Scania OmniExpress
![]() Scania OmniExpress 3.60 | |
| Dane ogólne | |
| Producent | |
|---|---|
| Premiera |
Busworld 2007, Bruksela (OmniExpress 3.40; OmniExpress 3.60) |
| Lata produkcji |
2007 - 2016 |
| Miejsce produkcji |
|
| Dane techniczne | |
| Typy nadwozia |
Autobus międzymiastowy; Autobus kombi; Autobus turystyczny |
| Układ drzwi |
1-0-0 |
| Liczba drzwi |
2-3 |
| Wysokość podłogi |
860 mm (OmniExpress 3.20) |
| Skrzynia biegów |
8- lub 12-biegowa skrzynia Scania Opticruise |
| Rozstaw osi |
2 550 mm |
| Wnętrze | |
| Liczba miejsc siedzących |
35 - 55 (wersje 2-osiowe) |
| Informacje dodatkowe | |
| EBS |
tak |
| ESP |
tak |
| Klimatyzacja |
opcja |
Scania OmniExpress – rodzina autobusów międzymiastowych, kombi i turystycznych produkowanych we współpracy koncernu Scania z fińskim Lahden Autokori (później SOE Busproduction Finland) w latach 2007 - 2017 r w fińskim Jokimaa, w Lahti, oraz (od 2014) w fabryce Scania Production Słupsk w Słupsku.
Historia
Geneza
Wiosną 2007 roku, Scania ogłosiła współpracę z fińskim Lahden Autokori przy opracowaniu nowej rodziny autokarów. Pierwsze egzemplarze miały dotrzeć, m.in. do Danii jesienią[2][3].
Model był efektem współpracy Lahden Autokori i koncernu Scania. Scania wdrożyła program "Scania+20" - miało za cel ograniczenie kosztów związanych z oddzielnym opracowywaniem dokumentacji technicznej dla każdej konstrukcji. Dotychczas, każda (nawet małoseryjna) konstrukcja musiała mieć opracowaną indywidualną dokumentację. Współpracę z koncernem prowadziło 150 firm. Jedna z firm biorących udział w programie Scania+20, Lahden Autokori cieszyła się bardzo dobrą reputacją pod kątem jakości wykonania i elastyczności w dostarczaniu pojazdów pod indywidualne życzenia. Producent chwalił się nowoczesną linią produkcyjną i wysokimi standardami montażu[4]. Podstawą pod opracowanie OmniExpress stała potrzeba modernizacji dotychczasowych propozycji Lahden w segmencie, tj. Eagle i Falcon, pod regulacje prawne Unii Europejskiej (tj. dyrektywę UE dot. autobusów i autokarów) i zwiększone zapotrzebowanie na pojazdy tego typu[5]. Podczas tworzenia pojazdu OmniExpress myślą przewodnią była „elastyczność”. Model zaprojektowano pod kątem wielu zastosowań - regularnych przewozów, jako autobus kombi i ruchu turystycznego[6].
Premiera

Oficjalna prezentacja nowego pojazdu nazwanego OmniExpress nastąpiła podczas brukselskich targów autobusowych Busworld w październiku 2007 r[7][8][9]. Na stoisku eksponowano model o napędzie 6x2[10][11]. Producent umożliwił konfigurację 12 długości od 11 do 14,9 m, mieszczącej do 71 pasażerów w najdłuższej wersji. Zaoferowano modele w dwóch wersjach wysokości, tj. 3,4 metra (kategoryzowanej jako do przewozów regularnych niewymagających wydzielonej przestrzeni bagażowej) i 3,6 m (bardziej luksusowy i posiadający schowki przelotowe pod podłogą). Gama silnikowa zawierała wersje konwencjonalne, zasilane biodieslem i bioetanolem[12].
Produkcja autobusów z rodziny Scania OmniExpress rozpoczęła się w nowej fabryce, która została ukończona w Jokimaa (Lahti) w 2007 r[13]. Początkowo producent zbierał zamówienia z rynku krajowego i pozostałych państw skandynawskich, z czasem fiński produkt wzbudził zainteresowanie klientów europejskich[14]. Sprzedaż nowego modelu pokrywała się z oczekiwaniami firmy. W nieco ponad rok od premiery wyprodukowano ok. 160 sztuk, z czego 85-90% trafiło na eksport. Największym odbiorcą była Szwecja[15]. Promocja na polskim rynku nie była brana pod uwagę z uwagi na wysoką cenę, i stawiany większy nacisk na popularyzację tańszej propozycji, tj. Higera A30.
Modernizacja (2010)
Prognozy na rok 2008 r zakładały sprzedaż 160 pojazdów, na 2009 r - ponad 200[5]. Ostatecznie, w 2009 r wyprodukowano 125 pojazdów, z czego 28 znalazło odbiorców w Finlandii. Odświeżona gama silników składała się z nowej generacji silników spełniających normę Euro 5. Wykorzystywały wysokie ciśnienie wtryskowe, dzięki wykorzystaniu technologii common rail i nie wymagały użycia katalizatora. Zużycie paliwa, które nieznacznie wzrosło wraz z normą EURO 4, zostało znacznie zmniejszone. Wszystkie silniki wykorzystują technologię EGR eliminującą wymóg stosowania dodatków typu AdBlue.
Odświeżone podwozie Scanii wprowadzało zmiany we wnętrzu. Zmianom uległa deska rozdzielcza na bardziej przejrzystą. zawory sterujące układem ogrzewania stały się trwalsze, umożliwiając precyzyjniejszą regulację przedniego ogrzewania. Poprawiono: rozmieszczenie dysz grzewczych po stronie kierowcy, zwiększono izolację termiczną, szczelność otwieranej szyby bocznej, system awaryjnego otwierania drzwi. Zawory awaryjne zostały zastąpione pojedynczymi klamkami, kierowca miał odtąd możliwość awaryjnego otwarcia obu drzwi za pomocą oddzielnego przełącznika na desce rozdzielczej. Sterowanie przyklękiem, zabezpieczeniem podnapięciowym i ograniczeniem użycia przycisków zewnętrznych otrzymało aktualizację oprogramowania. Dodatkowo, kierowca mógł korzystać z opcjonalnej nowej kamery cofania i schowka na narzędzia zintegrowanego ze ścianką bagażnika.
Przestrzeń pasażerska również doczekała się zmian. Próg tylnych drzwi otrzymał piąty stopień, poprawiając nachylenie progu. Oparcie siedzisk foteli uległo zmianom, tylny stolik został powiększony w dwóch częściach, dodano nowe odmiany tapicerki i odnowiono szafkę do ekspresu do kawy.
Ulepszono klapy komory akumulatora i zawiasy. Klapa serwisowa za bagażnikiem została wyposażona w szybkozłączki, eliminując problem z wentylacją. Dotychczas w pełni załadowany bagażnik uniemożliwiał skuteczną wentylację kabiny, stąd decyzja o przeprojektowaniu kratki wentylacyjnej bagażnika, by bagaż nie blokował otworu.
Stosowana automatyczna skrzynia biegów GR 875R Opticruise doczekała się modernizacji (w 2009 r). Wzrosła moc retardera zintegrowanego ze skrzynią biegów (o 400 Nm w porównaniu z poprzednikiem). Scania wprowadziła system 2-pedałowy obok systemu 3-pedałowego, po raz pierwszy zaprezentowany na targach autobusowych w Kortrijk w Belgii (w 2009 r). W nowym systemie sprzęgło zostało zautomatyzowane, co umożliwiło całkowitą rezygnację z pedału sprzęgła. Koncern zachował dźwignię zmiany biegów w dźwigni po prawej stronie kierownicy[16].
Biuro podróży Cedok było pierwszym odbiorcą OmniExpress w Czechach. Kwota pojazdu oscylowała na ok. 227 000 euro[17]. Zamiennie model o wysokości 3.40 był nazywany OmniExpress H[18]. Flagowy model OmniExpress 3.60 o maksymalnej długości 14,9 m został nabyty przez fińskie Reissu Ruoti Oy z Päijät-Häme. Kwota pojazdu wyniosła 400 00 euro i stanowiła obiekt jubileuszu 100 rocznicy istnienia zakładów Lahden Autokori[19][20][21]. Premiera na rynku niemieckim odbyła się w 2011 r. Pierwszy niemiecki pojazd trafił do Thomasa Oberta ze Schwarzwaldu[22]. Rok po premierze, sprzedano tamże 15 sztuk. 30% produkcji pozostawało w rodzinnej Finlandii.
