Jerzy Stroba

Jerzy Stroba
Ilustracja
Jerzy Stroba (1990)
Da instrumentum Tuum esse
Pozwól być Twoim narzędziem
Kraj działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

17 grudnia 1919
Świętochłowice

Data i miejsce śmierci

12 maja 1999
Poznań

Arcybiskup metropolita poznański
Okres sprawowania

1978–1996

Biskup diecezjalny szczecińsko-kamieński
Okres sprawowania

1972–1978

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

19 grudnia 1942

Nominacja biskupia

4 lipca 1958

Sakra biskupia

16 listopada 1958

Sukcesja apostolska
Data konsekracji

16 listopada 1958

Miejscowość

Gorzów Wielkopolski

Miejsce

Prokatedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Konsekrator

Antoni Baraniak

Współkonsekratorzy

Wilhelm Pluta
Juliusz Bieniek

Nagrobek arcybiskupa Jerzego Stroby w archikatedrze poznańskiej

Jerzy Jan Stroba[1.1] (ur. 17 grudnia 1919 w Świętochłowicach, zm. 12 maja 1999 w Poznaniu) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor nauk teologicznych, rektor Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie w latach 1955–1958, biskup pomocniczy gorzowski w latach 1958–1972 (do 1967 formalnie gnieźnieński), biskup diecezjalny szczecińsko-kamieński w latach 1972–1978, arcybiskup metropolita poznański w latach 1978–1996, wiceprzewodniczący Rady Konferencji Biskupów Europy w latach 1974–1983.

Życiorys

Urodził się 17 grudnia 1919 w Świętochłowicach[1.1] w rodzinie Franciszka i Wiktorii z domu Wiechuła[2.1]. W latach 1929–1937 kształcił się w Neoklasycznym Gimnazjum im. Odrowążów w Chorzowie, gdzie złożył egzamin dojrzałości[1.1]. W 1937 został przyjęty do Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Formację seminaryjną rozpoczął jednak rok później, ponieważ został zobowiązany do podjęcia terapii mającej na celu usunięcie wady wymowy[2.2]. Jednocześnie podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1939 po zamknięciu uczelni i seminarium przez okupanta przerwał je, a następnie w latach 1940–1943 kontynuował w Akademii Filozoficzno-Teologicznej w Vidnavie w archidiecezji wrocławskiej[1.1]. Zagrożony wcieleniem do Wehrmachtu[2.3], został wyświęcony na prezbitera 19 grudnia 1942 we Wrocławiu[1.1], na rok przed ukończeniem studiów teologicznych i mimo nieosiągnięcia wymaganego wieku[2.3], przez miejscowego arcybiskupa metropolitę kardynała Adolfa Bertrama[3]. Inkardynowany został do diecezji katowickiej[4]. W 1946 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego nostryfikował uzyskane w Vidnavie magisterium z teologii[2.4]. Na tej samej uczelni w 1952[1.1] uzyskał doktorat z teologii dogmatycznej[5.1] na podstawie dysertacji Zagadnienie nieskończoności w nauce św. Bonawentury[1.1].

Jako wikariusz pracował w latach 1943–1945 w Parafii św. Marii Magdaleny w Chorzowie[4], a w 1949 w Parafii św. Józefa w Katowicach, której administratorem został w 1958[6]. W międzyczasie od 1951[2.5] do 1955[1.1] pełnił funkcję rektora Kościoła Najświętszego Serca Jezusowego przy Klasztorze Wizytek w Siemianowicach Śląskich[2.5]. W 1945 był katechetą w Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym w Nowej Wsi, w latach 1945–1946 w Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym w Pszczynie, w latach 1946–1948 w Miejskim Gimnazjum Żeńskim w Katowicach, a w 1948 w Państwowej Szkole Ogólnokształcącej Żeńskiej Stopnia Podstawowego i Licealnego nr 2 w Katowicach. W 1946 został kapelanem hufca Związku Harcerstwa Polskiego w Pszczynie oraz moderatorem Związku Sodalicji Mariańskiej Uczennic Szkół Średnich[2.4]. Od 1950[2.5] do 1952 należał do redakcji „Gościa Niedzielnego”[1.1]. W kurii diecezjalnej w Katowicach zasiadał w komisji artystycznej budownictwa sakralnego[1.1] i radzie ds. liturgicznych[2.6], a także był cenzorem ksiąg religijnych i egzaminatorem prosynodalnym[1.1].

