. 2825/1. Rejestr główny jednostek WOP.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.