Premiera OmniExpress 3.20 (2011)
Koncern zdecydował się na wypełnienie luki po zaprzestaniu w 2009 r produkcji modelu OmniLine, wprowadzając w 2011 r model OmniExpress 3.20. Zaprezentowany podczas duńskich targów Transport 2011 r (6-9 kwietnia 2011 r), podobnie jak pozostałe modele z rodziny OmniExpress, był dostępny w 12 długościach w wariantach o długości 11 m do 14,9 m, w wersji dwu oraz trzyosiowej[23][24][25]. Konstrukcja szkieletu pojazdu była półsamonośna, wykonana ze stali nierdzewnej; klapy obsługowe, ściana przednia i tylna - z aluminium i włókna szklanego[26][27][28]. Modułowa budowa pozwalała wydłużać pojazd o ok. 30-40 cm[29], {W innych źródłach pojawia się informacja o 10 cm[6][30][26][31][22]} czyniąc go wszechstronnym pod kątem konfiguracji. Pojemność pasażerska maksymalnie mogła wynieść 67 miejsc w najdłuższej wersji. Przy wyborze konfiguracji 1-2-0 oferowano możliwość instalacji windy dla niepełnosprawnych. Przejście w przestrzeni pasażerskiej uległo poszerzeniu względem starszych modeli o 10 cm. Przekonstruowano deskę rozdzielczą dla maksymalnego komfortu pasażerów stojących przy stanowisku kierowcy i kupujących bilety.
Personalizacja liczyła ok. 30 wariantów aranżacji wnętrza, kilka poziomów komfortu wnętrza i dodatkowe wyposażenie wedle indywidualnych potrzeb klienta. Wyposażenie obejmowało wydajny układ grzewczy i klimatyzacji, oraz podwójne szyby. Ich projekt miał za cel redukcję masy własnej - składało się z cienkich szyb (grubości 3 mm) oddalonych względem siebie o 9 mm[32][33]. Warianty mocy oscylowały między 230 i 440 KM, a pojemność silnikowa 9- i 13-litrów. Skrzynie biegów - zautomatyzowana skrzynia Scania OptiCruise (dźwignia zmiany biegów umiejscowiona na kolumnie kierownicy) lub automatyczna skrzynia biegów ZF (dźwignia na desce rozdzielczej). Poza konwencjonalnym napędem, oferta obejmowała silniki napędzane biodieslem i etanolem.
Sprzedaż modelu rozpoczęła się w krajach nordyckich, gdzie dotychczasowe modele cieszyły się dużą popularnością, następnie w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Grupa Trelleborg zamówiła trzy egzemplarze OmniExpress 3.20 z silnikiem gazowym CNG, jak i BNG[34]. Zakup pojazdu przez czeskie BORS Břeclav a.s. (ČSAD Břeclav) w 2016 r był argumentowany najniższą ceną ofertową przy ogólnej ekonomiczności eksploatacji, w czym pomagał fakt przystosowania silnika do paliw alternatywnych, m.in. biodiesla, oraz konstrukcja pojazdu wykonana ze spawanej stali nierdzewnej[35][36].
Upadłość Lahden Autokori, przenosiny produkcji do Słupska, powstanie SOE Busproduction Finland
Model znajdował się (na rok 2012) w sprzedaży 12 państw europejskich (+ jedna sprzedana sztuka w Kazachstanie)[4]. Model OmniExpress 3.60 stał się przedmiotem przetargu zorganizowanego przez czeskie Ministerstwo Obrony we wrześniu 2011 r, gdzie dokonano zakupu 4 pojazdów na kwotę 26 304 000 CZK[37]. Do 2012 r dostarczono siedem autobusów OmniExpress 3.60 o długości 12-metrów[38]. Do lutego 2012 r sprzedano 550 pojazdów - do końca roku wolumen wzrósł do 765 pojazdów[39] .
Scania zawarła umowę partnerską z organizatorami Mistrzostw Świata w Hokeju na Lodzie 2012 i 2013, gdzie szwedzki koncern zobowiązał się na dostarczenie ośmiu pojazdów. Pojazdy miały zostać oklejone emblematami Mistrzostw Świata[40][41][42]. Największymi rynkami zbytu stały się na rok 2012 r: Finlandia (152), Szwecja (161), Norwegia (179), Wielka Brytania (81), Rosja (74) i Włochy (53)[39][43]. Angielskie Hodge’s Coaches nabyła sześć OmniExpress 3.40 o długości 12,8 m z 57 miejscami siedzącymi[44][45]. W kolejnych latach kupiła model 3.40 w wariancie 12,4 m[46].
Ogłoszenie upadłości zakładów Lahden Autokori 11 września 2013 r szkodziło dalszej produkcji modelu i utrzymaniu w ofercie. Długi Lahden wynosiły ok. 10 mln euro. Za powód wskazano decyzję koncernu o przeniesieniu produkcji OmniExpress do Polski wraz z lipcem 2014 r. i zwolnienia w zakładzie obejmujące 200 pracowników. Decyzja była o tyle zaskakująca, że zwiększono w tym czasie poziom produkcji ze 200 do 300 pojazdów rocznie z perspektywą wzrostową. Umowa ze Scanią przewidywała produkcję OmniExpress do 2014 r[13][47][48]. Kłopoty zakładów wynikały m.in. z powodu zwiększonych kosztów budowy z racji na zaostrzenie wymogów certyfikacyjnych UE, Właściciel zakładów wykluczał możliwość zastąpienia umowy ze Scanią innymi umowami[13].
Scania miała 40 zamówień na autobusy OmniExpress, zaś proces przenosin do Słupska był czasochłonny, stąd podjęto decyzję o kontynuowaniu produkcji w Lahden do kwietnia 2014 r, później w międzyczasie koncern założył nową spółkę zależną, SOE Busproduction Finland Oy oficjalnie działającą od maja. W grudniu 2013 r odkupiono od syndyka masy upadłościowej prawa do wszystkich modeli produkowanych w Lahti, zwiększono produkcję z czterech do pięciu autobusów tygodniowo, w połowie kwietnia 2014 r - do sześciu, a planowana wydajność na poziomie dziesięciu miała nastąpić w 2015 r.[49][50][51] Przewidywane zatrudnienie miało wzrosnąć do 220 osób, względem dotychczasowych 180. W związku z zamówieniami od L/L Setesdal Bilruter i Agder Buss AS, fabryka w Lahti miała wyprodukować 36 samochodów, z czego 21 modeli OmniExpress 3.20 i 3.40 oraz 15 nowych modeli niskowejściowych 3.20 LE[52].
Rozwój modelu OmniExprees odbywał się w fińskiej fabryce. Słupska fabryka realizowała zamówienia obejmujące kilka autobusów, Lahti skupiała się na pojedynczych pojazdach[53][54]. Nawet większe zamówienia w praktyce sprowadzały się do 4-5 sztuk.
Jesienią produkowaliśmy samochody w tempie czterech samochodów tygodniowo, teraz produkujemy pięć samochodów tygodniowo, a naszym celem jest osiągnięcie tygodniowego tempa na poziomie 7,5 samochodu. (...)" Czas realizacji jednego samochodu wyniesie 18 dni. W związku z tym wyprodukowanie jednego samochodu wymaga około 800 godzin pracy, w zależności od cech i wyposażenia auta. "Sprzedaż modeli OmniExpress trwa nieprzerwanie przez cały czas, więc mamy teraz bardzo dobry portfel zamówień na przyszłość" (...) "Lahti nadal będzie główną lokalizacją produkcji OmniExpress, choć w polskiej fabryce będziemy mieli możliwość produkcji samochodów OmniExpress 320 wraz z innymi modelami" (...) "Nasza działalność musi być również rentowna finansowo" – wypowiadał się Gustav Tham, dyrektor zarządzający SOE Busproduction Finland Oy. -[14][55]
Kosztowność przedsięwzięcia pozwalała jednocześnie na dopasowanie pojazdu pod kryteria zamawiającego, czego przykładem było zamówienie dla niemieckiego ADAC Postbus[56][57]. Stanowił przedmiot wystawy na czerwcowych targach autobusowych Bus 2013 w Helsinkach, gdzie producent zastosował krótszą o 20 cm toaletę umożliwiającą lepsze wykorzystanie wnętrza i przestrzeni bagażowej, przeprojektowano tył autobusu dla zapewnienia lepszego mycia, wlot powietrza zwiększono i umiejscowiono wyżej, za linią okien dla lepszej jakości powietrza i zwiększenia oszczędności pojazdu[58]. Cena modelu 3.60 o długości 12,2 m z 16-litrowym silnikiem o mocy 400 KM i 8-biegową skrzynią Opticruise wynosiła 237 000 euro. Na rynku niemieckim Scania Deutschland zakładało sprzedaż na poziomie 30-50 sztuk rocznie[26]. Zawarto umowę z niemieckim ADAC Postbus na dostawę 55-60 OmniExpress 3.60 (wariant 3-osiowy; 14,2 m długości; silnik o mocy 440 KM; 4-gwiazdkowy) i 7 Van Hool Altano na podwoziu Scania[59][60]. Podczas targów autobusowych w belgijskim Kortrijk Scania zaprezentowała nową gamę silników spełniających normę emisji spalin Euro 6, ponadto zarząd Scanii informował o jazdach testowych OmniExpress 3.60 dla niemieckiego ADAC Postbus o długości 14,2 m, pojemności 53 miejsc i silnikami 440 KM. Niemiecki przewoźnik zamówił 55-60 sztuk, których dostawa miała się zakończyć wiosną 2014 r. Wyposażenie obejmowało gniazda 230 V przy każdej parze siedzeń, system WiFi, toaletę w tylnej części pojazdu bez schodzenia na dół, system szybkiego mocowania rowerów w bagażniku i pokładowy system multimedialny opracowany przez Lufthansę[61][62]. Rok później, przewoźnik zdecydował o powiększeniu floty o następne 60 pojazdów, z czego pierwsze 30 były już w użytku, pozostałe do końca roku[63]. Francuska Wandea testowała OmniExpress napędzany biogazem z lokalnych winogron[64].
