Triton (1971)
 Siostrzany „Protefs” jako okręt-muzeum w 2025 roku | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Projekt |
209/0 |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
1 czerwca 1969 |
| Wodowanie |
19 października 1971 |
 Polemiko Naftiko
| |
| Wejście do służby |
8 sierpnia 1972 |
| Wycofanie ze służby |
15 maja 2025 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
54,4 m |
| Szerokość |
6,2 m |
| Zanurzenie |
5,5 m |
| Zanurzenie testowe |
250 m |
| Rodzaj kadłuba |
jednokadłubowy |
| Napęd | |
| 4 silniki wysokoprężne, 1 silnik elektryczny o mocy 5000 KM 1 śruba | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
8600 Mm przy prędkości 4 węzłów na chrapach, 400 Mm przy prędkości 4 węzłów w zanurzeniu |
| Sensory | |
| radar, sonary | |
| Uzbrojenie | |
| 14 torped | |
| Wyrzutnie torpedowe |
8 x 533 mm |
| Wyposażenie | |
| system kierowania ogniem, 2 peryskopy | |
| Załoga |
31–36 |
Triton (S112) (gr.: Τρίτων) – grecki okręt podwodny z lat 70. XX wieku, jedna z czterech pozyskanych przez Grecję niemieckich eksportowych jednostek typu 209/1100. Okręt został zwodowany 19 października 1971 roku w stoczni Howaldtswerke-Deutsche Werft w Kilonii, a do służby w Polemiko Naftiko wcielono go 8 sierpnia 1972 roku. Oznaczona numerem taktycznym S112 jednostka została wycofana ze służby 15 maja 2025 roku.
Projekt i budowa
„Triton” był jednym z kilkudziesięciu zbudowanych okrętów niemieckiego eksportowego typu 209, zaprojektowanego w biurze konstrukcyjnym Ingenieurkontor Lübeck[1]. Okręt należał do pierwszej serii jednostek, których projekt o sygnaturze 209/0 powstał na bazie konstrukcji okrętów typu 205, nazwanej na podstawie przybliżonej wyporności 209/1100[2]. Grecja była pierwszym zagranicznym kontrahentem, który zdecydował się na pozyskanie okrętów typu 209[3].
Jednostka została zamówiona przez rząd Grecji w 1967 roku i zbudowana w stoczni Howaldtswerke-Deutsche Werft w Kilonii (numer budowy 1223)[2][4]. Stępkę okrętu położono 1 czerwca 1969 roku, a zwodowano go 19 października 1971 roku[2][5][a].
Dane taktyczno–techniczne
„Triton” był średniej wielkości okrętem podwodnym konstrukcji jednokadłubowej o długości całkowitej 54,4 metra, szerokości 6,2 metra i zanurzeniu 5,5 metra[7][6][b]. Wykonany ze stali antymagnetycznej HY-80 kadłub miał średnicę 6,2 metra, a jego wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 11,3 metra[2]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 1105 ton (bez zbiorników balastowych), a w zanurzeniu 1230 ton[5][7][c]. Okręt napędzany był na powierzchni i w zanurzeniu przez dwustojanowy silnik elektryczny Siemens o mocy 3680 kW (5000 KM) przy 200 obr./min, zasilany z czterech baterii akumulatorów po 120 ogniw o łącznej pojemności 11 500 Ah i łącznej masie 257 ton[2][d]. Akumulatory ładowane były przez generatory AEG o mocy po 405 kW, napędzane początkowo czterema czterosuwowymi, 12-cylindrowymi silnikami wysokoprężnymi Mercedes-Benz MB820 o mocy 441 kW (600 KM) przy 1450 obr./min każdy[2]. Jednowałowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 11 węzłów na powierzchni i 22 węzły w zanurzeniu (na chrapach 12 węzłów)[2][5][e]. Zasięg wynosił 8600 Mm przy prędkości 4 węzłów na chrapach i 400 Mm przy prędkości 4 węzłów w zanurzeniu[2][5]. Ster krzyżowy był umieszczony przed pięciołopatową śrubą napędową[2]. Zbiorniki mieściły maksymalnie 63 tony paliwa[2]. Okręt zabierał ponadto 4 tony oleju smarowego, 31 ton wody sanitarnej i 19 ton wody pitnej[2]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 250 metrów, a autonomiczność 50 dób[2][8].
Okręt wyposażony był w osiem dziobowych wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm, z łącznym zapasem 14 torped[2][5]. Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało początkowo radar nawigacyjny Thomson-CSF Calypso II, system kierowania ogniem (przelicznik torpedowy) H.S.A. Mk 8, sonar Atlas CSU-3-4, sonar pasywny AN5039A1 oraz bierne urządzenie pomiaru odległości Thomson Sintra DUUX-2C[2][3]. Ponadto okręt posiadał dwa peryskopy, dwie tratwy ratunkowe, kotwicę oraz pętlę demagnetyzacyjną MES[2].
Załoga okrętu początkowo liczyła 6 oficerów, 10 podoficerów i 15 marynarzy[2][7].
Służba
„Triton” został wcielony do służby w Polemiko Naftiko 8 sierpnia 1972 roku[2][8][f]. Okręt otrzymał numer taktyczny S112[2][7].
