Semaglutyd

Semaglutyd
Ogólne informacje
Wzór Hilla

C187H291N45O59

Masa molowa

4113,64 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

910463-68-2

PubChem

56843331

DrugBank

DB13928

Klasyfikacja medyczna
ATC

A10BJ06 A10AE57

Semaglutyd – organiczny związek chemiczny z grupy analogów peptydów, stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości[1].

Został opracowany przez firmę Novo Nordisk (tworzony w zespole Lotte Bjere Knudsen[2]) w 2012 roku i dopuszczony do stosowania w USA w 2017 roku[3].

Obszary działania semaglutydu

Semaglutyd jest analogiem ludzkiego peptydu glukagonopodobnego 1 (GLP-1) o sekwencji w 94% homologicznej z hormonem ludzkim. Łączy się z receptorami GLP-1 i wykazuje podobne działanie[4]. Nasila wydzielanie insuliny wywołaną hiperglikemią, hamując jednocześnie wydzielanie glukagonu. Dodatkowo nieznacznie spowalnia opróżnianie żołądka, co zapobiega hiperglikemii po posiłku, równocześnie zmniejszając ilości spożywanych kalorii[4][5][6].

Ponadto semaglutyd wykazuje działanie ochronne na układ sercowo-naczyniowy. Mechanizm ten jest prawdopodobnie wieloczynnikowy – wynika ze zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej oraz z wpływu na znane czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego (zmniejszenie ciśnienia krwi, korzystny wpływ na profil lipidowy i metabolizm glukozy oraz działanie przeciwzapalne odzwierciedlone w zmniejszeniu stężenia białka C-reaktywnego o wysokiej czułości). Dokładny mechanizm zmniejszający ryzyko sercowo – naczyniowe nie został ustalony[7][8][9].

Zastosowanie

Ozempic 3 ml
Rybelsus 3 mg i 7 mg

Semaglutyd jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz kontroli masy ciała w nadwadze i otyłości[1].

Redukcja masy ciała

W przebiegu badań STEP potwierdzono bezpieczeństwo oraz wysoką skuteczność redukcji masy ciała[4].

Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego

Wyniki badań SELECT, SOUL oraz SUSTAIN 6 potwierdziły bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe w różnych populacjach pacjentów oraz wykazały istotne zmniejszenie ryzyka wystąpienia poważnych epizodów sercowo-naczyniowych[7][8][9].

Działania niepożądane

Do najczęstszych działań niepożądanych stosowania semaglutydu należą nudności, wymioty, biegunka oraz bóle i wzdęcia. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić reakcje alergiczne, opóźnione opróżnianie żołądka oraz zapalenie trzustki[2][4].

Komitet ds. Oceny Ryzyka Europejskiej Agencji Leków stwierdził w czerwcu 2025 roku po przeglądzie produktów leczniczych zawierających semaglutyd, że niedokrwienna przednia neuropatia nerwu wzrokowego (NAION) jest uważana za bardzo rzadką reakcję niepożądaną semaglutydu (do 1 na 10 000 przypadków)[10]. Utrata wzroku związana z NAION jest zazwyczaj nieodwracalna[11].

Przeciwwskazania

Semaglutyd powoduje powstawanie guzów komórek parafolikularnych tarczycy u myszy i szczurów, w zależności od dawki i czasu stosowania. Aby wyjaśnić te zagrożenia u ludzi, Europejska Agencja Leków (EMA) w 2023 roku zwróciła się do producentów o dodatkowe informacje. Semaglutyd jest przeciwwskazany w przypadku rodzinnego raka rdzeniastego tarczycy (MTC). Nie należy go również stosować u osób z zespołem mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 (MEN 2)[12].

Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z cukrzycą typu 1 ani w przypadku kwasicy ketonowej cukrzycowej. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z ciężką niewydolnością serca (klasa IV według skali NYHA) ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dla tej grupy pacjentów[13].

Preparaty

Preparaty dostępne w Polsce (2024)[14]:

  • Ozempic – roztwór do wstrzykiwań
  • Rybelsus – tabletki
  • Wegovy – roztwór do wstrzykiwań

Przypisy

  1. 1 2 Gurdeep Singh, Matthew Krauthamer, Meghan Bjalme-Evans, Wegovy (Semaglutide): A New Weight Loss Drug for Chronic Weight Management, „Journal of Investigative Medicine”, 70 (1), 2022, s. 5–13, DOI: 10.1136/jim-2021-001952, PMID: 34706925, PMCID: PMC8717485 [dostęp 2025-04-22] (ang.).
  2. 1 2 Lotte Bjerre Knudsen [online].
  3. ↑ Ozempic (semaglutide) approved in the US [online], Novo Nordisk, 5 grudnia 2017 (ang.).
  4. 1 2 3 4 Wegovy. Charakterystyka Produktu Leczniczego [online], 2022; aktualizacja 2024, Novo Nordisk [dostęp 2025-04-22].
  5. ↑ T.D. Müller i inni, Glucagon-like peptide 1 (GLP-1), „Molecular Metabolism”, 30, 2019, s. 72–130, DOI: 10.1016/j.molmet.2019.09.010, PMID: 31767182, PMCID: PMC6812410 [dostęp 2025-04-22] (ang.).
  6. ↑ Michael A. Nauck, Daniel R. Quast, Jakob Wefers, Juris J. Meier, GLP-1 receptor agonists in the treatment of type 2 diabetes – state-of-the-art, „Molecular Metabolism”, 46, 2021, s. 101102, DOI: 10.1016/j.molmet.2020.101102, PMID: 33068776, PMCID: PMC8085572 [dostęp 2025-04-22] (ang.).
  7. 1 2 Darren K. McGuire i inni, Oral Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in High-Risk Type 2 Diabetes, „The New England Journal of Medicine”, 2025, DOI: 10.1056/NEJMoa2501006 [dostęp 2025-04-22] (ang.).
  8. 1 2 A. Michael Lincoff i inni, Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes, „The New England Journal of Medicine”, 389 (24), 2023, s. 2221–2232, DOI: 10.1056/NEJMoa2307563 [dostęp 2025-04-22] (ang.).
  9. 1 2 Steven P. Marso i inni, Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Patients with Type 2 Diabetes, „The New England Journal of Medicine”, 375 (19), 2016, s. 1834–1844, DOI: 10.1056/NEJMoa1607141 [dostęp 2025-04-22] (ang.).
  10. ↑ PRAC concludes eye condition NAION is a very rare side effect of semaglutide medicines Ozempic, Rybelsus and Wegovy. ema.europa.eu. [dostęp 2026-08-18]. (ang.).
  11. ↑ The use of semaglutide medicines and risk of non-arteritic anterior ischemic optic neuropathy (NAION). who.int. [dostęp 2026-08-18]. (ang.).
  12. ↑ WARNING: RISK OF THYROID C-CELL TUMORS. dailymed.nlm.nih.gov. [dostęp 2026-08-18]. (ang.).
  13. ↑ [https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/2025/20250917167540/anx_167540_de.pdf ANHANG I - ZUSAMMENFASSUNG DER MERKMALE DES ARZNEIMITTELS]. dec.europa.eu. [dostęp 2026-08-18]. (niem.).
  14. ↑ Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 20 grudnia 2024 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [online], DZ. URZ. Min. Zdr. 2024.141, 20 grudnia 2024 [dostęp 2025-04-22].

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.