![]() Scania OmniExpress 3.20 LE na stacji Odense w Danii | |
| Dane ogólne | |
| Inne nazwy |
Scania LK xxx UB |
|---|---|
| Producent | |
| Premiera | |
| Lata produkcji |
lipiec 2014 - 2017 |
| Miejsce produkcji |
|
| Dane techniczne | |
| Typy nadwozia |
niskowejściowy autobus podmiejski |
| Układ drzwi |
1-1-0 |
| Liczba drzwi |
2-3 |
| Silniki |
diesel, biodiesel, benzyna |
| Długość |
11 -15 m |
OmniExpress 3.20 LE (2014 - 2017)

Sierpniem 2013 r zapowiedziano wprowadzenie wiosną przyszłego roku bezpośredniego następcę Lahden Scala (900 sprzedanych pojazdów w latach 2001 - 2013) w oparciu o konstrukcję OmniExpress. Poprzednik cieszył się dużą popularnością w Szwecji. Model posiadał nisko poprowadzoną podłogę do środkowych drzwi pod szybki ruch miejski[66][67]. W założeniach producenta, model został opracowany z myślą o wykorzystanie w ruchu miejskim, podmiejskim i regularnych trasach, i traktowany jako uzupełnienie oferty Citywide[68].
Konstrukcję oparto na podwoziu Scania KUB, w którym silnik jest zamontowany wzdłużnie z tyłu. Oferta przewidywała warianty dwuosiowe (o długości 11–13 metrów) i trzyosiowe (o długości do 14,9 metra) budowane w systemie modularnym. Podobnie jak wszystkie modele OmniExpress, rama nadwozia wykonana jest ze stali nierdzewnej. Zdecydowano się na zastosowanie kompozytów do budowy podłogi, umożliwiając redukcję masy własnej pojazdu i panującego hałasu. Ogrzewanie podłogowe odbywa się za pomocą obiegu wody zamiast tradycyjnej energii elektrycznej. Łatwość adaptacji do różnych celów odegrała ważną rolę w projektowaniu nowej serii 3.20 LE[69].
Konfiguracja wnętrza była zgodna z klasą I i II[a], liczbę opcji szacowano na prawie sto, dostępnych było sześć układów drzwi. Sterowanie systemem drzwi odbywało się elektrycznie zamiast tradycyjnego zasilania sprężonym powietrzem[71][72]. Wdrożenie do produkcji było zaplanowane na kwiecień 2014 r[39][73]
Oficjalna premiera OmniExpress 3.20 LE odbyła się 17 czerwca 2014 r. podczas targów Bus Show organizowanych przez Walne Zgromadzenie Fińskiego Stowarzyszenia Autobusów i Autokarów w fińskim Pori. W przedsprzedaży zamówienie złożyli klienci z Finlandii, Szwecji i Norwegii na łączną sumę ponad 50 sztuk (pod koniec czerwca wzrosła do 60)[74].
"Fakt, że nowy samochód został sprzedany wyłącznie na podstawie rysunków i danych technicznych, jest oznaką zaufania klientów do produktu i know-how, a pierwsze samochody zostaną ukończone w ciągu najbliższych kilku tygodni" – podkreślał Gustav Tham[14].
Nowy model odniósł duży sukces w Szwecji i Norwegii[75]. Według przedstawiciela Scania Suomi Oy, Roberta Eklunda, fińscy klienci posiadali (do marciu 2015 r) 30 egzemplarzy nowego typu.
Portfel zamówień jest również bardzo dobry, w tym roku do Finlandii zostanie dostarczonych kilkadziesiąt samochodów. OmniExpress LE osiągnął również dobrą pozycję na wielu rynkach eksportowych, takich jak Norwegia" – mówi z zadowoleniem Eklund. Ze względu na dobry popyt zwiększyła się również wielkość produkcji fabryki. W tej chwili samochody są produkowane w tempie dziewięciu samochodów tygodniowo. Z produkcji z bieżącego roku na rynek eksportowy trafi około 300 samochodów[76].
Pierwsze pojazdy trafiły do Szwecji listopadem 2014 r do przewoźnika Omnibus Habo Hj w wariancie 14,9 m. Do tego momentu sprzedano 124 egzemplarze[77] Lipcem 2015 r dostarczono norweskiemu Nobina 36 egzemplarzy modelu zasilanego CNG i normie Euro 6[78][79][80][81]. Miesiąc później, 60 OmniExpress 3.20 LE zasilanych biogazem dotarło do Norwegii[82]. Grudniem, włoskie TUA z Abruzji nabyło dwa nowe pojazdy na metan. Był to przełomowe wydarzenie na poziomie europejskim, gdyż przewoźnik jako pierwsza firma w Europie zdecydowała się na wykorzystanie autobusów na metan w transporcie pozamiejskim. Eksploatacja nowych pojazdów miała się odbywać na linii Pescara-Penne[83][84] Grudniem 2015 r rozpoczęto produkcję w słupskim Scania Production Słupsk. Pomimo zakończenia produkcji OmniExpress, wytwarzanie wersji podmiejskiej kontynuowano do 2017 r. Następcą został zaprezentowany w tym samym roku, włączony do rodziny Citywide, model LE Suburban, stylistyką nawiązujący do rodziny Interlink.
Dalsza sprzedaż, premiera modelu napędzanego biogazem
Cena trzyosiowego modelu OmniExpress o długości 13,7 m wynosiła ok. 2,9 mln SEK, odpowiednik w gamie modelu Touring kosztował ok. 2,5 miliona koron szwedzkich[85]. Październikiem nastąpiła dostawa 21 ze 60 zamówionych OmniExpress dla ADAC Postbus[86].
Zamówienia na rok 2014 r przewyższały maksymalną wydajność zakładów w Lahti, której produkcja oscylowała w okolicach 4-5 pojazdów tygodniowo[51][87]. Jesienią 2014 r Uniwersytet Nauk Ścisłych w Lahti zbadał problemy zakładów SOE Busproduction Finland z dostawami gotowych pojazdów pomimo dobrego poziomu zamówień[39]. Prawa do produkcji modelu należały do Lahden Autokori/SOE Busproduction, lecz za projekt designu odpowiadała połowicznie ze Scanią. Norweski oddział Scania Norsk przyjął zamówienie konsorcjum z regionu Ostlandsregionen, wraz z modelami Citywide LE i A30 na łączną liczbę 99 autobusów[88][89]. TrønderBilene zamówiło 30 pojazdów OmniExpress 3.20 w październiku 2014 r[90]24 kwietnia 2015 rozpoczęto produkcję OmniExpress zasilanego biogazem, testy przeprowadzano we francuskiej Wandei w maju[91]
Tego samego miesiąca, Instytut i Szkoła Jedlička (Jedličkův ústav a školy) zakupiła egzemplarz OmniExpress 3.60, zastępując obsługiwaną do lutego 2015 r 20-letnią Karosę HD 12. Autobus został dostosowany do transportu osób poruszających się na wózkach inwalidzkich (w założeniach, ok. połowa siedzeń musiała być łatwo demontowana i wszystkie być wyposażone w pasy bezpieczeństwa) - posiadał 24 miejsca siedzące, 20 miejsc demontowanych i 6 miejsc dla wózków, ponadto wyposażono w podnośnik/windę elektryczna Mega Lift. Była to pierwsza niestandardowa dostawa w historii Scania Czechy. Uroczyste przekazanie pojazdu nazwanego przez uczniów placówki na cześć patrona, "Rudolf" nastąpiło 30 kwietnia 2015 r[92][93]. Dostarczono szwedzkiemu Swebus 13 pojazdów w czerwcu 2015[94]. Cena bazowa pojazdu w wersji 3.20 wynosiła 206 973 euro (w 2012 r cena ta wynosiła 180 000 euro)[6]
W testach chwalono niską wysokość stopni wejściowych, spasowanie wnętrza, dynamikę pojazdu, dość wysoką kulturę pracy silnika (również przy obciążonym pojeździe) i bogatą opcję personalizacji w związku z użyciem modularnej konstrukcji, Wyjątkiem była dynamika przy jeździe po wzniesieniach wariantem 360-konnym, i w górach, gdzie odczuwalne było niskie przełożenie osi i działanie skrzyni Opticruise (model 3.20)[31] Producent zapewniał rozszerzoną dwuletnią gwarancję mechaniczną, trzyletnią na nadwozie i dwuletnią umowę serwisową[22]. Na minus oceniano układ lusterek (w tym położenie lusterka zewnętrznego kierowcy), dość wąski korytarz, drobne problemy z działaniem przycisków, wystającą do środka prowadnicę drzwi (ze wskazaniem zalety tego rozwiązania podczas obfitych opadów śniegu)[6][95]. Krytyce poddawano również mało estetyczny kształt rynny nad oknem kierowcy, mało odważny dobór kolorystyki wnętrza, słabą widoczność w lewym lusterku zasłanianym słupkiem A pojazdu, słabe oświetlenie wnętrza przez ograniczony dostęp światła słonecznego. Chwalono solidność prowadnic drzwi i skuteczną ochronę przed deszczem i obciążeniami mechanicznymi. Komfort podróży nie wzbudzał zastrzeżeń. Mieszane odczucia wzbudzała ergonomia deski rozdzielczej. Około 2014 r koncern zdecydował się na wyposażanie modelu w standardzie w system ESP, dodatkowe opcje typu AAC, LDW, system hamowania awaryjnego jako opcja, choć od 2017 r ich obecność w autobusach miała być obowiązkowa[96].
