Kuryłowce Murowane

Kuryłowce Murowane
Муровані Курилівці
	; Pałac Komarów w Kuryłowcach, wrzesień 2018
	Herb
Państwo	Ukraina
Obwód	winnicki
Rejon	mohylowski
Hromada	Kuryłowce Murowane
Powierzchnia	8,27 km²
Populacja (2024)
• liczba ludności	5000
• gęstość	604,59 os./km²
Nr kierunkowy	+380 4356
Kod pocztowy	23400
	Położenie na mapie obwodu winnickiego Kuryłowce Murowane
	Położenie na mapie Ukrainy Kuryłowce Murowane
	48°43′20″N 27°30′54″E/48,722222 27,515000

Kuryłowce Murowane (ukr. Муровані Курилівці, Murowani Kuryliwci) – osiedle na Ukrainie, w obwodzie winnickim, rejonie mohylowskim, nad rzeką Żwan, siedziba hromady Kuryłowce Murowane^[2]^[3], byłe osiedle typu miejskiego i siedziba administracyjna zlikwidowanego w wyniku reformy administracyjno-terytorialnej w 2020 roku rejonu kuryłowieckiego. Leży na Podolu.

Siedziba rzymskokatolickiej parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Kuryłowcach Murowanych.

Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1453. Osada została założona przez rodzinę Czuryłów stąd pierwotna nazwa miejscowości to Czuryłowce. Miejscowość znajdowała się początkowo na pograniczu województwa podolskiego, a następnie znalazła się w składzie wyodrębnionego z niego województwa bracławskiego. W czasie powstania Kozaków Chmielnickiego pozostała pod kontrolą oddziałów Rzeczypospolitej. Zdewastowana podczas Ruiny i przez Turków podczas okupacji w latach 1672–1699. Ożywienie gospodarcze w XVIII wieku. Od 1775 roku Kuryłowce miały prawo do organizowania dwóch jarmarków co miesiąc. W 1776 roku było tu 166 domów. Po II rozbiorze Polski w 1793 roku miejscowość znalazła się w zaborze rosyjskim. Do 1870 własność rodziny Komarów.

Podczas okupacji hitlerowskiej, w listopadzie 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2300 osób. 30 października 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowali niedaleko wsi Popow^[4].

Zabytki

Fragmenty murów bastionów zamkowych nad rzeką Żwan. Pierwszy zamek w Kuryłowcach zbudowano w XVI wieku, a następnie został wzmocniony o umocnienia bastionowe. Od połowy XVII w. własność Kossakowskich. Zamek został zaznaczony w XVII wieku na mapie Guillaume de Beauplana, jako sprzężony z wałami otaczającymi osadę. W 1683 r. za zasługi w bitwie pod Żurawnem król Jan III Sobieski podarował zamek miecznikowi żydaczowskiemu Samuelowi Hołubowiczowi. Na początku XIX wieku w obrębie zrujnowanego zamku zbudowano pałac.
Pałac klasycystyczny wybudowany w 1805 roku z ciosanego kamienia zwany był podolskim Luwrem^[5]. Od frontu portyk z kolumnadą podtrzymującą trójkątny fronton^[6].
cerkiew Narodzenia Bogurodzicy o błękitnej fasadzie

Urodzeni

Stefan Krupko – polski embriolog i mykolog;
Delfina Potocka – polska szlachcianka, uczennica Fryderyka Chopina, przyjaciółka Zygmunta Krasińskiego;
Antoni Wacyk – polski pisarz i publicysta.

Literatura

Kuryłowce, nad Żwanem, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 941 .
Kuryłowce na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
Aftanazy Roman, Dzieje Rezydencji T.9, s. 167–178
Urbański Antoni, Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, Warszawa 1928, s 31-32