Halotan

Halotan
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	2-bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroetan
	Inne nazwy i oznaczenia
farm.	łac. halothanum
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	przezroczysta, bezbarwna, ruchliwa, ciężka, niepalna ciecz o słodkawym zapachu
Wzór Hilla	C2HBrClF3
Masa molowa	197,38 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	151-67-7
PubChem	3562
DrugBank	DB01159
SMILES
	C(C(F)(F)F)(Cl)Br
InChI
	InChI=1S/C2HBrClF3/c3-1(4)2(5,6)7/h1H
	InChIKey
	BCQZXOMGPXTTIC-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	1,8563 g/cm³; ciało stałe
	Rozpuszczalność w wodzie
	trudno rozpuszczalny: 4,1 g/kg
	w innych rozpuszczalnikach
	bez ograniczeń w chloroformie, etanolu, eterze dietylowym, eterze naftowym, olejach nieschnących i trichloroetenie
Temperatura wrzenia	50,2 °C; 20 °C (243 mmHg);
logP	2,30
Współczynnik załamania nD	1,3697 (589 nm, 0 °C)
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H315, H318, H335, H360
Zwroty P	P202, P261, P280, P302+P352, P305+P351+P338, P308+P313
Numer RTECS	KH6550000
Dawka śmiertelna	LD50 6700 mg/kg (szczur, drogą pokarmową)
	Podobne związki
Podobne związki	izofluran
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Klasyfikacja medyczna
ATC	N01AB01
Farmakokinetyka
Działanie	anestetyczne
Metabolizm	wątrobowy
Wydalanie	z moczem
Uwagi terapeutyczne
Drogi podawania	wziewnie

Halotan (łac. halothanum) – organiczny związek chemiczny, fluorowcowa pochodna etanu. Ma silne działanie anestetyczne. Jest stosowany we wziewnym znieczuleniu ogólnym, samodzielnie lub w połączeniu z innymi anestetykami. W temperaturze pokojowej jest to niepalna, bezbarwna ciecz o temperaturze wrzenia ok. 50 °C.

Działanie

Charakteryzuje się silnym działaniem anestetycznym, słabym przeciwbólowym i niewielkim działaniem zwiotczającym na mięśnie szkieletowe. W mieszaninie łączony jest z powietrzem, tlenem lub z mieszaniną tlen–podtlenek azotu i w ciągu kilku minut wywołuje znieczulenie, którego głębokość jest proporcjonalna do zastosowanego stężenia. Znieczulenie chirurgiczne odpowiada ok. 0,7–1,0% obj. halotanu w mieszaninie oddechowej. Szybko wydala się przez płuca w ok. 80%, pozostała część jest metabolizowana w wątrobie i wydalana przez nerki.

Interakcje

Potęguje działanie galaminy i tubokuraryny.
Wzmaga toksyczne działanie fenytoiny.
Uczula mięsień sercowy na środki beta-adrenergiczne i sympatykomimetyki. Adrenalina podana pozajelitowo, szczególnie dożylnie, wywołać może ciężkie zaburzenia rytmu serca z migotaniem komór.
Morfina wzmaga depresyjne działanie halotanu na ośrodek oddechowy.
Zwiększa wrażliwość na insulinę, nasila działanie glikozydów nasercowych.
Zmniejsza reakcję organizmu w odpowiedzi na hipowolemię.

Przeciwwskazania

wstrząs oligowolemiczny
wysokie ciśnienie wewnątrzczaszkowe
nadczynność tarczycy
choroby wątroby
pierwszy trymestr ciąży
okres porodu
u chorych z podwyższoną temperaturą ciała
ostrożnie stosuje się w cukrzycy

Nie należy stosować łącznie z:

chloropromazyną,
adrenaliną i innymi sympatykomimetykami,
środkami beta-adrenergicznymi.

Działania niepożądane

Działa depresyjnie na układ sercowo-naczyniowy powodując bradykardię (znaczne zwolnienie czynności serca, nawet do ok. 30/min) oraz na oddychanie powodując bradypnoe (zmniejszenie częstości i głębokości oddechów).
Zaburza działanie baroreceptorów.
Powoduje zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego i naczyń krwionośnych, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenia objętości wyrzutowej serca, a także może powodować zaburzenia rytmu.
Obniża napięcie mięśnia macicy w ciąży, zwiększając ryzyko krwotoku poporodowego, oraz zmniejsza napięcie mięśni jelit.
Przedawkowanie może prowadzić do uszkodzenia czynności nerek i toksycznego uszkodzenia wątroby, niekiedy z żółtaczką.
Halotan w ok. 80% wydalany jest przez płuca. Pozostała część ulega metabolizmowi w wątrobie, głównie na drodze oksydacyjnej, z wytworzeniem metabolitów częściowo reaktywnych. W rzadkich przypadkach może dojść do ciężkiego uszkodzenia wątroby.
Możliwość rozwoju zespołu hipertermii złośliwej.
Wzrost ciśnienia śródczaszkowego.
Dreszcze podczas wybudzania.

Dawki

Wprowadzenie do znieczulenia: 2–4% obj.
Utrzymanie znieczulenia: 0,5–2,0% obj. w połączeniu z innymi anestetykami.

Przypisy

1 2 Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0 .
1 2 3 4 5 4637. Halothane, [w:] Merck Index. An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals, Maryadele J. O’Neil (red. nacz.), wyd. 15, Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2013, s. 851, ISBN 978-1-84973-670-1, OCLC 825559753 (ang.).
CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
1. 1 2 Physical Constants of Organic Compounds, s. 3-64.
2. ↑ Aqueous Solubility and Henry's Law Constants of Organic Compounds, s. 5-142.
↑ Halothane, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB01159 [dostęp 2026-04-25] (ang.).
1 2 2-Bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroethane [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 11 sierpnia 2025, numer katalogowy: B4388 [dostęp 2026-04-25] .

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[FP8-1] 1 2 Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0 .

[Merck-2] 1 2 3 4 5 4637. Halothane, [w:] Merck Index. An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals, Maryadele J. O’Neil (red. nacz.), wyd. 15, Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2013, s. 851, ISBN 978-1-84973-670-1, OCLC 825559753 (ang.).

[CRC-3] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
1 2 Physical Constants of Organic Compounds, s. 3-64.

↑ Aqueous Solubility and Henry's Law Constants of Organic Compounds, s. 5-142.

[4] 1 2 Physical Constants of Organic Compounds, s. 3-64.

[5] Aqueous Solubility and Henry's Law Constants of Organic Compounds, s. 5-142.

[DB-6] Halothane, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB01159 [dostęp 2026-04-25] (ang.).

[SA-7] 1 2 2-Bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroethane [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 11 sierpnia 2025, numer katalogowy: B4388 [dostęp 2026-04-25] .

[4] 1 2 Physical Constants of Organic Compounds, s. 3-64.

[5] Aqueous Solubility and Henry's Law Constants of Organic Compounds, s. 5-142.

[1]

[2]

[3.1]

[3.2]

[4]

[5]