W Czechach widziano perspektywy konkurencji modelu w segmencie autobusów kombi - z modelami Irisbus (Arway; Evadys), MAN (Lion's Regio), Neoplan (Jetliner) i Volvo (9500)[97]
Koniec produkcji
Do października 2015 r łącznie dostarczono ponad 1 500 pojazdów[98][99]. W Czechach zarejestrowano w 2015 r dwa pojazdy[100] Na zakończenie produkcji, została przygotowana wersja Finesse wyposażona w półskórzane fotele w liczbie 25 egzemplarzy na rynek brytyjski. Seria została wyprzedana[101][102]. Bezpośrednim następcą rodziny OmniExpress stał się model Interlink.
Charakterystyka
Budowa
Rodzina OmniExpress opiera się na konstrukcji modułowej. Nadwozie zostało zaprojektowane zgodnie z nową dyrektywą autobusową, w tym z testem dachowania ECE R66. Poprzednie nadwozie aluminiowe zostało zastąpione nadwoziem mieszalnikowym, które w większości składa się ze stali nierdzewnej (rama nadwozia), co oprócz dobrej ochrony antykorozyjnej, zapewnia wysoką wytrzymałość ramy. Ponadto, tam gdzie to możliwe, zastosowano konstrukcje aluminiowe i kompozytowe (np. panele boczne są wykonane z paneli kompozytowych). Przyczyniło się to do redukcji masy o ok. 250 kg względem poprzednika, Lahti Eagle. Masę nadwozia zmniejszono również poprzez zastosowanie niższych okien, ponieważ masa zgromadzona przez okna stanowi istotny składnik masy własnej autobusu. Przód pojazdu zwężał się o ok. 5 cm na bok. Segment przodu łączono z wcześniej zamocowanymi na ramie segmentami dachu i tyłu. Konstruktorzy poświęcili dużą uwagę funkcjonalności pojazdu. Zaokrąglona linia przodu węższa od tyłu zmniejsza opór aerodynamiczny. Duża przednia szyba i boczne okna z przodu kontrastowały z wysoką linią okien z tyłu, co zdaniem konstruktorów, ograniczało wpływ światła słonecznego na zapotrzebowanie energii do klimatyzacji. Profil rynny nad oknem kierowcy zapobiegał przedostawaniu się wody[96][6]. Liczba miejsc siedzących była zależna od decyzji klienta. Maksymalna liczba miejsc w modelach 3.40 i 3.60 w wersji 14,9 m wyniosła maksymalnie 65 pasażerów. Toaleta mogła zostać zainstalowana przy środkowych lub tylnych drzwiach, lub w tylnej części pojazdu. Pojemność bagażnika wahała się między 5 a 14,5 m³[5].
Proces produkcji
Podwozie Scanii było dostarczane samochodem ciężarowym na taśmę produkcyjną, następnie wciągane na saniach pod zabudowę. Konstruktorzy zrezygnowali ze stosowania wkrętów samogwintujących, nitów i klasycznych opasek zaciskowych, dla uniknięcia powstania ognisk korozji. Całość konstrukcji była spawana i łączona za pomocą opasek zaciskowych z momentem dokręcania. Różnice długości wynikały z rozstawu osi w modelach dwuosiowych, oraz różnych zwisów w modelach trzyosiowych. Poza różnymi wariantami silnika, występowały trzy przełożenia osi[22][103]. Kontrola wykonanej konstrukcji odbywała się w ramach jazdy próbnej z użyciem czujników na dystansie 100 - 130 km, gdzie rejestrowano temperaturę i poziom hałasu. Przeprowadzano test wodoszczelności. Izolacja elementów paneli bocznych pojazdu składała się z tworzywa sztucznego i materiałów izolacyjnych. Autobus w standardzie wyposażano w podwójne szyby. Prowadnica drzwi mogła zostać poprowadzona na zewnątrz, na życzenie klienta. Personalizacja pozwalała decydować o umiejscowieniu toalety przy drzwiach środkowych lub tylnych, instalację kokpitu VDV; wybór sześciokolorowego schematu malowania czy niestandardową długość pojazdu. Szacowana liczba konfiguracji dochodziła do ponad 400 opcji. Czas dostarczenia pojazdu, od terminu zamówienia, wynosiła 13-16 tygodni. Wyłączeniem w swobodnej konfiguracji było: modele 3.20 nie mogły zostać wyposażone w tylne drzwi; wysokie koszty certyfikacji i krótkie terminy dostaw wymuszały montaż wyłącznie foteli pasażerskich wytwarzanych przez Lahden[4][104].
Modele OmniExpress charakteryzowały się niskim poziomem standaryzacji, gdzie na stan 2014 r, na 1200 wyprodukowanych autobusów, przypadało 400 wersji w większym lub mniejszym stopniu różniących się między sobą. Kosztowność przedsięwzięcia pozwala jednocześnie na dopasowanie pojazdu pod kryteria zamawiającego, czego przykładem było zamówienie dla niemieckiego Postbus[56]. OmniExpress były zabudowywane w modułach, z pięcioma modułami przedniego zawieszenia i sześcioma modułami tylnego. Przód pojazdu składa się z pięciu, a tył pojazdu sześciu modułów. Każdy autobus spędzał cztery tygodnie na linii produkcyjnej. Proces produkcji wymagał zaawansowanej logistyki i dokładnego planowania, gdzie każde zwiększenie tempa stanowiło wyzwanie. Toaleta i podłoga były montowane przed położeniem dachu na autobusie.
Gama silnikowa
W dniu premiery gama silnikowa modelu składała się z 5-cylindrowych silników o pojemności 9-litrów o mocy 310 KM i 6-cylindrowych silników o pojemności 12,7 o mocy 340-470 KM. Silniki wykorzystywały technologię EGR, bez stosowania AdBlue. Odświeżenie gamy na spełniającą normę Euro 5 (wchodzącą w życie październiku 2009) miało nastąpić na przełomie 2008-2009 r. Producent zaoferował 5-6 biegowe automatyczne skrzynie biegów produkcji ZF, 7-biegową skrzynię z elektronicznym wybierakiem Comfort Shift i zautomatyzowaną 8-biegowy OptiCruise. Odświeżenie gamy wprowadziło 9-litrowe (również EEV) silniki nowej generacji o mocy 320 KM i 360 KM (oba o momencie obrotowym 1600 Nm) oraz większe, 13-litrowe, silniki pionowe i wzdłużne o mocy 400 KM (2100 Nm), 440 KM (Nm) i 480 KM (2500 Nm) wykorzystujące wysokie ciśnienie wtrysku paliwa, które umożliwia technologia Common Rail.[104]. Podczas targów w Kortrijk zaprezentowano gamę silników spełniających normę Euro 6: Diesel: 250/280/320/360 KM (9-litrowy), 410/450/490 KM (13-litrowy); Biodiesel: 320/360 KM (9-litrowy), 450/490 KM (13-litrowy) oraz CNG: 280/340 KM (9-litrowy)[61].
