Tadeusz Edmund Bochenek

Tadeusz Edmund Bochenek

Tadeusz Edmund Bochenek
Data i miejsce urodzenia	12 lutego 1918 Moderówka
Data i miejsce śmierci	21 października 1995 Moderówka
Zawód, zajęcie	mistrz ślusarski, mechanik
Narodowość	polska
Rodzice	Stanisław Bochenek Ludwika Bochenek
Krewni i powinowaci	Stanisław, Roman Bochenek (brat) Józef Bochenek (brat) Radosław Bochenek (brat)
Odznaczenia

Tadeusz Edmund Bochenek (ur. 12 lutego 1918 w Moderówce, zm. 21 października 1995 tamże) – polski mistrz ślusarski, mechanik, działacz samorządu rzemieślniczego, kolekcjoner zabytków techniki oraz współinicjator utworzenia Muzeum Rzemiosła w Krośnie. W okresie okupacji niemieckiej wraz z rodzicami i braćmi był zaangażowany w działalność Armii Krajowej i Krośnieńskiego Ośrodka Kedywu^[1].

Urodził się w Moderówce jako syn Stanisława Bochenka, mistrza ślusarskiego i właściciela warsztatu mechanicznego, oraz Ludwiki Anieli Bochenek z domu Piękoś. Był drugim z pięciu synów. Jego braćmi byli Stanisław, Józef, Roman oraz Radosław Bochenek^[1].

Pochodził z rodziny związanej z rzemiosłem. Jego ojciec prowadził w Moderówce-Budziszu warsztat mechaniczny, w którym pracowali również synowie^[1].

W okresie okupacji niemieckiej dom i warsztat Stanisława i Ludwiki Bochenków w Moderówce-Budziszu stanowiły zaplecze działalności konspiracyjnej Armii Krajowej. Miejsce było określane w środowisku konspiracyjnym jako dom „Michałów”^[2].

Rodzice Tadeusza oraz ich synowie byli zaangażowani w działalność Krośnieńskiego Ośrodka Kedywu Armii Krajowej. Dom i warsztat służyły jako punkt kontaktowy i miejsce schronienia dla osób zaangażowanych w konspirację. Odbywały się tam odprawy dowódców dywersji, przechowywano materiały konspiracyjne, broń i materiały wybuchowe, a w warsztacie naprawiano broń oraz rowery wykorzystywane przez członków podziemia. Funkcjonowała tam również skrzynka kontaktowa Inspektoratu Armii Krajowej Jasło^[2][1].

Z domu korzystali członkowie struktur AK i Kedywu, m.in. Franciszek Płonka ps. „Kubacki”, Zenon Sobota ps. „Korczak”, Zbigniew Cerkowniak ps. „Boruta” oraz Stanisław Kostka ps. „Dąbrowa”^[2].

W domu Bochenków rozpoczęto przygotowania do akcji uwolnienia więźniów z niemieckiego więzienia w Jaśle, przeprowadzonej w nocy z 5 na 6 sierpnia 1943, znanej jako akcja „Pensjonat”. Po jej przeprowadzeniu część uczestników oraz uwolnionych więźniów znalazła schronienie w domu „Michałów”. Przebywał tam m.in. uwolniony Antoni Strahl ps. „Rzewny”, natomiast w 1944 opiekowano się w tym domu ciężko chorym Stanisławem Kostką ps. „Dąbrowa”^[2][1].

Po wojnie Bochenek kontynuował działalność zawodową w branży mechanicznej i ślusarskiej. Pracował m.in. w Krośnieńskich Warsztatach Remontowych, a następnie prowadził działalność rzemieślniczą w Moderówce. Współpracował zawodowo z bratem Radosławem. Uzyskał tytuł mistrza ślusarskiego i uczestniczył w szkoleniu młodych rzemieślników^[3].

Był związany z samorządem rzemieślniczym. W Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie pełnił funkcję podstarszego cechu^[4].

Działał również społecznie. Był terenowym opiekunem społecznym w Moderówce^[5].

Tadeusz Bochenek był jednym z inicjatorów utworzenia Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Wraz ze starszym Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie Józefem Cisowskim wystąpił z propozycją utworzenia placówki muzealnej prezentującej historię rzemiosła terenów historycznej Galicji. Obaj jeszcze przed rozpoczęciem organizacji muzeum gromadzili zbiory o tematyce rzemieślniczej^[4].

W 1980 Zarząd Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie rozpoczął formalne starania o utworzenie muzeum. 8 czerwca 1981 wybrano 27-osobowy Społeczny Komitet Modernizacji Budynku na Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Przewodniczącym komitetu został Józef Cisowski, a jego zastępcami Tadeusz Bochenek i Jan Deptuch^[4].