W latach 1952–1958 wykładał teologię dogmatyczną w Wyższym Seminarium Duchownym oo. Franciszkanów w Panewnikach. W 1955 podjął wykłady z sakramentologii, a w 1957 dodatkowo z historii sztuki kościelnej, w seminariach śląskim, częstochowskim i krakowskim[1.1]. W latach 1955–1958 piastował urząd rektora Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie[5.1]. Jako biskup pomocniczy gorzowski prowadził wykłady z sakramentologii i homiletyki w Wyższym Seminarium Duchownym w Gościkowie-Paradyżu[1.2].

4 lipca 1958 papież Pius XII[7] mianował go biskupem tytularnym Aradusu i biskupem pomocniczym archidiecezji gnieźnieńskiej[3] z zadaniem posługiwania w ordynariacie gorzowskim[7]. Święcenia biskupie otrzymał 16 listopada w 1958 w Prokatedrze Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gorzowie Wielkopolskim. Konsekrował go Antoni Baraniak, arcybiskup metropolita poznański, w asyście Wilhelma Pluty, delegata prymasa Polski z uprawnieniami biskupa rezydencjalnego w Gorzowie Wielkopolskim, i Juliusza Bieńka, biskupa pomocniczego katowickiego[8]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa Da instrumentum Tuum esse (Pozwól być Twoim narzędziem)[5.1]. 16 września 1967 został oficjalnie ustanowiony biskupem pomocniczym w Gorzowie Wielkopolskim[7]. W kurii biskupiej w latach 1958–1972 sprawował urząd wikariusza generalnego, ponadto pełnił funkcje przewodniczącego wydziału nauki katolickiej, komisji liturgicznej i komisji sztuki kościelnej[1.2]. Po śmierci arcybiskupa krakowskiego Eugeniusza Baziaka w 1963 był obok Karola Wojtyły i Tadeusza Fedorowicza kandydatem kościelnym na opuszczone arcybiskupstwo przedstawionym władzom państwowym[7].

28 czerwca 1972 decyzją papieża Pawła VI[7] został przeniesiony na urząd biskupa diecezjalnego reaktywowanej diecezji szczecińsko-kamieńskiej[9]. Rządy w diecezji objął kanonicznie 7 lipca 1972, a 8 października 1972 odbył ingres[7] do Katedry św. Jakuba w Szczecinie[1.2]. Zorganizował kurię diecezjalną i sąd duchowny[7]. Zreorganizował sieć parafii, erygował 49 nowych placówek duszpasterskich. Doprowadził do odbudowy 68 kościołów, również do powojennego odrestaurowania katedry, ubiegał się o pozwolenie na budowę diecezjalnego seminarium duchownego[1.2].

21 września 1978 został mianowany przez papieża Jana Pawła I arcybiskupem metropolitą poznańskim[4]. Archidiecezję objął kanonicznie 7 października 1978, a ingres do Archikatedry Świętych Piotra i Pawła w Poznaniu odbył 12 listopada 1978. Piastował urząd wielkiego kanclerza Papieskiego Wydziału Teologicznego w Poznaniu[1.2]. W archidiecezji przeprowadził kongres eucharystyczny[1.2] i synod[10]. W 1983 podejmował w Poznaniu papieża Jana Pawła II podczas jego II podróży apostolskiej do Polski. 11 kwietnia 1996 Jan Paweł II przyjął jego rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity poznańskiego[1.2].

W ramach prac Episkopatu Polski był przewodniczącym Komisji Katechetycznej (1958–1996), należał do Komisji Duszpasterstwa Ogólnego (1963–1996)[5.1] i wszedł w skład Rady Głównej (od 1974)[1.2]. Od 1980 był członkiem Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu[1.2] (od 1994 współprzewodniczącym[5.2]), przewodniczącym delegacji Episkopatu Polski w komisji Mieszanej Stolicy Apostolskiej i Konferencji Episkopatu Polski ds. Konwencji między Watykanem a Polską, a także członkiem Komisji Stolicy Apostolskiej ds. Konkordatu (1992–1993)[1.2]. W latach 1972–1993 zasiadał w Radzie Konferencji Biskupów Europy (w latach 1974–1983 jako wiceprzewodniczący)[1.2]. W 1975 wszedł w skład Międzynarodowej Komisji Katechetycznej przy Kongregacji ds. Duchowieństwa[7], a w latach 1987–1992 był członkiem Papieskiej Komisji ds. Katechizmu Kościoła Katolickiego[1.2]. Uczestniczył w IV sesji soboru watykańskiego II w 1965, w synodzie biskupów poświęconym katechizacji w 1977, w synodzie biskupów w 1985 z okazji 20. rocznicy zakończenia soboru watykańskiego II i w synodzie biskupów Europy w 1991[1.2].