Eksploatacja
Dostęp do pojazdu mógł mieć miejsce za pomocą klasycznego klucza lub bezkluczykowo. Schody były oświetlane, Jednoznacznie negatywnie oceniono widoczność lusterka zewnętrznego ze strony kierowcy.
Szafka przekaźników i bezpieczników, akumulatory zostały ulokowane w przedniej części pojazdu, pod lewą klapą. Skrzynka rozdzielcza i magistrala CAN za przednią osią, na przedniej ścianie bagażnika. Ramą skrzynki rozdzielczej jest 45 litrowy zbiornik typu pee boy. Wszystkie zawory sytemu sprzężonego powietrza przeniesiono do przedniej ściany bagażu. Dostęp umożliwiała pojedyncza klapa ochronna. Przyłącza do napełniania układu sprzężonego powietrza znajdują się za przednią maską, ta ukrywa dostęp do koła zapasowego[5]. Inteligentny układ elektryczny zwiększał funkcjonalność pojazdu bez zbędnych przewodów i podzespołów, zaś system wyszukiwania usterek Scania Diagnosis zapewniała szybkie rozwiązywanie problemów[105].
Użytkownicy
| Przewoźnik | Model | Ilość | Termin dostawy | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Čedok | OmniExpress 3.60 | 2 | kwiecień 2010 | [17][106] |
| Ministerstwo Obrony Czech | OmniExpress 3.60 | 4 | 2011 | [107] |
| 3 | 2012 | [38] | ||
| BORS Břeclav a.s. | OmniExpress 3.20 | 1 | luty 2016 | [108][35] |
| Jedličkův ústav a školy | OmniExpress 3.60 | 1 | kwiecień 2015 | [92] |
| De Blaa Busser | OmniExpress 3.20 CNG | 4 | czerwiec 2016 | [109] |
| Wandea | OmniExpress 3.20 | 1 | maj 2015 | [91] |
| Reiss Ruoti Oy | OmniExpress 3.60 | 1 | marzec 2011 | [19] |
| Oy Scan-Auto Ab | OmniExpress 3.60 | 8 | 2012 | [40][110] |
| Thomas Obert | OmniExpress | 1 | 2011 | [22] |
| ADAC Postbus | OmniExpress 3.60 | 60 | październik 2013 - wiosna 2014 | [59] |
| OmniExpress 3.60 | 55 | 2015 | [63] | |
| LL Setesdal Bilruter | OmniExpress 3.20
OmniExpress 3.40 |
21 | 2016 | [111] |
| Agder Buss AS | [52] | |||
| konsortium av operatörer i Østlandsregionen | OmniExpress | nieznana | październik 2014 | [112][113] |
| TrønderBilene | OmniExpress 3.20 | 30 | październik 2014 | [90] |
| Grupa Trelleborg | OmniExpress 3.20 CNG | 3 | kwiecień 2014 | [34][4] |
| Swebus | OmniExpress | 13 | 2015 | [114] |
| Astons Coaches | OmniExpress | nieznana | (brak) | [115][115] |
| JH Coaches of Birtley, Tyne and Wear | OmniExpress | nieznana | (brak) | |
| Fords of Althorne’s | OmniExpress 3.60 | 1 | listopad 2013 | [116] |
| Coopers | OmniExpress | 1 | 2011 | [117] |
| Lucketts Travel Group | OmniExpress | 2 | lato 2014 | [118] |
| Hodge’s Coaches | OmniExpress 3.40 12,8 m | 6 | (brak) | [119][120] |
| OmniExpress 3.40 12,4 m | 1 | (brak) | [121] | |
| Johnsons Coaches | OmniExpress 3.40 14,1 m | 1 | (brak) | [121] |
| Hodgsons Coaches | OmniExpress 14,1 m | 1 | wrzesień 2015 | [122] |
| NAT Group | OmniExpress | 1 | (brak) | [123] |
| Coliseum Coaches | OmniExpress | 1 | (brak) | [124] |
| Harry Shaw | OmniExpress | 1 | sierpień 2014 | [125] |
| nieznany | OmniExpress 3.40 CNG | (brak) | (brak) | [126] |
Scania OmniExpress 3.20 LE
| Przewoźnik | Model | Ilość | Termin dostawy | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| L/L Setesdal Bilruter i Agder Buss AS | OmniExpress 3.20 LE | 15 | (brak) | [52] |
| Nobina | OmniExpress 3.20 LE | 60 | lipiec 2015 | [78][127] |
| Omnibus Habo Hjo | OmniExpress 3.20 LE 14,9m | (brak) | listopad 2014 | [77] |
| TUA | OmniExpress 3.20 LE 14,9m | 2 | grudzień 2015 | [83] |
Dane techniczne
| Nazwa modelu | OmniExpress 3.20[29][128] | OmniExpress 3.40/H[129] | OmniExpress 3.60 |
|---|---|---|---|
| Podwozie | Scania LK xxx EB/IB | ||
| Konstrukcja | Konstrukcja nośna ze stali nierdzewnej; Klapy i panele boczne z aluminium i włókna szklanego; Dwuwarstwowe szyby boczne i tylne. Zastosowano tzw. magistralę CAN redukującą wykorzystanie kabli i innych elementów, umożliwiając łatwiejszą diagnostykę w razie zaistnienia awarii. Zbiornik paliwa został wykonany z materiału uniemożliwiającego rozwój korozji[130] | ||
| Długość | 11 m do 14,9 m | 11 000 - 13 200 mm (4x2) | |
| 12 000 - 14 700 mm (6x2) | |||
| Szerokość | 2 550 mm | ||
| Wysokość | 3 200 mm | 3 250 mm 3 400 mm (z klimatyzacją) |
3 600 mm (z klimatyzacją) |
| DMC | 18 000 kg | ||
| Liczba pasażerów | do 65 - 71 | ||
| Silnik | Biodiesel: 230/280/320/360 KM (EEV), 250/280 KM (Euro 6) (5 cylindrów; 9 litrów) lub 400/440/480 KM (Euro 5), 440/480 KM (Euro 6); (6 cylindrów, 13 l)
Bioetanol: 270 KM (EEV), 280 KM (Euro 6) Diesel: 400/440/480 KM (Euro 5, Euro 6) (6 cylindrów, 13 l) Scania DC 924, pięciocylindrowy silnik rzędowy (pionowy), dwustopniowy układ recyrkulacji spalin (EGR), wtrysk Common Rail (XPI) (do 2400 barów), turbosprężarka o zmiennej geometrii, chłodnica powietrza doładowującego, elektroniczne sterowanie silnikiem, norma emisji spalin Euro 5/EEV, filtr cząstek stałych, możliwość zasilania olejem napędowym i biodieslem[22] 12,7 l chłodzony cieczą, rzędowy, 6-cylindrowy, pionowo z tyłu; turbosprężarka o zmiennej geometrii, intercooler; elektronicznie sterowany wtrysk wysokociśnieniowy poprzez common rail; | ||
| Skrzynia biegów | 8- lub 12 biegowa zautomatyzowana Scania Opticruise wyposażona w Scania Retarder 8-biegowa manualna Scania GR875 R ze sterowaniem Comfort Shift i Scania Retarder | ||
| Stanowisko kierowcy | Podgrzewany fotel kierowcy ISRI 6860 z trzypunktowym pasem bezpieczeństwa; Kierownica z regulacją wysokości i nachylenia; Panel wskaźników Colour plus; Scania Fleet Management; Alcolock; Mikrofon "na łabędziej szyjce" Blaupunkt; Grzejniki konwektorowe; Wysoka przegroda za stanowiskiem kierowcy; Oddzielna klimatyzacja w kabinie kierowcy; Kamera cofania i czujniki cofania; | Podgrzewane siedzenie kierowcy ISRI 6860; Scania Fleet Management; Alcolock; Elektrycznie sterowane szyby; Elektrycznie sterowane osłony przeciwsłoneczne; Tempomat; Mikrofon Blaupunkt; Grzejniki konwektorowe; Wysoka przegroda za stanowiskiem kierowcy; Miejsce do spania kierowcy; Fotel przewodnika z trzypunktowym pasem bezpieczeństwa; Mikrofon przewodnika | |
| Przestrzeń pasażerska | Regulowanie siedzenia Lahden 42 z zagłówkami pokrytymi skórą/ze składanymi podłokietnikami wzdłuż korytarza; Trzypunktowe pasy bezpieczeństwa; Mocowanie ISOFIX dla wózkó dziecięcych; Indywidualne oświetlenie i przyciski "na żądanie"; Przygotowanie do windy dla osób z niepełnosprawnościami; Otwarte górne schowki bagażowe; Uchylne klapy bagażnika (w opcji - otwieranie pneumatyczne); Przednie, tylne, boczne tablice kierunkowe w technologii LED | Fotele typu turystycznego/międzymiastowego - różne opcje; Dwu- lub trzypunktowe pasy bezpieczeństwa; Mocowanie ISOFIX dla fotelików dziecięcych; Indywidualne oświetlenie i przyciski "na żądanie"; Półki bagażowe; Winda dla wózków inwalidzkich; Przestrzeń dla wózków inwalidzkich lub składana ławka z dwoma rzędami siedzeń; Manualne lub pneumatyczne sterowanie klapami bagażowymi; Kuchenka; Lodówka na desce rozdzielczej; Ekspres do kawy;
