Tommy Lee Jones

Tommy Lee Jones
Ilustracja
Tommy Lee Jones na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Tokyo (2017)
Data i miejsce urodzenia

15 września 1946
San Saba

Zawód

aktor, reżyser, producent filmowy, scenarzysta

Współmałżonek

Katherine Lardner
(1971–1978; rozwód)
Kimberlea Gayle Cloughley
(1981–1996; rozwód)
Dawn Laurel
(od 2001)

Lata aktywności

od 1968

Tommy Lee „Tom” Jones (ur. 15 września 1946 w San Saba) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy.

Laureat Oscara i Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego za rolę szeryfa Samuela Gerarda w dreszczowcu Andrew Davisa Ścigany (The Fugitive, 1993).

30 listopada 1994 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6925 Hollywood Boulevard[1][2].

Życiorys

T.L. Jones, 1964

Wczesne lata

Urodził się w San Saba[3][4] w Teksasie jako syn Lucille Marii (z domu Scott), policjantki, i Clyde’a C. Jonesa, pracownika pól naftowych w Teksasie[5][6]. Jego rodzina była pochodzenia angielskiego, walijskiego, a w 1/4 miała korzenie Indian Cherokee[7]. Jego rodzice pobrali się oraz rozwiedli dwa razy. Wychowywał się w Midland[8][9], gdzie uczęszczał do Robert E. Lee High School. W 1965, dzięki stypendium, ukończył prestiżową szkołę dla chłopców St. Mark's School of Texas w Dallas[10] (tę samą szkołę ukończył Luke Wilson). Później studiował na Uniwersytecie Harvarda, mając stypendium sportowe. Mieszkał w pokoju z przyszłym wiceprezydentem Alem Gorem. W 1968 grał jako napastnik w słynnym meczu futbolowym, zakończonym remisem, między Uniwersytetem Harvarda a Uniwersytetem Yale. W 1969 otrzymał tytuł bakałarza (licencjat) literatury angielskiej Uniwersytetu Harvarda[11].

Kariera

W 1969 przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie rozpoczął karierę teatralną na Broadwayu w spektaklu Johna Osborne A Patriot for Me w Imperial Theatre i sztuce Fortune and Men’s Eyes na nowojorskiej scenie Stage 73[12]. Rok potem zadebiutował jako Hank w melodramacie Arthura Hillera Love Story (1970) z Ali MacGraw i Ryanem O’Nealem. W tym czasie jednak ciągle występował na Broadwayu w przedstawieniach: Wykapany ojciec (Delivery Man, 1971) w House of Dunkelmayer, Broadhurst Theatre, Toreador (1971) jako Joel w Broadhurst Theatre, Four on a Garden (1971) w Broadhurst Theatre, Simpson and Papa, Blue Boys (1972) w Martinique Theatre i Ulysses in Nighttown (1974) jako Stephen Dedalus w Winter Garden Theatre.

Występował na szklanym ekranie jako dr Mark Toland w operze mydlanej ABC Tylko jedno życie (One Life to Live, 1971–77), a także pojawił się gościnnie w serialu CBS Barnaby Jones (1975) jako dr Jim Melford i pilotowym odcinku serialu ABC Aniołki Charliego (Charlie’s Angels, 1976) jako Aram Kolegian. Kreacja „Mooneya” Lynna, męża piosenkarki country Loretty Lynn (w tej roli Sissy Spacek) w filmie biograficznym Michaela Apteda Córka górnika (Coal Miner’s Daughter, 1980) przyniosła mu nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu. W 1981, podczas New York Shakespeare Festival, wystąpił z Public Theatre w produkcji off-broadwayowskiej True West autorstwa Sama Sheparda jako hollywoodzki scenarzysta Austin[13]. Za postać mordercy Gary’ego Marka Gilmore’a w telewizyjnym dramacie biograficznym NBC Pieśń kata (The Executioner’s Song, 1982) otrzymał nagrodę Emmy[14].

Kolejne role wyrobiły mu reputację silnego, wybuchowego i twardego aktora, który doskonale sprawdza się zarówno w rolach pierwszo, jak i drugoplanowych. W 1990 w Josephine Street Theatre w San Antonio wyreżyserował spektakl The Authentic Life of Billy the Kid. Jako Clay Shaw / Clay Bertrand w thrillerze Olivera Stone’a JFK (1991) z Kevinem Costnerem odebrał nagrodę Dallas–Fort Worth Film Critics Association Award dla najlepszego aktora oraz był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego i Nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego. W thrillerze sensacyjnym Andrew Davisa Liberator (Under Siege, 1992) napisał teksty do piosenek „Love You to Death” i „Rap Mama Goose”.

W 1995 zadebiutował jako reżyser westernu Zacni kowboje (Good Old Boys).

