Juda Tadeusz Apostoł

Święty
Juda Tadeusz
Jehudah
apostoł
męczennik
Ilustracja
Juda Tadeusz, obraz pędzla El Greca (ok. 1600/1605)
Data i miejsce śmierci

ok. 44 albo ok. 80
Persja

Przyczyna śmierci

pobicie kijami

Czczony przez

kościoły chrześcijańskie

Wspomnienie

28 października[a]
2 i 13 lipca[b]

Atrybuty

m.in. kamienie, krzyż, księga, laska, zwój i topór

Patron

Armenii i spraw trudnych

Święty Juda Tadeusz na obrazie w kościele w Heisterbacherrott

Juda Tadeusz Apostoł (Juda od hebr. ‏יהודה‎, jehudah „chwała Jahwe”; Tadeusz aram. ‏tadda‎ – pierś; godny czci, odważny), zwany również Tadeusz (Lebeusz) albo Judą Jakubowym (zm. ok. 44 albo ok. 80) – jeden z dwunastu apostołów, według tradycji brat Jakuba, brat Pański i autor Listu Judy. Zaliczany do grona męczenników, święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego.

Życiorys

W Nowym Testamencie

Męczeństwo świętych Szymona i Judy Tadeusza na obrazie Stefana Lochnera

Występuje we wszystkich czterech Ewangeliach kanonicznych i w Dziejach Apostolskich, jednak w Ewangeliach synoptycznych wymieniany jest tylko podczas powołania apostołów[1].

Ewangelia Mateusza i Ewangelia Marka wskazują jego imię jako Tadeusz, natomiast Ewangelia Łukasza i Dzieje Apostolskie opisują go jako Juda[2]. Postacie te należy utożsamić[3]. Ponadto w Nowym Testamencie występują dwie postacie o tym imieniu – Juda Tadeusz Apostoł i Juda brat Pański, co sprawia trudności z identyfikacją faktów[3]. Według Ewangelii Łukasza i Dziejów Apostolskich był synem Jakuba[1][3]. Ewangelia Jana przypisuje mu pytanie Jezusa o to dlaczego objawił się im a nie światu[4].

W źródłach pozabiblijnych

Niewiele wiadomo o jego dalszej działalności[3]. Był uważany za oblubieńca z Kany Galilejskiej, a także za drugiego biskupa Jerozolimy[4]. Ponadto przypisywano mu działalność w Persji, Palestynie i Mezopotamii[4]. Według Hieronima ze Strydonu ewangelizował w Edessie, a Paulin z Noli umieszcza go w Libii[4]. Wenancjusz Fortunat i Pseudo-Abdiasz twierdzili, że działał razem z Szymonem w Persji[4].

Według Księgi Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa przez Bartłomieja Apostoła był synem bądź uczniem Bartłomieja[4]. Greckie apokryfy Dzieje Tadeusza i Nauka Addaja informują o działalności w Edessie i Fenicji, a śmierć Judy miała nastąpić w Bejrucie[4]. Armeńska wersja tego apokryfu umieszcza działalność apostoła w Armenii[4]. W łacińskim Męczeństwie Szymona i Judy znajduje się informacja o działalności w Persji[5]. Legenda Edeska, której fragment pojawia się u Euzebiusza z Cezarei mówi o wysłaniu jednego z apostołów (być może Judy) do Edessy, gdzie miało miejsce uzdrowienie króla Abgara V[6].

Zmarł ok. 44[7] albo ok. 80 roku[8].

Relikwie Judy znajdują się w bazylice św. Piotra w Rzymie[4].

List Judy

Św. Atanazy i św. Augustyn przypisują mu autorstwo Listu Judy zaliczanego do ksiąg Nowego Testamentu. Okazją do jego powstania (ok. 67) było pojawienie się błędnych nauk. Apostoł uważał za swój obowiązek utwierdzić czytelników w prawdziwej wierze i zachęcić do rzetelnego życia w społeczności i wierze Kościoła[8].

Patronat

Święty Juda Tadeusz jest patronem spraw trudnych i beznadziejnych

Juda Apostoł jest patronem diecezji siedleckiej oraz spraw trudnych i beznadziejnych[9].

Dzień obchodów

Juda Tadeusz na obrazie Francisca de Zurbarána

W kościołach katolickim, ewangelickim i anglikańskim jego święto liturgiczne obchodzone jest 28 października, razem ze św. Szymonem.

Kościoły Wschodu, z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego, wspominają apostoła Judę, w zależności od Kościoła:

Koptyjski Kościół Ortodoksyjny, który posiada własny kalendarz podzielony na 13 miesięcy, wspomina Apostoła odpowiednio 26 czerwca i 23 lipca (przeniesienie relikwii z Syrii do Konstantynopola przez cesarza Konstantyna)[7].

Ikonografia

Juda Tadeusz na obrazie El Greca
Juda Tadeusz jest często przedstawiany w towarzystwie św. Szymona

W ikonografii zachodniej przedstawiany jest z pałką lub włócznią w ręku, na pamiątkę swojej śmierci (został zabity pałkami lub włócznią) w czerwonej szacie lub w brązowo-czarnym płaszczu z obrazem przedstawiającym Jezusa (mandylionem)[9].

Atrybutami świętego są: kamienie, krzyż, księga, laska, łódź rybacka, maczuga, miecz, pałki, i topór[9].

W sztuce wschodniej, na ikonach, apostoł ubrany jest w długie, czerwone szaty. Ma długie ciemne włosy i niedługą, przyprószoną siwizną brodę. W dłoni (lub obu) trzyma zwinięty lub rozwinięty zwój[8].

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ liturgia katolicka
  2. ↑ prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego
  3. ↑ podwójne datowanie

Przypisy

  1. 1 2 Bosak 1991 ↓, s. 244.
  2. ↑ Bosak 1991 ↓, s. 244-245.
  3. 1 2 3 4 Starowieyski 2020 ↓, s. 995.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Starowieyski 2020 ↓, s. 996.
  5. ↑ Starowieyski 2020 ↓, s. 998.
  6. ↑ Starowieyski 2020 ↓, s. 1034-1036.
  7. 1 2 3 4 5 Judas Thaddäus. Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2026-02-10]. (niem.).
  8. 1 2 3 4 Jarosław Charkiewicz: Juda, brat Pański, zwany Tadeuszem (ok. 80). cerkiew.pl. [dostęp 2026-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
  9. 1 2 3 Święci Apostołowie Szymon i Juda Tadeusz. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-02-10]. (pol.).

Bibliografia

  • Marek Starowieyski: Apostołowie. Cz. 2: Bartłomiej, Filip, Jakub Mniejszy, Jakub Większy, Judasz, Maciej, Mateusz, Szymon i Juda Tadeusz, Ewangeliści, uczniowie Pańscy. Kraków: WAM, 2020. ISBN 978-83-277-1823-5. (pol.).
  • Pius Czesław Bosak: Słownik-konkordancja osób Nowego Testamentu. Poznań: W Drodze, 1991. ISBN 83-7033-081-9. (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.