Dobór grupowy

Dobór grupowy – mechanizm ewolucji biologicznej, w którym dobór naturalny oddziałuje na całe grupy osobników, a nie wyłącznie na pojedyncze osobniki lub geny.

Mechanizm

Polega on na faworyzacji (a co za tym idzie – rozpowszechnianiu) alleli korzystnych dla populacji, pomimo ich szkodliwości dla osobnika[1][2] (tzw. altruizm genetyczny)[3] na skutek międzypopulacyjnej konkurencji wewnątrzgatunkowej[2].

Dobór grupowy miał umożliwić powstanie i utrzymywanie się cech korzystnych nie dla osobnika, ale dla populacji. Takie cechy mogą umożliwić samoregulacje wielkości populacji w warunkach naturalnych, aby uniknąć zupełnego wyczerpania dostępnych zasobów[4].

Historia

Koncepcja spopularyzowane m.in. przez Vero C. Wynne-Edwardsa[5]. Przez długi czas odrzucana w biologii ewolucyjnej, szukającej wyjaśnień w doborze osobniczym[6], jednak pozwoliła na rozwój teorii metapopulacji oraz na rozwinięcie alternatywnych, genocentrycznych (dobór genowy) wyjaśnień altruizmu jak dobór krewniaczy i altruizm wzajemny(mutualizm)[4]. W przeważającej mierze dobór krewniaczy stał się dominującym wyjaśnieniem zachowań zwierząt na polu biologii.

Koncepcja doboru grupowego w pod koniec XX wieku i na początku XXI wieku m.in. w pismach E.O.Wilsona czy D.S.Wilsona zyskała na popularności w postaci wpisania jej w idee doboru wielopoziomowego[7][8][9], jednak spotkała się również z dużą krytyką w środowisku biologów[10].

Wielopoziomowy dobór naturalny

Rozwinięciem koncepcji doboru grupowego jest idea doboru wielopoziomowego[6]. Zakłada on wielopoziomowość doboru naturalnego - osobniki konkurują między sobą w ramach grup, a grupy konkurują między sobą w ramach większych grup. Zgodnie z nim grupy złożone z altruistycznych osobników mogą być preferowane przez dobór przy istnieniu konkurencji między grupami, prowadząc do wzrostu częstości altruistycznych osobników w populacji[11]. Analogiczny proces może zachodzić na wyższych szczeblach organizacyjnych (grupy grup). Koncepcja ta stosowana jest do wyjaśnienia ewolucji kulturowej zachowań sprzyjających spójności grupowej (religia, muzyka) i różnic międzygrupowych[11], a także formowania się państw i imperiów[12].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Słownik tematyczny. Biologia, cz. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 31, ISBN 978-83-01-16530-7.
  2. 1 2 Grażyna Łabno: Ekologia. Słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo Europa, 2006, s. 64. ISBN 83-7407-017-X.
  3. ↑ Jerzy Dzik: Ewolucja. Warszawa: 2006, s. 19.
  4. 1 2 A.Łomnicki, Ekologia ewolucyjna,PWN,2013, Przełom lat 60 XX wieku (epub).
  5. ↑ John Maynard Smith. Commentary. Group selection. „The Quarterly Review of Biology”. 51 (2), s. 277-283, czerwiec 1976. [dostęp 2022-07-31]. (ang.).
  6. 1 2 David Sloan Wilson, Elliott Sober. Reintroducing group selection to the human behavioral sciences. „Behavioral and Brain Sciences”. 17 (4), s. 585-608, 1994. DOI: 10.1017/S0140525X00036104. [dostęp 2022-07-31]. (ang.).
  7. ↑ group selection, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-07-31] (ang.).
  8. ↑ Martin A. Nowak, Corina E. Tarnita, Edward O. Wilson, The evolution of eusociality, „Nature”, 466 (7310), 2010, s. 1057–1062, DOI: 10.1038/nature09205, ISSN 1476-4687, PMID: 20740005, PMCID: PMC3279739 [dostęp 2026-05-11].
  9. ↑ David Sloan Wilson, Elliott Sober, Reintroducing group selection to the human behavioral sciences, „Behavioral and Brain Sciences”, 17 (4), 1994, s. 585–608, DOI: 10.1017/S0140525X00036104, ISSN 0140-525X [dostęp 2026-05-11] (ang.).
  10. ↑ Patrick Abbot i inni, Inclusive fitness theory and eusociality, „Nature”, 471 (7339), 2011, E1–4; author reply E9–10, DOI: 10.1038/nature09831, ISSN 1476-4687, PMID: 21430721, PMCID: PMC3836173 [dostęp 2026-05-11].
  11. 1 2 David Sloan Wilson, Mark Van Vugt, Rick O'Gorman. Multilevel Selection Theory and Major Evolutionary Transitions. Implications for Psychological Science. „Current Directions in Psychological Science”. 17 (1), s. 6-9, 1.02.2008. DOI: 10.1111/j.1467-8721.2008.00538.x. [dostęp 2022-07-31]. (ang.).
  12. ↑ Peter Turchin. Warfare and the Evolution of Social Complexity: A Multilevel-Selection Approach. „Structure and Dynamics”. 4 (3), s. c6-9, 7.11.2010. DOI: 10.5070/SD943003313. [dostęp 2022-07-31]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.