Polskie przedstawicielstwo Scanii wśród opcji konfiguracji zawarło możliwość wyposażenia pojazdu w: ESP, winda dla niepełnosprawnych w środkowych drzwiach, toaleta przy środkowych drzwiach lub z tyłu pojazdu; Półki bagażowe; Indywidualne oświetlenie pasażerów. Duże możliwości personalizacji wnętrza. Odchylane siedzenia; Podwójne szyby; Wykładzina antypoślizgowa; Podgrzewane stopnie wejściowe (opcja); Klimatyzacja; Przednie, tylne, boczne tablice kierunkowe w technologii LED | |
| Klimatyzacja | Wentylacja ciśnieniowa ze sterowaniem elektronicznym (automatyczna jako opcja); W pełni automatyczna klimatyzacja dachowa Spheros Revo ze zintegrowanym ogrzewaniem dachowym; moc chłodzenia 28/30/32 kW; Wlot powietrza przez kanały dachowe z nawiewami do przejścia środkowego i szyb bocznych. Ogrzewanie za pomocą konwektorów ściennych w przedziale pasażerskim. Ogrzewanie postojowe: Spheros Thermo 300 o mocy 30 kW. | ||
| Bagażnik | 2,2 - 14,7 m³ | 5 - 14,5 m³ | |
| Układ drzwi | 1-0-0 1-1-0 1-2-0 |
1-1-0 1-0-1 | |
| Zawieszenie | System przyklęku - góra/dół; Sztywna oś;
Przód: niezależne zawieszenie Scania; 2 miechy pneumatyczne, 2 amortyzatory i stabilizator poprzeczny, blokada kół 52/42 stopnie. |
Przód: Niezależne zawieszenie Scania, 2 miechy pneumatyczne, 2 amortyzatory, stabilizator, System całkowitego podnoszenia/opuszczania pojazdu; System przyklęku; Aluminiowe obręcze kół; Wskaźnik obciążenia osi Tył: sztywna oś napędowa; 4 miechy pneumatyczne, 2 amortyzatory, elektronicznie sterowane zawieszeniem pneumatycznym (ECAS) | |
| Bezpieczeństwo; hamulce | Samoczynnie aktywujący odciążacz wydechu; Hamulec przystanku autobusowego; Przednia osłona przeciwnajazdowa; Funkcja wspomagania hamulców, Wentylowane wewnętrznie hamulce tarczowe; Retarder Scania i hamulec silnikowy zintegrowane z układem hamulcowym; ESP, ACC i wspomaganie hamowania awaryjnego.; Elektronicznie sterowany, dwuobwodowy pneumatyczny układ hamulcowy (EBS) ze zintegrowanymi systemami ABS i ASR.[26][31]Funkcja Hill Hold; Automatycznie sterowany hamulec wydechowy; Hamulec silnikowy; Reflektory biksenonowe; Światła przeciwmgielne; | Dwuobwodowy pneumatyczny układ hamulcowy (EBS) ze zintegrowanym ABS, ASR; Wentylowane wewnętrznie hamulce tarczowe, Retarder Scania - manualny/automatyczny; Adaptacyjny tempomat; TC; ESP; Kamera cofania; System monitoringu przy środkowych drzwiach; System automatycznego gaszenia pożaru w komorze silnika; Hamulec postojowy; System wspomagający jazdę pod górę; LDW; System awaryjnego hamowania; Reflektory biksenonowe; Światła przeciwmgielne; | |
| Elektryka | Akumulator: 225 Ah
Alternator: 2x 150 A | ||
| Zbiornik paliwa | do 720 l | ||
| Opony | Michelin 295/80 R22.5 | ||
| Nazwa modelu | OmniExpress 3.20 LE |
|---|---|
| Podwozie | Scania LK xxx UB |
| Konstrukcja | rama nadwozia wykonana jest ze stali nierdzewnej; podłoga kompozytowa |
| Długość | 11–13 metrów (4x2) |
| 13 - 14,9 metra. (6x2) | |
| Szerokość | 2 550 mm |
| Wysokość | 3 200 mm |
| Silniki | wersje z olejem napędowym, biodieslem, gazem i etanolem, patrz: Scania OmniExpress |
| Skrzynia biegów | patrz Scania OmniExpress |
| Hamulce | |
| Drzwi | sterowane elektrycznie |
| Wyposażenie | Ogrzewanie podłogowe odbywa się za pomocą obiegu wody zamiast tradycyjnej energii elektrycznej, |
Galeria
Scania OmniExpress 3.20
Scania OmniExpress 3.40
Scania OmniExpress 3.60
Scania OmniExpress 3.60 w barwach ADAC Postbus
Scania OmniExpress 3.60 w barwach ADAC Postbus - widok z tyłu
Uwagi
Przypisy
- ↑ https://web.archive.org/web/20071021013706/http://www.scania.fr/Images/FR_Two_express_coaches_tcm72-172970.pdf
- ↑ Scania på banen med turistbusser igen
- ↑ Uudet Scania OmniExpressit valmistuvat Lahdesta
- 1 2 3 4 Stefanie Bünnage, Finnischer Schwede, „Bus Magazin”, www.busmagazin.de, luty 2012, s. 14-15 [dostęp 2025-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-29] (niem.).
- 1 2 3 4 Pentti Nurmela, Härmäläistä koriosaamista Svea Mamman alustalle [online], Konepörssi.com, 23 września 2008 [dostęp 2025-10-30] (fiń.).
- 1 2 3 4 5 Sascha Böhnke, Scania OmniExpress: Die Kraft der zwei Herzen [online], omnibusrevue.de, 5 października 2012 [dostęp 2025-08-31] (niem.).
- ↑ Wayback Machine [online], newsclient.omxgroup.com [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2007-07-05].
- ↑ Nowe autobusy Scanii [online], Auto Świat, 9 lipca 2007 [dostęp 2025-08-13].
- ↑ Scania na targach Busworld Kortrijk 2007 [online], TransInfo Archiwum [dostęp 2025-12-19].
- ↑ ČSAD SVT Praha, Scania na veletrhu Busworld 2007: Scania Irizar i4 a Scania OmniExpress. [online], www.busportal.cz [dostęp 2025-08-13] (cz.).
- ↑ IAA 2012: Scanian uusi linja-automallisto | terminator.fi [online], www.terminator.fi [dostęp 2025-10-05].
- ↑ Wayback Machine [online], www.scania.fr [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2007-10-21].
- 1 2 3 OmniExpress manufacturer bankrupt [online], Bus & Coach Buyer, 23 września 2013 [dostęp 2025-08-31] (ang.).
- 1 2 3 Ari Perttilä, Scania jatkaa linja-autovalmistusta Suomessa! [online], Konepörssi.com, 4 czerwca 2014 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Urpo Ahola, Karavaani kulki ilman lisäaineita [online], Konepörssi.com, 11 listopada 2008 [dostęp 2025-10-29] (fiń.).
- ↑ Ladislav Černý, Scania OmniExpress K 400 - Flexibilní přeprava [online], Auto.cz, 8 sierpnia 2011 [dostęp 2025-10-30] (cz.).
- 1 2 dabra, První autobusy značky Scania řady OmniExpress ve střední Evropě [online], www.busportal.cz, 29 kwietnia 2010 [dostęp 2025-10-05] (cz.).
- ↑ Ladislav Černý, Test: Scania OmniExpress H - Meziměstský lev [online], Auto.cz, 3 kwietnia 2010 [dostęp 2025-10-30] (cz.).
- 1 2 YLE Lahti, Paikallisliikennöitsijälle Lahden Autokorin lippulaiva [online], Yle Uutiset, 3 marca 2011 [dostęp 2025-10-05] (fiń.).
- ↑ Ari Perttilä, Ruoti reissaa kokemuksella [online], Konepörssi.com, 12 lipca 2011 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Ari Perttilä, Kotikylän kampe [online], Konepörssi.com, 28 marca 2011 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- 1 2 3 4 5 6 Jürgen Görgler, Das Arbeitstier aus dem Norden, „Bus Magazin”, www.busmagazin.de, grudzień 2012, s. 6-9 [dostęp 2025-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-29].
