Szymon Apostoł

Święty
Szymon Apostoł
apostoł
męczennik
Ilustracja
Szymon Apostoł, obraz pędzla El Greca (1610–1614)
Data i miejsce śmierci

I wiek
Persja

Przyczyna śmierci

ukrzyżowanie lub rozcięcie piłą

Czczony przez

Kościół katolicki
Cerkiew prawosławną

Wspomnienie

28 października[a]
23 maja i 13 lipca[b]

Atrybuty

księga, kotwica, palma, drewniana piła, topór i włócznia

Patron

diecezji siedleckiej, farbiarzy, garncarzy, garbarzy, spawaczy

Szczególne miejsca kultu

kaplica Najświętszego Sakramentu w bazylice św. Piotra, katedra w Tuluzie

Szymon Apostoł zwany Kananejczykiem lub Gorliwym, gr. Ζηλωτής dzelotes, cs. Apostoł Simon Ziłot (zm. w I wieku w Persji) – jeden z 12 apostołów, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Życiorys

W Nowym Testamencie

Występuje tylko w Ewangeliach synoptycznych oraz Dziejach Apostolskich i wymieniany jest tylko podczas powołania apostołów[1].

Ewangelia Mateusza i Marka nadają mu zhellenizowany przydomek Kananites (od hebrajskiego qanna’i czyli „gorliwy”), co Hieronim ze Strydonu zinterpretował jako „pochodzący z Kany”[2]. Ewangelia Łukasza przypisuje mu przydomek Zelotes, co po aramejsku oznacza „gorliwiec”, a po grecku – „zelota”[2]. Z tego powodu przypisywano mu przynależność do stronnictwa zelotów, co należy odrzucić[2]. Najbardziej prawdopodobnym tłumaczeniem jego przydomku jest „gorliwy”[1].

W źródłach pozabiblijnych

Nie wiadomo gdzie udał się w ramach działalności apostolskiej po ukrzyżowaniu Jezusa[3]. Pisarze bizantyńscy wymieniają Afrykę i Brytanię, a łacińscy i ormiańscy – Armenię[3]. Mojżesz z Chorenu, Wenancjusz Fortunat i Pseudo-Abdiasz twierdzą że ewangelizował w Persji, co wydaje się najbardziej prawdopodobne[3].

Spośród apokryfów znane są jedynie łacińskie Męczeństwo Szymona i Judy[4] i jego etiopska wersja według której Szymon miał apostołować w Samarii, gdzie już przebywał Piotr, Jan i Filip[4]. Ponadto świadectwo myli postacie Szymona Gorliwego z Szymonem Kleofasowym i Natanaelem[5]. Ten sam błąd powtarza jeszcze częściowo zachowana, co najmniej IV-wieczna, Legenda o Szymonie i Teonoe[6].

Kult

Relikwie

Relikwie św. Szymona znajdują się w kaplicy św. Szymona i św. Judy (współcześnie jest także kaplicą Najświętszego Sakramentu) w bazylice św. Piotra, a także w katedrze w Tuluzie.

Dzień obchodów

W Kościele katolickim, ewangelickim i anglikańskim jego święto liturgiczne obchodzone jest 28 października, razem ze św. Judą Tadeuszem[7].

Cerkiew prawosławna wspomina apostoła Szymona dwukrotnie[8]:

Patronat

Szymon Apostoł jest patronem: farbiarzy, garncarzy, garbarzy, spawaczy oraz diecezji siedleckiej[9].

Ikonografia

W ikonografii Wschodu apostoł przedstawiany jest jako starszy mężczyzna z krótkimi, siwiejącymi włosami (rzadziej z bardzo zaawansowaną łysiną) i krótką brodą, ubrany w typowe dla apostołów szaty: paliusz, tunikę i sandały. Prawą dłoń ma złożoną w geście błogosławieństwa, w lewej najczęściej trzyma zwinięty zwój. Najczęściej występuje w gronie innych apostołów na ikonach przedstawiających epizody z życia Chrystusa.

Sztuka zachodnia przedstawia go odmiennie: ma dłuższe, ciemne włosy i kędzierzawą brodę, a paliusz zastępuje peleryna z kapturem. Jego atrybutami są tam: księga, kotwica, palma i (drewniana) piła (którą miał być rozcięty), topór i włócznia[9].

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ liturgia katolicka
  2. ↑ prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego
  3. ↑ podwójne datowanie

Przypisy

  1. 1 2 Bosak 1991 ↓, s. 397.
  2. 1 2 3 Starowieyski 2020 ↓, s. 994.
  3. 1 2 3 Starowieyski 2020 ↓, s. 995.
  4. 1 2 Starowieyski 2020 ↓, s. 998.
  5. ↑ Starowieyski 2020 ↓, s. 1013.
  6. ↑ Starowieyski 2020 ↓, s. 1019-1021.
  7. ↑ Simon der Zelote. Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2026-02-10]. (niem.).
  8. ↑ Jarosław Charkiewicz: Szymon Zelota (I). cerkiew.pl. [dostęp 2026-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
  9. 1 2 Święci Apostołowie Szymon i Juda Tadeusz. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-02-10]. (pol.).

Bibliografia

  • Marek Starowieyski: Apostołowie. Cz. 2: Bartłomiej, Filip, Jakub Mniejszy, Jakub Większy, Judasz, Maciej, Mateusz, Szymon i Juda Tadeusz, Ewangeliści, uczniowie Pańscy. Kraków: WAM, 2020. ISBN 978-83-277-1823-5. (pol.).
  • Pius Czesław Bosak: Słownik-konkordancja osób Nowego Testamentu. Poznań: W Drodze, 1991. ISBN 83-7033-081-9. (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.