W lipcu 1993 roku na „Tritonie” zakończyła się gruntowna modernizacja przeprowadzona w macierzystej stoczni w Kilonii, na podstawie zawartego 5 maja 1989 roku kontraktu z Howaldtswerke-Deutsche Werft, którego celem było doprowadzenie greckich okrętów typu 209 do standardu wyposażenia jednostek typu 206A[2]. Prace objęły m.in. wymianę silników wysokoprężnych na model MTU 12V 493 TY60, montaż nowocześniejszego wyposażenia elektronicznego (sonar Krupp-Atlas CSU-83-90 z aktywną częścią DBQS-21 i pasywną DUUX-2, system kierowania ogniem Sperry Unisys Kanaris oraz urządzenie przeciwdziałania radioelektronicznego EloKa AR-700-S5), a także modyfikację uzbrojenia (wyrzutnie torpedowe przystosowano do wystrzeliwania przeciwokrętowych pocisków manewrujących UGM-84C; okręt przenosił odtąd 10 torped AEG SUT SST-4 Mod 0 lub Mod 4 oraz cztery pociski rakietowe)[2][5]. Liczebność załogi wzrosła do 36 osób[2].
„Triton” został wycofany ze służby w bazie w Salaminie 15 maja 2025 roku po blisko 53 latach eksploatacji[9].
Uwagi
- ↑ Identycznie podają Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 163, Fontenoy 2007 ↓, s. 330 i Gogin 2026 ↓. Natomiast Moore 1986 ↓, s. 225, [6], Sharpe 1996 ↓, s. 264, Saunders 2004 ↓, s. 280, Saunders 2009 ↓, s. 300 i Saunders 2015 ↓, s. 305 podają, że okręt został zwodowany 14 października 1971 roku.
- ↑ Identycznie podają Moore 1980 ↓, s. 203 i Moore 1986 ↓, s. 225. Natomiast Ehlers 2013b ↓, s. 86 podaje wymiary 54,3 × 6,25 × 5,4 metra, zaś Saunders 2004 ↓, s. 280, Saunders 2009 ↓, s. 300 i Saunders 2015 ↓, s. 305 podają zanurzenie 5,6 metra, a Gogin i Pavlov 2025 ↓, s. 327 i Gogin 2026 ↓ – 5 metrów.
- ↑ Identycznie podaje Gogin 2026 ↓. Natomiast Moore 1975 ↓, s. 157 podaje, że wyporność wynosiła 990/1290 ton; Moore 1980 ↓, s. 203, Moore 1986 ↓, s. 225 i Sharpe 1991 ↓, s. 237 – 1100/1210 ton; Fontenoy 2007 ↓, s. 330 – 1106/1207 ton, Ehlers 2013b ↓, s. 86 1105/1210 ton, Sharpe 1996 ↓, s. 264 1100/1285 ton, Saunders 2004 ↓, s. 280 i Saunders 2009 ↓, s. 300 podają wyporność wynoszącą 1125/1235 ton, zaś Saunders 2015 ↓, s. 305 1143/1255 ton.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 330 podaje, że moc siłowni wynosiła 1500 KM.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 330 podaje, że okręt osiągał prędkość 10 węzłów na powierzchni i 17,5 węzła w zanurzeniu.
- ↑ Identycznie podają Moore 1986 ↓, s. 225, [6], Sharpe 1996 ↓, s. 264, Saunders 2004 ↓, s. 280 i Saunders 2009 ↓, s. 300. Natomiast Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 163, Moore 1980 ↓, s. 203, Gogin i Pavlov 2025 ↓, s. 327 i Gogin 2026 ↓ podają, że okręt został wcielony do służby 23 listopada 1972 roku.
Przypisy
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 330.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Ehlers 2013b ↓, s. 86.
- 1 2 Gogin 2026 ↓.
- ↑ Ehlers 2013a ↓, s. 72.
- 1 2 3 4 5 6 Gogin i Pavlov 2025 ↓, s. 327.
- 1 2 3 Sharpe 1991 ↓, s. 237.
- 1 2 3 4 Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 163.
- 1 2 Saunders 2015 ↓, s. 305.
- ↑ Κτενάς 2025 ↓.
Bibliografia
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1947–1995. Robert Gardiner, Stephen Chumbley (red.). Annapolis: Naval Institute Press, 1996. ISBN 1-55750-132-7. (ang.).
- Hartmut Ehlers. Niemieckie okręty podwodne po II wojnie światowej. Część VII. „Okręty Wojenne”. Nr 3 (119), 2013. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X.
- Hartmut Ehlers. Niemieckie okręty podwodne po II wojnie światowej. Część VIII. „Okręty Wojenne”. Nr 4 (120), 2013. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X.
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Ivan Gogin, Alexander Pavlov: Fighting ships of the world 2025. Part One A–M. Independently published, 2025. ISBN 979-8315815044. (ang.).
- Ivan Gogin: GLAVKOS submarines (1971–1972). Navypedia. [dostęp 2026-04-19]. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1975–76. John E. Moore (red.). New York: Franklin Watts, 1975. ISBN 0-531-03251-5. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1980–81. John E. Moore (red.). London: Jane’s Information Group Ltd, 1980. ISBN 0-7106-0703-2. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1986–87. John E. Moore (red.). London: Jane’s Publishing Company Ltd, 1986. ISBN 0-7106-0828-4. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1991–92. Richard Sharpe (red.). London: Jane’s Defence Data, 1991. ISBN 0-7106-0960-4. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1996–97. Richard Sharpe (red.). London: Jane’s Information Group Ltd, 1996. ISBN 0-7106-1355-5. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 2004–2005. Stephen Saunders (red.). London: Jane’s Information Group Ltd, 2004. ISBN 0-7106-2623-1. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 2009–2010. Stephen Saunders (red.). London: Jane’s Information Group Ltd, 2009. ISBN 0-7106-2888-9. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 2015–2016. Stephen Saunders (red.). Jane’s Information Group Ltd, 2015. ISBN 978-0-7106-3143-5. (ang.).
- Χρήστος Γ. Κτενάς: Αποσύρθηκε το υποβρύχιο Τρίτων (S-112) μετά από 53 χρόνια υπηρεσίας. navaldefence.gr, 2025-05-16. [dostęp 2026-04-25]. (gr.).