Konsekrował biskupów pomocniczych poznańskich: Stanisława Napierałę (1980) i Zdzisława Fortuniaka (1982), a także biskupa pomocniczego kaliskiego Teofila Wilskiego (1995). Był współkonsekratorem podczas sakr biskupa diecezjalnego łódzkiego Józefa Rozwadowskiego (1968), biskupa pomocniczego szczecińsko-kamieńskiego Jana Gałeckiego (1974), biskupa pomocniczego koszalińsko-kołobrzeskiego Piotra Krupy (1984)[3] i biskupa diecezjalnego katowickiego Damiana Zimonia (1985)[11].

Zmarł 12 maja 1999 w Poznaniu[4]. 16 maja 1999 został pochowany w archikatedrze poznańskiej[12].

Wyróżnienia

Nadano mu honorowe obywatelstwo Świętochłowic (1993)[13] i Poznania (1996)[14][15].

Przypisy

  1. K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998. ISBN 83-7052-900-3.
    1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 s. 134.
    2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 s. 135.
  2. J. Myszor. Biografia kandydata na biskupa: Jerzy Stroba - kapłan diecezji katowickiej (1942–1958). „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”. T. 54, z. 2, 2021. ISSN 0137-3447. [dostęp 2025-03-16].
    1. ↑ s. 148.
    2. ↑ s. 149–150.
    3. 1 2 s. 153.
    4. 1 2 s. 154.
    5. 1 2 3 s. 155.
    6. ↑ s. 156.
  3. 1 2 3 Jerzy Stroba. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2026-06-14]. (ang.).
  4. 1 2 3 4 Nota biograficzna Jerzego Stroby na stronie archidiecezji poznańskiej. archpoznan.pl (arch.). [dostęp 2025-03-16].
  5. G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999. ISBN 83-911554-0-4.
    1. 1 2 3 4 s. 347.
    2. ↑ s. 348.
  6. ↑ Poprzedni proboszczowie. parafiazaleze.pl. [dostęp 2026-06-14].
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 R. Włodkowski: Nota biograficzna Jerzego Stroby na stronie archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. diecezja.szczecin.pl (arch.). [dostęp 2026-06-14].
  8. ↑ K.R. Prokop: Sakry i sukcesja święceń biskupich episkopatu Kościoła katolickiego w Polsce w XIX i XX wieku (na tle wcześniejszych okresów dziejowych). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2012, s. 445. ISBN 978-83-7306-593-2.
  9. ↑ P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 422. ISBN 83-211-1311-7.
  10. ↑ Po czterech latach pracy zakończył się Synod Archidiecezji Poznańskiej (opis). ekai.pl (arch.), 2008-11-23. [dostęp 2018-11-02].
  11. ↑ K.R. Prokop. Sukcesja święceń biskupich pasterzy Kościoła katowickiego (1925/1926–2005/2006). „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”. T. 39, z. 2, s. 401, 2006. ISSN 0137-3447. [dostęp 2015-08-02].
  12. ↑ Uroczystości pogrzebowe abp. Jerzego Stroby – rozszerzenie. ekai.pl (arch.), 1999-05-16. [dostęp 2018-11-02].
  13. ↑ Honorowi obywatele. swietochlowice.pl. [dostęp 2022-08-07].
  14. ↑ Uchwała nr XLII/259/II/96 Rady Miejskiej Poznania. bip.poznan.pl, 1996-06-18. [dostęp 2022-08-07].
  15. ↑ abp Jerzy Stroba. poznan.pl. [dostęp 2016-02-21].

Linki zewnętrzne

  • Nota biograficzna Jerzego Stroby na stronie archidiecezji poznańskiej (arch.). [dostęp 2018-11-02].
  • Nota biograficzna Jerzego Stroby na stronie archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej (arch.). [dostęp 2026-06-14].
  • Jerzy Stroba [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2010-11-24] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.