Owanta (gmina)
| gmina wiejska | |
| 1867–1950[1] | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Okręg |
1867–1919: gb. kowieńska |
| Rejon |
1867–1919: wiłkomierski |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1867 |
| Data likwidacji |
1950 |
| Populacja (1919) • liczba ludności |
|
| Szczegółowy podział administracyjny | |
| Liczba gromad |
8[3] |
| Liczba miejscowości |
123[3] |
Położenie na mapie | |
| 55°21′00″N 25°17′40″E/55,350000 25,294444 | |
Owanta (ros. Овантская волость, lit. Alantos valsčius) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1950. Siedzibą władz gminy było miasteczko Owanta, obecnie na Litwie.
Historia
Gmina zbiorowa Owanta powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu wiłkomierskiego, należącego do guberni kowieńskiej[4]. W 1877 roku obejmowała 123 miejscowości w 8 gromadach, zamieszkanych przez 6671 ludzi[3]. Od zachodu gmina graniczyła z gminami Żmujdki i Kurkle, od północy z gminami Onikszty i Dobejki, a od północnego wschodu z gminą Uciana, a od południa z gubernią wileńską[5].
Po I wojnie światowej jednostka weszła w skład Republiki Litewskiej i utworzonego tam w 1919 roku powiatu uciańskiego. Równocześnie z części jej obszaru utworzono gminę Leluny[6].
Jednak już 7 czerwca 1919, jednostka weszła w skład utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiego i funkcjonującego tam powiatu wileńskiego[2][7], przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i Etapowych[8]. Był to jedyny skrawek byłego powiatu wiłkomierskiego, który znalazł się pod kontrolą Polski, co spowodowane było postrzępionym kształtem gminy Owanta, który od południowego wschodu wdzierał się głęboko między gminy Malaty i Kukuciszki, należące dotychczas do guberni wileńskiej.
Po demarkacji granic Litwy Środkowej w 1920 roku jednostka weszła w skład Litwy Kowieńskiej i powiatu uciańskiego. Równocześnie postrzępioną część gminy Owanta włączono do gminy Kukuciszki, tym samym wyrównując linię graniczną[9].
Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód (powiat uciański). Po wojnie obszar gminy wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Litewskiej SRR (nadal powiat uciański). Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu malackiego[10].
Przypisy
- ↑ 1919–1920 pod kontrolą władz polskich
- 1 2 Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919
- 1 2 3 Памятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.
- ↑ Gmina Owanta, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 767.
- ↑ Н.П. ИнфоРост, ГПИБ | Карты [online], elib.shpl.ru [dostęp 2025-12-12].
- ↑ Lietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925.
- ↑ Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41
- ↑ Dziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753
- ↑ Tarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.
- ↑ Molėtų rajonas. Tarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.