Ugłastowate

Ugłastowate
	; Mollugo nudicaulis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	ugłastowate
	Nazwa systematyczna
	Molluginaceae Bartl. in F. G. Bartling & H. L. Wendland; Beitr. Bot. 2: 158. Dec 1825, nom. cons.
	Typ nomenklatoryczny
	Mollugo L.

Ugłastowate (Molluginaceae) – rodzina roślin okrytonasiennych wyróżniana w obrębie goździkowców (Caryophyllales). Przynależność rodzajów do tej rodziny zmieniała się w miarę poznawania filogenezy goździkowców. Skład rodziny po badaniach molekularnych został ograniczony do ok. 9–11 rodzajów z ok. 90 gatunkami. Występują one na wszystkich kontynentach na obszarach pod wpływem klimatu tropikalnego i umiarkowanego ciepłego (także na Bałkanach i na rozległych obszarach Ameryki Północnej). Rośliny z rodzajów ugłasta i uglin są wykorzystywane w tradycyjnej medycynie ludowej w południowej Azji i w Afryce^[2]^[4].

Morfologia

Do rodziny należą rośliny jednoroczne i byliny nierzadko o budowie gruboszowatej. Liście są pojedyncze, całobrzegie, skrętoległe lub wyjątkowo naprzeciwległe czy okółkowe. U nasady pozbawione są przylistków, ew. mają przylistki błoniaste. Promieniste kwiaty skupione w wierzchotkowatych kwiatostanach, rzadko są pojedyncze. Zwykle są obupłciowe, rzadko jednopłciowe i wówczas rośliny są dwupienne. Okwiat składa się z 5, rzadko 4, białawo-zielonkawych, rzadko czerwonych listków. U niektórych przedstawicieli obecne są listkowato zmodyfikowane, białe prątniczki. Pręciki są zwykle w liczbie od 4 do 5 i połączone są u nasady w krótki cylinder. Owocolistki w liczbie 2–5, każdy zakończony własną szyjką i znamieniem. Owocem jest torebka^[4].

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzina stanowi jedną z linii rozwojowych w obrębie goździkowców, klad bazalny grupy rodzin obejmującej m.in. portulakowate, kaktusowate i zdrojkowate.

caryophylloids

Rhabdodendraceae

Simmondsiaceae – simondsjowate

	Asteropeiaceae

	Physenaceae

Macarthuriaceae

Microteaceae

Caryophyllaceae – goździkowate

	Achatocarpaceae

	Amaranthaceae – szarłatowate

Stegnospermataceae

Limeaceae – libawowate

Aizoaceae – pryszczyrnicowate

	Phytolaccaceae – szkarłatkowate

	Sarcobataceae

	Nyctaginaceae – nocnicowate

	Petiveriaceae

Molluginaceae – ugłastowate

Montiaceae – zdrojkowate

Halophytaceae

	Basellaceae – wyćwiklinkowate

	Didiereaceae

Talinaceae – porwinkowate

Anacampserotaceae

	Portulacaceae – portulakowate

	Cactaceae – kaktusowate

Pozycja w systemach Reveala

Zarówno w systemie z lat 1994–1999^[5] jak i w systemie z lat 2007–2010^[6] rodzina ta jest wyróżniana w obrębie rzędu goździkowców. W starszej wersji systemu część rodzajów (np. Tetragonia, Corrigiola) wyodrębniana była w rodzinę trętwianowatych (Tetragoniaceae)^[5]. W nowszym systemie (też w ujęciu APweb) część rodzajów z tej rodziny włączona została do Molluginaceae, część (np. Tetragonia) do pryszczyrnicowatych (Aizoaceae). Rodzaj nadbrzeżyca (Corrigiola) umieszczany jest w obrębie goździkowatych (Caryophyllaceae). Wyodrębniono stąd również dwa rodzaje tworzące obecnie rodzinę libawowatych (Limeaceae)^[2].

Wykaz rodzajów^[7]

Adenogramma Rchb.
Coelanthum E.Mey. ex Fenzl
Glinus L. – uglin^[8]
Hypertelis E.Mey. ex Fenzl
Mollugo L. – ugłasta^[8]
Paramollugo Thulin
Pharnaceum L.
Polpoda C.Presl
Psammotropha Eckl. & Zeyh.
Suessenguthiella Friedrich
Trigastrotheca F.Muell.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
1 2 James L. Reveal: A Checklist of Family and Suprafamilial Names for Extant Vascular Plants. Plantsystematics.org. [dostęp 2010-05-30]. (ang.).
1 2 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 216. ISBN 1-55407-206-9.
1 2 Crescent Bloom: Mollugo. The Compleat Botanica. [dostęp 2010-05-30]. (ang.).
↑ Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme. 2007. [dostęp 2010-05-30]. (ang.).
↑ Molluginaceae Bartl., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-12-12] .
1 2 Nazwa polska według Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 337. (pol.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).

[reveal-3] 1 2 James L. Reveal: A Checklist of Family and Suprafamilial Names for Extant Vascular Plants. Plantsystematics.org. [dostęp 2010-05-30]. (ang.).

[heywood-4] 1 2 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 216. ISBN 1-55407-206-9.

[crescent-5] 1 2 Crescent Bloom: Mollugo. The Compleat Botanica. [dostęp 2010-05-30]. (ang.).

[6] Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme. 2007. [dostęp 2010-05-30]. (ang.).

[powo-7] Molluginaceae Bartl., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-12-12] .

[rost-8] 1 2 Nazwa polska według Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 337. (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]