- ↑ Thomas de Laine, Ny rutebilmodel fra Scania [online], myldretid.dk, 6 kwietnia 2011 [dostęp 2025-10-05] (duń.).
- ↑ dabra, BUSWORLD 2011: Scania rozšiřuje design autobusů 'wrapping T' na městské [online], www.busportal.cz, 29 października 2011 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- ↑ Konepörssin, Nyt tulee Scania OmniExpress 320 [online], Konepörssi.com, 6 kwietnia 2011 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- 1 2 3 4 Wolfgang Tschakert, Nehmerqualitäten gefragt, „Bus-Fahrt”, 2, Krefeld: Stünings Medien GmbH, luty 2012, s. 18-19 [dostęp 2025-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-13] (niem.).
- ↑ Ladislav Černý, Test: Scania Omniexpress 320 - Univerzální hráč [online], Auto.cz, 28 marca 2014 [dostęp 2025-10-30] (cz.).
- ↑ Ondřej Pavlůsek, Scania OmniExpress 3.20: Novinka pro meziměstskou dopravu [online], Auto.cz, 15 kwietnia 2011 [dostęp 2025-10-30] (cz.).
- 1 2 dabra, Na dánském veletrhu Transport 2011 se představil autobus Scania OmniExpress 3.20 [online], www.busportal.cz, 12 kwietnia 2011 [dostęp 2025-10-05] (cz.).
- ↑ Per-Erik Nordström, Scania at Busworld Kortrijk 2011 [online], www.scania.com, 20 października 2011 [dostęp 2025-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2011-10-30] (ang.).
- 1 2 3 Wolfgang Tschakert, Hausmannskost statt Designerfood, „Bus-Fahrt”, Krefeld: Stünings Medien GmbH, marzec 2014, s. 12-14 [dostęp 2025-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-20] (niem.).
- ↑ Infobus, Scania OmniExpress w wersji 3,20 [online], TransInfo Archiwum, 14 kwietnia 2011 [dostęp 2025-10-04].
- ↑ Busworld, Scania Omniexpress 3.20 Debuts [online], www.chinabuses.org, 19 kwietnia 2011 [dostęp 2025-10-05] (ang.).
- 1 2 ulo, Första gasdrivna normalgolvsbussarna från Scania [online], Bussmagasinet, 23 kwietnia 2014 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- 1 2 Ondřej Pavlůsek, Linková Scania OmniExpress v barvách BORS Břeclav [online], www.busportal.cz, 16 lutego 2016 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- ↑ pepvy, Scania Omniexpress 3.20 pro linku Brno – Hodonín [online], Auto.cz, 19 lutego 2016 [dostęp 2025-10-30] (cz.).
- ↑ Infobus, Praga: Czeskie Ministerstwo Obrony kupuje Scanie OmniExpress 360 [online], TransInfo Archiwum, 14 września 2011 [dostęp 2025-08-13] (pol.).
- 1 2 rebus, Scania ve službách Armády České republiky [online], www.busportal.cz, 7 grudnia 2017 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- 1 2 3 4 Miia Nietosvuori, CROSS-FUNCTIONAL SUPPLY CHAIN MANAGEMENT [online], theseus.fi, 2014 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-01] (ang.).
- 1 2 Jääkiekon MM-joukkueet matkustavat Scania-busseilla | terminator.fi [online], www.terminator.fi, 12 września 2011 [dostęp 2025-10-05].
- ↑ Ari Perttilä, Kisakyytiä OmniExpressillä [online], Konepörssi.com, 23 marca 2012 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Konepörssin, Jääkiekon MM-kisoissa matkataan Scanialla [online], Konepörssi.com, 23 września 2011 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Ari Perttilä, Lahden Autokori Oy – sinivalkoinen toimija globaalissa maailmassa [online], Konepörssi.com, 11 czerwca 2012 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Six Scanias for Hodge’s [online], busandcoachbuyer, 25 lipca 2013 (ang.).
- ↑ https://www.busandcoachbuyer.com/scania-touring-hd
- ↑ Johnsons receives tri-axle Scania - Bus & Coach Buyer, „Bus & Coach Buyer”, 1 sierpnia 2013 [dostęp 2025-11-30] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-23] (ang.).
- ↑ Konepörssin, Lahden Autokori hakeutuu konkurssiin [online], Konepörssi.com, 12 września 2013 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ ulo, Känd finsk busstillverkare i konkurs [online], 12 września 2013 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- ↑ Tapio Enlund, Raisa Autio, Lahden Autokorille löytyi sittenkin jatkaja [online], Yle Uutiset, 24 stycznia 2014 [dostęp 2025-10-30] (fiń.).
- ↑ Konepörssin, Scania OmniExpress –tuotanto jatkuu Lahdessa [online], Konepörssi.com, 24 stycznia 2014 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- 1 2 Juha-Petri Koponen, Scania suoltaa urakalla busseja entisen Lahden Autokorin tehtaasta [online], Yle Uutiset, 10 czerwca 2014 [dostęp 2025-10-30] (fiń.).
- 1 2 3 Konepörssin, Scanialle iso bussitilaus Norjasta [online], Konepörssi.com, 12 kwietnia 2014 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Konepörssin, Scanialta keveämpi bussimoottori [online], Konepörssi.com, 25 października 2013 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ ulo, Full fart för Scania i Lahtis [online], 23 listopada 2014 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- ↑ Redakcja, Suomessa valmistetut bussit menestyvät vientimarkkinoilla [online], www.terminator.fi, 16 czerwca 2014 [dostęp 2025-10-05] (fiń.).
- 1 2 ulo, Tyskt expressbussbolag storhandlar Scania [online], 19 listopada 2014 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- ↑ dabra, 156 kloubových autobusů Scania Citywide pro BVG Berlín [online], www.busportal.cz, 24 listopada 2013 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- ↑ Scania Citywide - ensimmäinen Suomessa linjaliikenteessä aloittava Euro 6 -moottorilla varustettu kaupunkibussi [online], www.terminator.fi, 16 czerwca 2013 [dostęp 2025-10-05].
- 1 2 Rebekka Reuland, Scania Deutschland übergibt Schlüssel an ADAC Postbus [online], www.scania.de, 9 października 2013 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-28].
- ↑ ulo, Tyskt expressbussbolag storhandlar Scania [online], 19 listopada 2014 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- 1 2 Infobus, Kortrijk 2013: Scania z silnikiem Cummins Euro 6 [online], TransInfo Archiwum, 28 października 2013 [dostęp 2025-10-05] (pol.).
- ↑ ADAC Postbus, Technische Daten ADAC Postbus [online], www.dpdhl.com, 13 maja 2014 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2014-05-13].
- 1 2 s, Da geht die Post ab [online], omnibus.news, 9 lipca 2015 [dostęp 2025-10-05].
- ↑ ulo, Scania lanserar ny gasbuss för längre linjer [online], 15 maja 2015 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- ↑ https://web.archive.org/web/20150405124549/http://scania.se/bussar/regionbussar/omniexpress/omniexpress-3-20-le.aspx
- ↑ Redakcja, Scanian ja Lahden yhteistyö laajenee [online], www.terminator.fi, 15 sierpnia 2013 [dostęp 2025-10-05] (fiń.).
- ↑ Konepörssin, Viimeiset Scalat liikenteeseen – 2014 esitellään uusi kaupunkiauto [online], Konepörssi.com, 14 sierpnia 2013 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Scania, Scania OmniExpress 3.20 LE Suburban [online], scania.se [dostęp 2025-12-03] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-05] (szw.).
- ↑ Dopraváček, Redakční test autobsu Scania Citywide Suburban LE [online], Dopraváček, 8 marca 2020 [dostęp 2025-10-19] (cz.).
- ↑ Dyrektywa 2001/85/WE - ujednolicenie przepisów homologacyjnych w UE - TransInfo Archiwum
- ↑ Scania esittelee kokonaan uuden suomalaisen kaupunkibussin [online], www.terminator.fi, 26 czerwca 2014 [dostęp 2025-10-05].
- ↑ Tapani Palo, BUS 2014 Yyterissä [online], Konepörssi.com, 24 czerwca 2014 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ ulo, Ny stadsbuss från Scania i Finland [online], 9 lipca 2014 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- ↑ Scania esittelee kokonaan uuden suomalaisen kaupunkibussin | terminator.fi [online], www.terminator.fi, 26 czerwca 2014 [dostęp 2025-10-05] (fiń.).