Bochenek uczestniczył w organizacji placówki i gromadzeniu przyszłych zbiorów. Jeszcze podczas remontu budynku zajmował się pozyskiwaniem narzędzi, wyrobów i pamiątek związanych z historią rzemiosła. Został następnie wymieniony przez muzeum wśród darczyńców przekazujących eksponaty do jego zbiorów^[4].

Wraz z synami Wiesławem i Jackiem wykonał tarczę zegara umieszczoną na elewacji budynku dawnej Pierwszej Krajowej Fabryki Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza, adaptowanego na siedzibę muzeum^[4].

Działania związane z powstaniem placówki były opisywane w prasie już na początku lat 80. XX wieku^[6][7].

Muzeum Rzemiosła w Krośnie zostało powołane 1 lipca 1989, a 17 marca 1990 uroczyście otwarte i udostępnione zwiedzającym^[4].

Przez wiele lat Bochenek gromadził zabytkowe zegarki, zegary oraz inne przedmioty związane z historią techniki i rzemiosła. Jego prywatna kolekcja w Moderówce obejmowała około 340 zegarków kieszonkowych, a ponadto liczne zegary ścienne, szafkowe i stojące pochodzące z Polski i zagranicy^[8][9].

Zbiory Bochenka stały się przedmiotem zainteresowania prasy regionalnej, która w 1987 poświęciła jego kolekcji osobne publikacje^[8][9].

W 1987 część kolekcji została zaprezentowana w przygotowywanej siedzibie Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Wystawa zegarków Tadeusza Bochenka była pierwszą wystawą zorganizowaną w budynku przyszłego muzeum, jeszcze przed jego oficjalnym otwarciem^[10].

Wystawę kolekcji opisywała również prasa rzemieślnicza^[11].

Zainteresowania kolekcjonerskie Bochenka wykraczały poza samo zegarmistrzostwo i były związane z jego działalnością na rzecz zachowania materialnego dziedzictwa rzemiosła. Podczas tworzenia Muzeum Rzemiosła uczestniczył w pozyskiwaniu zabytkowych narzędzi, wyrobów i pamiątek, a także sam znalazł się wśród darczyńców muzealiów^[4].

Za działalność zawodową i społeczną został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1984)^[12].

• Franciszek Mojak, „Dom „Michałów” w Moderówce”, Biuletyn Informacyjno-Historyczny, 2000, nr 1, s. 27–28, ISSN 1429-0324.
• Stanisław Pomprowicz, Moderówka 1939–1944. Lata okupacji niemieckiej, Krośnieńska Oficyna Wydawnicza, Krosno 2007.
• Stanisław Pomprowicz, „Bohaterska rodzina Bochenków z Moderówki-Budzisz”, Biuletyn Informacyjno-Historyczny, 2011, nr 1, s. 28–29, ISSN 1429-0324.
• „Szlachetna idea”, Podkarpacie, nr 44 (577), 5 listopada 1981.
• „Z inicjatywy Cechu. Muzeum rzemiosła powstanie w Krośnie”, Kurier Polski, nr 77 (7310), 22 kwietnia 1982.
• „Trudna droga rzemiosła do muzeum”, Kurier Polski, nr 114, 15 czerwca 1982.
• „Odznaczenia dla zasłużonych”, Nowiny, nr 171 (10950), 20 lipca 1984.
• „Jak rodzina Bochenków pomagała »leśnym«”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 31, 4 sierpnia 1985.
• „Tradycje wszystkich cechów trafią do nowego muzeum Krosna”, Kurier Polski, nr 235, 4 grudnia 1985.
• „Na ratunek zabytkom. Muzeum rzemiosła powstaje w Krośnie”, Kurier Polski, nr 231, 4 listopada 1986.
• „Pierwsze w Galicji!”, Nowiny, nr 14 (11708), 17–18 stycznia 1987.
• Krzysztof Pietrus, „Zegary, zegary…”, Nowiny, nr 233 (11927), 6 października 1987.
• Krzysztof Pietrus, „Tykająca wystawa”, Podkarpacie, nr 41 (875), 8 października 1987.
• „Saga rodu Bochenków”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 49, 6 grudnia 1987.
• „Pierwsza wystawa”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 49, 6 grudnia 1987.
• „Czy potrzebne jest nam muzeum?”, Hejnał Krośnieński, nr 3, 20 grudnia 1989.
• „Muzeum Rzemiosła (2)”, Szklane Zagłębie, nr 16 (341), 29 sierpnia 1990.
• „10 lat Muzeum Rzemiosła”, Kurier Krośnieński – Nowe Podkarpacie, nr 7 (108), 26 lipca 2000.

• Historia Muzeum Rzemiosła w Krośnie
• Franciszek Mojak, „Dom „Michałów” w Moderówce”
• Stanisław Pomprowicz, „Bohaterska rodzina Bochenków z Moderówki-Budzisz”

```