Fenytoina

Fenytoina

Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC) 5,5-difenyloimidazolidyno-2,4-dion Inne nazwy i oznaczenia farm. łac. phenytoinum, sól sodowa: phenytoinum natricum, phenytoinum natrium inne 5,5-difenylohydantoina
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
biały lub prawie biały, krystaliczny proszek[1], higroskopijny, bez zapachu[2]
Wzór Hilla	C15H12N2O2
Masa molowa	252,27 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS	57-41-0
PubChem	1775
DrugBank	DB00252
SMILES C1=CC=C(C=C1)C2(C(=O)NC(=O)N2)C3=CC=CC=C3
InChI InChI=1S/C15H12N2O2/c18-13-15(17-14(19)16-13,11-7-3-1-4-8-11)12-9-5-2-6-10-12/h1-10H,(H2,16,17,18,19) InChIKey CXOFVDLJLONNDW-UHFFFAOYSA-N
Właściwości Gęstość 1,29 g/cm³[3]; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 32 mg/l (22 °C)[3] w innych rozpuszczalnikach rozpuszczalna w DMSO[4], słabo w etanolu i dichlorometanie[1] Temperatura topnienia 286 °C[5][3] logP 2,47[5] Wartość pK pKa 8,33[5]
Niebezpieczeństwa Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów[6] Niebezpieczeństwo Zwroty H H302, H351, H360FD Zwroty P P202, P264, P280, P301+P312, P308+P313, P405 Numer RTECS MU1050000 Dawka śmiertelna LD50 1,635 mg/kg (szczur, drogą pokarmową)[6]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC	N03AB02, N03AB52
Farmakokinetyka Działanie przeciwpadaczkowe Biodostępność 70–100% (doustnie) 24,4% (doodbytniczo) Okres półtrwania ok. 22 h (doustnie) 10–15 h (dożylnie) Wiązanie z białkami osocza i tkanek 90–95% Metabolizm wątrobowy Wydalanie z moczem
Uwagi terapeutyczne Stosowanie w ciąży kategoria D Drogi podawania doustnie, dożylnie, domięśniowo

Fenytoina (łac. phenytoinum) – organiczny związek chemiczny, pochodna hydantoiny. Stosowana jako lek o działaniu przeciwdrgawkowym i przeciwarytmicznym.

Mechanizm jej działania polega na blokowaniu kanałów sodowych, co w konsekwencji prowadzi do hamowania potencjału czynnościowego komórki i braku depolaryzacji. Hamuje przenikanie jonów wapnia przez błony komórkowe podczas depolaryzacji. Hamuje fosforylacje kompleksu wapń-kalmodulina. Fenytoina stabilizuje błonę komórkową neuronów i podwyższa próg drgawkowy.

Z uwagi na wąski margines terapeutyczny, dość liczne działania niepożądane i skuteczność nowszych leków przeciwpadaczkowych – stopniowo jest wycofywana z przewlekłego leczenia padaczki.

Stosowana również w kardiologii jako lek przeciwarytmiczny. Na mięsień sercowy wywiera działanie inotropowe ujemnie. Wydłuża okres refrakcji i przyspiesza przewodzenie bodźców.

• stan padaczkowy
• napady toniczno-kloniczne (grand mal)
• napady częściowe, zwłaszcza proste

• ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca, niedokrwistość megaloblastyczna^[7];
• ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe;
• ze strony OUN: zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia widzenia, napady drgawkowe (po przedawkowaniu);
• przerost dziąseł – charakterystyczny objaw niepożądany po stosowaniu fenytoiny, u osób młodych (20%), wynika ze zmienionego metabolizmu kolagenu; nie wymaga przerywania leczenia. Staranna higiena jamy ustnej w istotny sposób zmniejsza tę dolegliwość^[7];
• niedoczynność tarczycy^[8] (opublikowano również odmienne zdanie na ten temat)^[9].

Nie stosować w okresie ciąży i karmienia piersią.

Salicylany mogą ją wypierać z połączeń z białkami. Jest induktorem metabolicznym; przyspiesza metabolizm doustnych środków antykoncepcyjnych, co powoduje skrócenie ich czasu działania.

Dawkowanie fenytoiny powinno być zindywidualizowane. Zaleca się jego ustalanie na podstawie oznaczeń stężenia fenytoiny we krwi. Fenytoina odznacza się niskim indeksem terapeutycznym, więc łatwo ją przedawkować.

• JerzyJ. Majkowski JerzyJ., LidiaL. Bułachowa LidiaL., Padaczka, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1991 .