Stanisław Bochenek

Był synem Franciszka Bochenka (1856–1947), który w 1881 roku przybył z Ropczyc do Moderówki i objął posadę kowala w majątku rodziny Gorayskich. Stanisław początkowo pracował z ojcem, następnie kształcił się w zawodzie mechanika, zdobywając doświadczenie m.in. podczas wyjazdów do kopalń ropy naftowej. Po powrocie do Moderówki na początku XX wieku otworzył Pracownię Ślusarsko-Mechaniczną.^[3]

W należącym do niego warsztacie kształcili się również jego synowie, kontynuujący rodzinne tradycje rzemieślnicze.^[3]

Jego żoną była Ludwika Aniela Bochenek ps. „Michasia”, również zaangażowana w działalność konspiracyjną ZWZ i Armii Krajowej. Małżeństwo miało pięciu synów: Stanisława, Tadeusza Bochenka, Józefa, Romana oraz Radosława Bochenka.^[1]

W okresie okupacji niemieckiej Stanisław, jego żona i synowie byli zaangażowani w działalność Krośnieńskiego Ośrodka Kedywu Armii Krajowej.^[1]

Stanisław Bochenek używał pseudonimu „Michał”. Według Franciszka Mojaka cała rodzina Bochenków, wraz z czeladnikami zatrudnionymi w należącym do niej warsztacie mechanicznym, została zaprzysiężona i należała do Armii Krajowej.^[2]

Stanisław wraz z synami przechowywał broń i dokumenty konspiracyjne, przyjmował kurierów i łączników oraz prasę konspiracyjną. Członkowie rodziny przenosili i przewozili również sprzęt wojskowy oraz materiały, których odnalezienie przez okupanta mogło doprowadzić do ich dekonspiracji.^[2]

Dom Stanisława i Ludwiki Bochenków był w środowisku konspiracyjnym określany jako dom „Michałów”. Korzystali z niego członkowie Podkarpackiego Ośrodka Kedywu oraz Kedywu Podokręgu AK Rzeszów, w tym Franciszek Płonka ps. „Kubacki”, Zenon Sobota ps. „Korczak”, Zbigniew Cerkowniak ps. „Boruta” i Stanisław Kostka ps. „Dąbrowa”.^[2]

W domu przebywali również ukrywający się żołnierze i oficerowie Inspektoratu AK Jasło, m.in. zastępca inspektora kpt. Jan Walczyński ps. „Buk”, por. Antoni Holik ps. „Gazda” oraz kpt. Józef Modrzejewski ps. „Lis”.^[2]

W domu odbywały się odprawy oddziałów dywersyjnych, przechowywano broń, amunicję, materiały wybuchowe, podręczne archiwum oraz maszynę do pisania. Pełnił on również funkcję stałej skrzynki kontaktowej Inspektoratu AK, punktu odbioru poczty i kurierów z Podokręgu AK Rzeszów, miejsca ukrywania osób poszukiwanych przez Gestapo oraz okresowego punktu dowodzenia.^[2]

Warsztat mechaniczny Bochenków był również wykorzystywany na potrzeby działalności konspiracyjnej. Naprawiano w nim rowery używane przez konspiratorów oraz uszkodzoną broń, którą następnie ukrywano w przygotowanym schowku. W warsztacie dokonano również przeróbek zdobytego samochodu wykorzystywanego przez konspirację. Pojazd dostał się następnie w ręce niemieckie podczas potyczki pod Przysietnicą 26 czerwca 1943 roku.^[2]

W domu Bochenków rozpoczęto przygotowania do przeprowadzonej w nocy z 5 na 6 sierpnia 1943 roku akcji uwolnienia więźniów z niemieckiego więzienia w Jaśle, określanej jako akcja „Pensjonat”.^[1][2]

Po rozbiciu więzienia w Jaśle, w drodze do Odrzykonia, w domu Bochenków zatrzymała się na krótki odpoczynek grupa prowadzona przez Zenona Sobotę ps. „Korczak”. Mojak wymienia w niej również Zbigniewa Zawiłę ps. „Żbik”, Józefa Okwiekę ps. „Trójka”, Stanisławę Sołtykiewicz oraz Helenę Bogulińską ps. „Syrenka”.^[2]

Przez dłuższy czas w domu Bochenków ukrywał się również Antoni Strahl ps. „Rzewny”, uwolniony z więzienia w Jaśle i poszukiwany przez Gestapo.^[2]

Pomimo intensywnej działalności konspiracyjnej i położenia gospodarstwa przy uczęszczanej przez niemieckie służby drodze Krosno–Jasło, kwatera nie została zdekonspirowana przez Gestapo, a rodzina Bochenków prowadziła działalność konspiracyjną do końca okupacji.^[2]