Marek Ewangelista

Występuje w Dziejach Apostolskich, Liście do Kolosan, 2. Liście do Tymoteusza, Liście do Filemona i 1. Liście Piotra^[1].

Występuje pod kilkoma imionami: Marek (Dzieje Apostolskie i listy Pawła) Marek-Jan oraz Jan (Dzieje Apostolskie)^[2]. Postacie te należy utożsamić^[3]. Był synem Marii (najpewniej wdowy), pochodzącym z rodu Lewiego i najprawdopodobniej to w jego domu miała miejsce ostatnia wieczerza^[3]. Ta hipoteza wskazuje, że znał Jezusa^[3]. Krewnym Marka był Barnaba, z którym przybył z Jerozolimy do Antiochii^[4]. Wraz z nim i Pawłem z Tarsu udał się na Cypr, jednak wkrótce po przybyciu do Perge, Marek wrócił do Jerozolimy, w wyniku sporu z Pawłem^[4]. Z czasem konflikt zelżał, gdyż w listach Paweł zaprasza go do Rzymu^[4]. Najprawdopodobniej przebywał przy Piotrze w Wiecznym mieście, a słowa apostoła sugerują, że Marek był jego uczniem^[5].

Tradycyjnie jest autorem drugiej Ewangelii, co potwierdzali wszyscy pisarze wczesnochrześcijańscy^[6].

Hieronim ze Strydonu podaje, że Marek został ochrzczony przez Piotra^[3]. Papiasz z Hierapolis i Euzebiusz z Cezarei zaprzeczali jakoby miał znać osobiście Chrystusa^[3]. Przeciwnego zdania jest autor Kanonu Muratoriego^[3]. Synaksarium Jakobitów twierdzi, że jego ojciec miał na imię Arystobulos, a sam Marek był wykształconym poliglotą, z majętnej rodziny^[3]. Według świadectwa Klemensa Aleksandryjskiego przebywał w Rzymie z Piotrem, który podyktował mu tekst Ewangelii (potwierdzają to również Euzebiusz i Hieronim)^[4]. Tradycja przypisuje Markowi założenie Kościoła w Aleksandrii, co jest wątpliwe, gdyż chrześcijaństwo istniało tam już wcześniej^[6]. Prawdopodobnie działał w tym mieście ale jako organizator, gdzie zmarł ok. 63 roku^[6]. Według Palladiusza z Galacji miała to być śmierć męczeńska^[7].

Według apokryficznych Dziejów Barnaby miał otrzymać chrzest z rąk Pawła, Barnaby i Sylasa w Ikonium^[4]. Ponadto opisują jego działalność w Aleksandrii, gdzie miał się udać po śmierci Pawła^[6].