Emil Wąsacz

Z wykształcenia jest inżynierem elektrykiem (specjalistą automatyki), absolwentem Politechniki Łódzkiej. W 1994 r. ukończył studia podyplomowe w zakresie zarządzania w Szkole Głównej Handlowej oraz Politechnice Warszawskiej^[2]. Karierę zawodową rozpoczął w 1969 r. w biurze projektowo-konstrukcyjnym układów napędowych Apatora, gdzie uzyskał kilka patentów w dziedzinie automatyki napędów. W latach 1976–1990 pracował na różnych stanowiskach w utrzymaniu ruchu automatyki w Hucie Katowice, a w latach 1989–1990 był przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Huty Katowice^[3]. W latach 1983–1990 pracował w Katolickiej Poradni Rodzinnej w Sosnowcu. W latach 1991–1994 był prezesem zarządu i dyrektorem naczelnym Huty Katowice, gdzie prowadził restrukturyzację przedsiębiorstwa^[3]. W latach 1994–1995 doradzał zarządom Banku Pekao, Banku Śląskiego i Stalexportu, w latach 1995–1997 był prezesem zarządu Huty Szczecin, a w 1997 r. prezesem zarządu Narodowego Funduszu Inwestycyjnego „Progress”^[3].

Od 2000 r. do 28 lutego 2023 pełnił funkcje prezesa i dyrektora generalnego Stalexportu Autostrady SA^[2][4][5] co wzbudziło zarzuty o konflikt interesów, ponieważ wcześniej jako minister skarbu państwa negocjował umowę koncesyjną autostrady A4, niekorzystną dla Skarbu Państwa oraz okolicznych gmin^[6].

W październiku 1997 r. został powołany na ministra skarbu państwa w rządzie Jerzego Buzka. Jego polityka prywatyzacyjna spotkała się z krytyką lewicowej opozycji, która wielokrotnie podejmowała bezskuteczne próby odwołania ministra drogą wotum nieufności. W sierpniu 2000 r. został odwołany przez premiera Jerzego Buzka i zastąpiony wicemarszałkiem Senatu Andrzejem Chronowskim.

27 lipca 2005 Sejm, większością 363 głosów, przyjął wniosek o postawienie Wąsacza przed Trybunałem Stanu. Zarzuty obejmowały niedopełnienie obowiązków przy prywatyzacji Domów Towarowych Centrum, Telekomunikacji Polskiej oraz Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń^[7]. Do zatrzymania przez Centralne Biuro Śledcze doszło 18 września 2006 w mieszkaniu jego córki w Dąbrowie Górniczej, jednak następnego dnia zwolniono go za poręczeniem majątkowym w wysokości 100 tys. złotych, a następnie sąd uznał bezpodstawność zatrzymania, zwracając Wąsaczowi poręczenie majątkowe i paszport^[8]. Rozprawa przed Trybunałem Stanu odbyła się 24 listopada 2006, jednak postępowanie umorzono z powodu uchybień formalnych w akcie oskarżenia. W marcu 2007 r. Trybunał w II instancji uchylił decyzję o umorzeniu, kierując sprawę Wąsacza do ponownego rozpatrzenia^[7]. W maju 2019 r. pełny skład Trybunału Stanu przyjął uchwałę, zgodnie z którą po przerwaniu biegu przedawnienia w postępowaniu przed Trybunałem Stanu termin przedawnienia biegnie na nowo. W odniesieniu do sprawy Wąsacza oznaczało to, że zarzuty objęte wnioskiem złożonym w kwietniu 2002 r. przedawniły się w kwietniu 2012 r.^[7]. Sprawę prawomocnie umorzono 3 lipca 2019 r.; postępowanie nie zakończyło się merytorycznym rozstrzygnięciem zarzutów^[9][10].

Niezależnie od postępowania przed Trybunałem Stanu toczyło się postępowanie karne dotyczące prywatyzacji PZU w 1999 r. W 2010 r. Prokuratura Apelacyjna w Gdańsku oskarżyła Wąsacza o niedopełnienie obowiązków ochrony interesów Skarbu Państwa przy prywatyzacji PZU. Zarzuty obejmowały m.in. wybór oferty Eureko i BIG Banku Gdańskiego, odstąpienie od negocjacji równoległych z drugim oferentem oraz przyjęcie umowy sprzedaży, którą prokuratura oceniała jako niekorzystną dla Skarbu Państwa^[11]. 14 grudnia 2020 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia uniewinnił Wąsacza, wskazując w ustnym uzasadnieniu, że działał zgodnie z uchwałą kierunkową Rady Ministrów dotyczącą prywatyzacji PZU oraz że nie ma podstaw do stwierdzenia niedopełnienia obowiązków ani działania na szkodę interesu publicznego^[11][12]. Według informacji opublikowanej przez kancelarię prawną reprezentującą Wąsacza, 12 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy wyrok uniewinniający, a rozstrzygnięcie stało się prawomocne^[13].