Borcz

Borcz
Bórcz
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

kartuski

Gmina

Somonino

Liczba ludności (2022)

691[1]

Strefa numeracyjna

58

Kod pocztowy

83-312[2]

Tablice rejestracyjne

GKA

SIMC

0172385[3]

Położenie na mapie gminy Somonino
Mapa konturowa gminy Somonino, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Borcz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Borcz”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Borcz”
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa konturowa powiatu kartuskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Borcz”
Ziemia54°16′18″N 18°17′32″E/54,271667 18,292222[4]

Borcz (dodatkowa nazwa w języku kaszub. Bórcz, niem. Bortsch) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Somonino[5][3]. Leży przy drodze krajowej nr 20 Stargard - Szczecinek - Gdynia, na turystycznym szlaku Wzgórz Szymbarskich.

Siedziba sołectwa Borcz[6].

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

W Borczu znajduje się dwór (obecnie przekształcony na hotel) z parkiem, a na północ od miejscowości położony jest rezerwat przyrody Jar Rzeki Raduni.

Integralne części wsi Borcz[5][3]
SIMCNazwaRodzaj
0172391Borcz-Leśniczówkaczęść wsi
0172400Mały Dwórczęść wsi

Nazwa miejscowości

Wieś pierwszy raz wzmiankowana w czasach książąt pomorskich, w 1241 r. w formie Borzce, którą to formę należy oddać w postaci Borzec, co uwzględniając zasady słowotwórcze oznacza 'mały bór'. Przejście formy Borzec do Borcz dokonało się pod wpływem niemieckim. Z kolei urzędowa nazwa niemiecka oddawała tę samą nazwę, tylko w swojej pisowni Bortsch.[7]

Historia miejscowości

Wieś z pewnością istniała już w XIII wieku. Najprawdopodobniej została spustoszona i opuszczona (villa deserta) podczas wojny trzynastoletniej, bo nie wspomina jej inwentarz z lat 1570-1571. Pojawia się w inwentarzu z roku 1648 z właścicielami ziemskimi Jerzym Burskim i Stanisławem Pawłowskim. Pod koniec XVII wieku dobra borskie wraz z dobrami w Leźnie nabyli Przebendowscy[7].

Na koniec 1892 r. w Borczu mieszkało 195 osób, 165 Kaszubów (159 katolików i 6 ewangelików) oraz 30 Niemców ewangelików.[8]

Z kolei w roku 1913 było 275 mieszkańców. W majątku funkcjonowała parowa gorzelnia. Jego właścicielem był Gregor Hoene z Leźna, a zarządcą Oskar Arke.[9]

W czasie II wojny zarządcą majątku był pochodzący z rodziny gdańskich patrycjuszy z ul. Piwnej (Höhne Haus) Albert Höhne, wstawiający się u władz niemieckich za aresztowanymi i wytypowanymi do deportacji Polakami oraz otaczający ochroną miejsca kultu religijnego[10].

Zabytki

Według rejestru zabytków NID[11] na listę zabytków wpisany jest -zespół dworski i folwarczny z XIX/XX w., nr rej.: 1047 z 20.07.1988:

  • dwór, 1911
  • park
  • folwark: magazyn, 2 budynki inwentarskie i gorzelnia.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Somino w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 22
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 79 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 8189.
  5. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  6. ↑ Strona gminy, samorząd >> sołectwa
  7. 1 2 Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.157
  8. ↑ Stefan Ramułt, Statystyka ludności kaszubskiej, Akademia Umiejȩtności, 1899, s. 77 [dostęp 2025-05-02].
  9. ↑ Adressbuch aller Länder der Erde, der Kaufleute, Fabrikanten, Gewerbetreibenden, Gutsbesitzer etc, Leuchs, 1894, s. 68 [dostęp 2025-05-02] (niem.).
  10. ↑ Ryszard Ciemiński: Album Kartuski. Gdańsk: Oficyna WydawniczaGraf, 1991, s. 41, 51. ISBN 83-85130-28-4.
  11. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 44 [dostęp 2017-02-11].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.