Życie prywatne

31 grudnia 1971 zawarł związek małżeński z aktorką Katherine „Kate” Lardner[15]. Następnie wraz z żoną i jej dwojgiem dzieci z poprzedniego małżeństwa przeniósł się do Los Angeles. 9 lutego 1978 doszło do rozwodu. Podczas zdjęć do komedii romantycznej Back Roads (1981) z Sally Field, poznał i zakochał się w fotografce Kimberlei Gayle Cloughley, którą później poślubił 30 maja 1981[16]. Mają dwójkę dzieci: syna Austina Leonarda (ur. 9 listopada 1982) i córkę Victorię (ur. 3 września 1991 zm. 1 stycznia 2026[17][18]). 23 marca 1996 rozwiódł się. 19 marca 2001 po raz trzeci się ożenił, z fotografką Dawn Marią Laurel[19].

Filmografia

Aktor

Aktor gościnnie

Reżyser

Scenarzysta

Producent

Nagrody

Rok Nagroda Kategoria Film
1983 Nagroda Emmy Najlepszy aktor pierwszoplanowy w serialu limitowanym lub antologicznym Pieśń kata (1982, TV)
1994 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Ścigany (1993)
Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy
MTV Movie Awards 1994 Najlepszy duet na ekranie z Harrisonem Fordem
2005 58. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes Złota Palma dla najlepszego aktora Trzy pogrzeby Melquiadesa Estrady (2005)
2007 National Board of Review Najlepsza gra aktorska zespołu To nie jest kraj dla starych ludzi (2007)
Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych Najlepszy filmowy zespół aktorski
2012 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Nagroda Donostia – nagroda honorowa za całokształt twórczości i szczególny wkład w rozwój kinematografii –
Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy aktor drugoplanowy Lincoln (2012)

Przypisy

  1. ↑ Tommy Lee Jones. Walk of Fame. [dostęp 2026-01-02]. (ang.).
  2. ↑ Gary Goldstein, Hollywood Star Walk: Tommy Lee Jones, „Los Angeles Times”, 1 marca 2010 [dostęp 2026-01-02] (ang.).
  3. ↑ Personalidade: Tommy Lee Jones (EUA). InterFilmes.com. [dostęp 2017-07-29]. (port.).
  4. ↑ Bernard Weinraub: Tommy Lee Jones Snarls His Way to the Pinnacle. „The New York Times”, 1993-08-01. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  5. ↑ Tommy Lee Jones Biography (1946-). Film Reference. [dostęp 2017-07-29]. (ang.).
  6. ↑ Lucille Marie Scott Braden (1928-2013). Find a Grave. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  7. ↑ Tommy Lee Jones – What Nationality Ancestry. Ethnicity of Celebs. [dostęp 2016-04-29]. (ang.).
  8. ↑ John Nova Lomax: The Ultimate Tommy Lee Jones Texas Road Trip. Texas Highways, 15 września 2020. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  9. ↑ Skip Hollandsworth: Tommy Lee Jones Is Not Acting. Texas Monthly, 10 lutego 2006. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  10. ↑ Tommy Lee Jones Is Not Acting by Skip Hollandsworth. Byliner, 2013-10-02. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  11. ↑ Artista Tommy Lee Jones (15 de Setembro de 1946). Filmow. [dostęp 2017-07-29]. (port.).
  12. ↑ Tommy Lee Jones. Internet Broadway Database. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  13. ↑ Tommy Lee Jones. Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  14. ↑ Hal Erickson: Tommy Lee Jones Biography. AllMovie. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  15. ↑ Tommy Lee Jones Dating History. FamousFix. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).
  16. ↑ Jane LaCroix, Tommy Lee Jones' 2 Children: All About Austin and Victoria, „People”, 10 listopada 2025 [dostęp 2026-01-02] (ang.).
  17. ↑ Tommy Lee Jones Daughter Found Dead at San Fransisco Hotel. TMZ, 1 stycznia 2026. [dostęp 2026-01-02]. (ang.).
  18. ↑ Lindsay Kimble, Tommy Lee Jones' Daughter Victoria Jones, 34, Found Dead at Hotel in San Francisco: Reports, „People”, 1 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-02] (ang.).
  19. ↑ Tommy Lee Jones Fired His Daughter From a Movie. Rare.us. [dostęp 2021-04-17]. (ang.).

Bibliografia

  • Elżbieta Ciapara. Taki zły. „Film”. nr 4 (2307), s. 72–73, kwiecień 1994. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Renata Głuszek. Brutal z Teksasu. „Cinema Press Video”. nr 5 (V/51), s. 16, maj 1994. Piekary Śląskie: Agencja Wydawnicza „Domino”. ISSN 0867-8774. 
  • Taka twarz. „Film”. nr 9 (2324), s. 80–81, wrzesień 1995. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Filmowy list gończy. „Film”. nr 7 (2358), s. 116, lipiec 1998. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Elżbieta Ciapara. Ostatni prawdziwy kowboy. „Film”. nr 11 (2446), s. 38–41, listopad 2005. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.