- ↑ ulo, Full fart för Scania i Lahtis [online], 23 listopada 2014 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- ↑ Ari Perttilä, Scanialta lähiliikenteeseen ja turistiajoon [online], Konepörssi.com, 19 marca 2015 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- 1 2 ulo, Svensk premiär för OmniExpress lågentré [online], 22 listopada 2014 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- 1 2 dabra, Scania přidává Norsko do okruhu zákazníků CNG autobusů. Autobusy OmniExpress LE [online], www.busportal.cz, 4 lipca 2015 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- ↑ admin, Scania entra nel mercato dei bus a gas anche in Norvegia [online], AUTOBUS Web - La rivista del trasporto pubblico in Italia, 6 lipca 2015 [dostęp 2025-10-28] (wł.).
- ↑ Ondřej Pavlůsek, Autobusy Scania CNG míří do Norska [online], Auto.cz, 14 lipca 2015 [dostęp 2025-10-30] (cz.).
- ↑ ulo, Gaspremiär för Scania i Norge [online], 3 lipca 2015 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- ↑ ulo, Gaspremiär för Scania i Norge - Bussmagasinet [online], 3 lipca 2015 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- 1 2 admin, TUA e il primato abruzzese del metano nell'extraurbano [online], AUTOBUS Web - La rivista del trasporto pubblico in Italia, 29 grudnia 2015 [dostęp 2025-10-28] (wł.).
- ↑ admin, MERCATO BUS. IL 2015 PARTE CON IL VENTO IN POPPA [online], AUTOBUS Web - La rivista del trasporto pubblico in Italia, 3 czerwca 2015 [dostęp 2025-10-28] (wł.).
- ↑ ulo, Scanias busschef: Detaljkrav gör busstrafiken onödigt dyr [online], 22 sierpnia 2013 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- ↑ ulo, Fler Scania till tyskt expressbussföretag [online], 31 października 2013 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- ↑ Redakcja, Uusi Scania-yhtiö jatkaa OmniExpress-bussien valmistusta Lahdessa [online], www.terminator.fi, 29 kwietnia 2014 [dostęp 2025-10-05].
- ↑ Hans-Åke Danielsson, Scanias helhetslösningar ger försäljningsrekord i Norge [online], mb.cision.com, 30 października 2013 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-20].
- ↑ ulo, Norskt försäljningsrekord för Scanias bussar [online], 30 października 2014 [dostęp 2025-10-30] (szw.).
- 1 2 ulo, Scania får norsk stororder [online], 13 października 2014 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- 1 2 ulo, Scania lanserar ny gasbuss för längre linjer - Bussmagasinet [online], 15 maja 2015 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- 1 2 dabra, Je to Rudolf. Nový autobus pro Jedličkův ústav a školy se představil [online], www.busportal.cz, 30 kwietnia 2015 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- ↑ dabra, Novou Scanii Omniexpress ve speciální úpravě pro potřeby hendikepovaných dětí [online], www.busportal.cz, 28 lutego 2015 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- ↑ ulo, Nya bussar hjälper Swebus att vässa konkurrensen [online], 23 czerwca 2015 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- ↑ BusPlaner, Scania OmniExpress 3.40 [online], www.busplaner.de, wrzesień 2012 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-07] (niem.).
- 1 2 Wolfgang Tschakert, Hausmannskost statt Designerfood, Krefeld: Stünings Medien GmbH, marzec 2014, s. 12-14 [dostęp 2025-12-03] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-13] (niem.).
- ↑ dabra, Scania 2012: Objednávky vozidel v Evropě zůstaly na nízké úrovni. [online], www.busportal.cz, 1 lutego 2013 [dostęp 2025-10-05] (cz.).
- ↑ Redakcja, Scania Interlink – najbardziej wszechstronny [online], Truck-Biznes, 17 października 2015 [dostęp 2025-10-05] (pol.).
- ↑ Kortrijk, Scania launches Interlink [online], kortrijk.busworld.org, 18 października 2015 [dostęp 2025-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-09] (ang.).
- ↑ dabra, První registrace autobusů v ČR v roce 2015 odrážejí boom výroby [online], www.busportal.cz, 2 lutego 2016 [dostęp 2025-10-16] (cz.).
- ↑ https://www.busandcoachbuyer.com/scania-wave
- ↑ https://www.busandcoachbuyer.com/finesse-sells-quickly
- ↑ Ladislav Černý, Scania pro zájezdy: Dva vlastní [online], Auto.cz, 28 sierpnia 2017 [dostęp 2025-10-30] (cz.).
- 1 2 Pentti Nurmela, Uudistunut Scania Omniexpress [online], Konepörssi.com, 1 lutego 2010 [dostęp 2025-10-28] (fiń.).
- ↑ Scania, Scania OmniExpress [online], www.scania.pl [dostęp 2025-08-17] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-15] (pol.).
- ↑ Tomas Brejcha, The First Scania Omni Range Busses in Central Europe Received by Cedok, www.odiengroup.com, Praga, 28 kwietnia 2010 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2010-12-26] (cz.).
- ↑ dabra, K prvním registracím nových autobusů v ČR 1-5 2012. [online], www.busportal.cz, 15 czerwca 2012 [dostęp 2025-10-05] (cz.).
- ↑ BORS Břeclav, Linková Scania OmniExpress v barvách BORS Břeclav, „Kulaty stul”, 57, bors.cz, kwiecień 2016, s. 1 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2023-12-06] (cz.).
- ↑ Scania Denmark, Nye Scania-busser til De Blaa Busser [online], Mynewsdesk, 21 lipca 2016 [dostęp 2025-12-15] (duń.).
- ↑ Redakcja, Jääkiekon MM-kisajoukkueiden käytössä kahdeksan Scania-bussia [online], www.terminator.fi, 29 kwietnia 2013 [dostęp 2025-10-05].
- ↑ Tom T, Kjører lovlig med 38 stående passasjer på motorvei [online], Bussmagasinet, 21 listopada 2016 [dostęp 2025-10-05] (norw. bokmål).
- ↑ Hans-Åke Danielsson, Scania’s comprehensive solutions generate sales record in Norway [online], mb.cision.com, 30 października 2014 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2019-12-04] (ang.).
- ↑ Hans-Åke Danielsson, Scanias helhetslösningar ger försäljningsrekord i Norge [online], mb.cision.com, 30 października 2014 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-20] (norw.).
- ↑ ulo, Nya bussar hjälper Swebus att vässa konkurrensen - Bussmagasinet [online], 23 czerwca 2015 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- 1 2 Tim Deakin, Scania unveils its middle-range Interlink HD [online], www.route-one.net, 21 września 2016 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-09] (ang.).
- ↑ Fords’ new OmniExpress - Bus & Coach Buyer, „Bus & Coach Buyer”, 7 listopada 2013 [dostęp 2025-10-30] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-23] (ang.).
- ↑ Stuart Jones, TAM Vive TH - Bus & Coach Buyer, „Bus & Coach Buyer”, 10 lutego 2016 [dostęp 2025-12-08] [zarchiwizowane z adresu 2024-03-02] (ang.).
- ↑ Lucketts invests £2.3m - Bus & Coach Buyer, „Bus & Coach Buyer”, 22 stycznia 2015 [dostęp 2025-12-08] [zarchiwizowane z adresu 2024-10-05] (ang.).
- ↑ https://www.busandcoachbuyer.com/six-scanias-for-hodges
- ↑ https://www.busandcoachbuyer.com/scania-touring-hd
- 1 2 Johnsons receives tri-axle Scania - Bus & Coach Buyer, „Bus & Coach Buyer”, 1 sierpnia 2013 [dostęp 2025-12-08] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-23] (ang.).
- ↑ Hodgsons’ first Scania - Bus & Coach Buyer, „Bus & Coach Buyer”, 30 września 2015 [dostęp 2025-12-08] [zarchiwizowane z adresu 2025-02-17] (ang.).
- ↑ https://www.busandcoachbuyer.com/x1-launches-metrocitys
- ↑ Stuart Jones, Lucketts Group - Bus & Coach Buyer, „Bus & Coach Buyer”, 31 marca 2015 [dostęp 2025-12-08] [zarchiwizowane z adresu 2025-05-17] (ang.).
- ↑ https://www.busandcoachbuyer.com/harry-shaw-selects-scania
- ↑ admin, Scania Interlink a gas? Naturalmente! [online], AUTOBUS Web - La rivista del trasporto pubblico in Italia, 9 listopada 2015 [dostęp 2025-10-28] (wł.).
- ↑ ulo, Gaspremiär för Scania i Norge [online], 3 lipca 2015 [dostęp 2025-07-28] (szw.).
- ↑ Per-Erik Nordström, Scania buses and coaches – range overview [online], www.scania.com, 4 września 2012 [dostęp 2025-10-05] [zarchiwizowane z adresu 2013-01-23] (ang.).
- ↑ dabra, Dvě zajímavé novinky - autobusy Scania byly tento týden k dispozici novinářům [online], www.busportal.cz, 7 maja 2009 [dostęp 2025-08-13] (cz.).
- ↑ Prospekt reklamowy Scania OmniExpress

