Ścigów

Ścigów

Schiegau

wieś
Państwo	Polska
Województwo	opolskie
Powiat	krapkowicki
Gmina	Strzeleczki
Liczba ludności (2021)	326
Strefa numeracyjna	77
Kod pocztowy	47-364[1]
Tablice rejestracyjne	OKR
SIMC	0503623
Położenie na mapie gminy Strzeleczki Ścigów
Położenie na mapie Polski Ścigów
Położenie na mapie województwa opolskiego Ścigów
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego Ścigów
50°27′59″N 17°49′34″E/50,466389 17,826111[2]

Ścigów (dodatkowa nazwa w j. niem. Schiegau, śl. Śigōw^[3]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej.

W latach 1945–1954 miejscowość należała do gminy Strzeleczki w powiecie prudnickim. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Ścigów znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik^[4]. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska^[5]. Pod względem administracyjnym Ścigów położony jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki^[6]. Znajduje się w odległości około 18 km od granicy z Czechami^[6]. Należy do Euroregionu Pradziad^[7].

Sołectwo Ścigów obejmuje obręb wsi Ścigów^[8]. Zajmuje powierzchnię 4,3 km²^[9]. Graniczy z miastem Strzeleczki od północy, wschodu i południa, oraz z sołectwem Racławiczki od zachodu^[6].

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Ścigów znajduje się w granicach mikroregionów Wysoczyzna Niemodlińska (318.55.6) i Dolina Dolnej i Środkowej Białej (318.55.8)^[10]. W obszarze wsi przepływają rzeka Biała i rów wodny Rzymkowicka Struga.

Nazwa wsi pochodzi od nazwy osobowej Ścig^[12].

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod zniekształconą, polską nazwą Schiegow oraz niemiecką Schiegau^[13]. 9 września 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę Ścigów^[14].

W gwarach prudnickich nazwa miejscowości występuje jako Śigōw (odmiana: dzie miyszkył? w Śigowie; jadã do Śigowa; miyndzy Prudnikã, a Śigowã, Śigowiã)^[15].

W XVI wieku na karczowisku w Ścigowie powstało gospodarstwo zagrodnicze^[16]. Właściciel ziemski tworzył gospodarstwa posiadające domy i niewielkie działki. Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana była w 1531 jako Sygow^[12].

Na początku XIX wieku wieś należałą do chrzelicko-prudnickiego dominium. Wówczas osada liczyła 38 domów i około 250 mieszkańców^[12]. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu rybaka trzymającego na ramieniu wędkę z rybą, a w otoku napis: […] GEMEIN: SIEGL / NEYSTAETER CREIS (pol. Gmina Ścigów / Powiat Prudnicki)^[17][18].

Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 471 mieszkańców Ścigowa 16 posługiwało się językiem niemieckim, 449 językiem polskim, 1 innym językiem, a 15 było dwujęzycznych^[19]. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Ścigów znalazł się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem^[20]. Po stronie polskiej w III powstaniu śląskim, w 3. kompanii prudnickiej służyli mieszkańcy Ścigowa^[21].

W okresie II wojny światowej w Ścigowie pracowali robotnicy przymusowi z Polski^[22]. W Ścigowie (w Kopalinie) utworzono podobóz Stalag VIII B/E191 obozu jenieckiego w Łambinowicach dla jeńców z imperium brytyjskiego^[23]. Cywile ze Ścigowa i okolic byli wykorzystywani przez Sowietów do budowy okopów w rejonie Prężyny koło Prudnika od marca do maja 1945^[24].

Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim^[25]. Mieszkańcom Ścigowa, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa^[26].

W 1949 we wsi znajdowały się między innymi: szkoła podstawowa prowadzona przez Inspektorat Szkolny w Prudniku^[27], kotlarz^[28], krawiec^[29], stolarz^[30].

Do 1956 roku Ścigów należał do powiatu prudnickiego. W związku z reformą administracyjną, w 1956 Ścigów został odłączony od powiatu prudnickiego i przyłączony do nowo utworzonego krapkowickiego^[31].

Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Podlesioki^[32].

W Ścigowie siedzibę ma Firma Produkcyjno-Usługowa „Koda”, zrzeszona w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku^[40].

Ścigów posiada połączenia autobusowe z Moszną, Opolem, Prudnikiem, Krapkowicami, Smolarnią^[41].

Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Ścigowie^[42].

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń w Ścigowie działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Strzeleczkach^[43]. Do 1998 bezpieczeństwo pożarowe w Ścigowie było nadzorowane przez Komendę Rejonową PSP w Prudniku^[44].

Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 8 Komendy Powiatowej Policji w Krapkowicach^[45].

Teren wsi, jak i całej gminy Strzeleczki, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwa^[46]. Gminę Strzeleczki obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG^[47].

• Johann GeorgJ.G. Knie Johann GeorgJ.G., Alphabethisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien ..., Breslau: Graß, Barth und Comp., 1830, OCLC 751379865  (niem.).
• Śląsk: księga adresowa województwa śląskiego, Katowice: Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza Prasa, 1949 .
• WiesławW. Lesiuk WiesławW., Ziemia Prudnicka. Dzieje, gospodarka, kultura, Urząd Miasta i Gminy w Prudniku, Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu, 1978, OCLC 251643861 .
• RobertR. Hellfeier RobertR., Smolarnia – 350 lat historii, Smolarnia: Gmina Strzeleczki, 2014, ISBN 978-83-63233-26-6 .
• RyszardR. Kasza RyszardR., Powiat prudnicki – historia dawną fotografią pisana, Prudnik: Powiat Prudnicki, 2018, ISBN 978-83-931068-0-6 .
• Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.

• Ścigów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 407 .