Szlarnik pacyficzny

Szlarnik pacyficzny
Zosterops conspicillatus[1]
(von Kittlitz, 1833)
Ilustracja
Przedstawiciel podgatunku Z. c. saypani
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

szlarniki

Rodzaj

Zosterops

Gatunek

szlarnik pacyficzny

Synonimy
  • Dicæum conspicillatum von Kittlitz, 1833
  • Zosterops conspicillata (von Kittlitz, 1833)[2]
Podgatunki
  • Z. c. saypani Dubois, AJC, 1902
  • Z. c. conspicillatus (von Kittlitz, 1833)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Szlarnik pacyficzny (Zosterops conspicillatus) – gatunek małego ptaka z rodziny szlarników (Zosteropidae). Klasyfikacja niejasna; IOC wyróżnia dwa podgatunki – szlarnika pacyficznego, który zamieszkiwał wyspę Guam (ostatni raz widziany w 1983; wymarły) i szlarnika białokantarowego, który zamieszkuje trzy wyspy spośród północnych Marianów Północnych (bliski zagrożenia wyginięciem).

Taksonomia

Fragment tablicy barwnej dołączonej do pierwszego opisu

Po raz pierwszy gatunek opisał Heinrich von Kittlitz w 1833 na podstawie holotypu z wyspy Guam. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Dicæum conspicillatum[4]. Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza szlarnika pacyficznego w rodzaju Zosterops pod nazwą Z. conspicillatus. Wyróżnia dwa podgatunki: nominatywny (szlarnik pacyficzny[5]) i Z. c. saypani (szlarnik białokantarowy[5])[6], który został opisany po raz pierwszy przez Dubois w 1902 na podstawie holotypu z Saipanu[7]. Klasyfikacja jest jednak sporna. Na wykorzystywanej przez IUCN liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World te dwa podgatunki klasyfikowane są jako odrębne gatunki[3][8][9]. Badania mtDNA nie wykazały znaczącej różnicy między ptakami z Guamu a szlarnikami białokantarowymi; różnice w sekwencjach badanych par zasad wynosiły 0,6 ± 0,5%, co jest typowe dla ptaków wróblowych należących do jednego gatunku[10].

Morfologia

Długość ciała wynosi około 10[11]–12[9] cm, masa ciała 7,9–10,5 g[11]. Wierzch ciała jest jaskrawy, oliwkowozielony, pokrywy uszne oliwkowe. Widoczna biała obrączka oczna. Spód ciała białożółty[9].

Zasięg występowania

Wymarły szlarnik pacyficzny zamieszkiwał wyspę Guam[12]. Szlarniki białokantarowe występują na trzech wyspach spośród Marianów Północnych: Saipan, Tinian i Aguijan[13].

Ekologia i zachowanie

Szlarniki białokantarowe zamieszkują różnorodne środowiska – od lasów porastających wapienne skały po zarośla wtórne z krzewami i siedliska ludzkie. Są rzadsze na sawannach z trawami o ostrych źdźbłach. Często żerują w większych stadach w koronach drzew. Żywią się nasionami, owadami, owocami, gąsienicami. Zdają się konkurować o pokarm z większymi złotoszlarnikami (Cleptornis marchei)[13].

Szlarniki pacyficzne, zamieszkujące Guam, występowały niemal we wszystkich środowiskach na wyspie. Żerowały w figowcach (Ficus) i drzewach Guettarda (marzanowate), zaroślach wtórnych, na obszarach trawiastych i zboczach; obserwowano je również na plażach i bagnach[14].

Lęgi

Okres lęgowy szlarników białokantarowych trwa od stycznia do lutego oraz w sierpniu i październiku. Na Saipanie jego najintensywniejszy przebieg przypada na luty i marzec. Najczęściej gniazda zakładają w zaroślach Leucaena leucocephala[13]. W przypadku szlarników pacyficznych odnotowano niewiele gniazd; według Harterta umieszczone były od 1 do 2 m nad ziemią. Jedno zbudowane było z delikatnych włókien roślinnych i korzonków[14].

Status zagrożenia

IUCN klasyfikuje obydwa podgatunki jako odrębne gatunki. Szlarnik pacyficzny jest wymarły (EX, Extinct)[3]. Najbardziej prawdopodobną przyczyną jego wymarcia było przypadkowe wprowadzenie na wyspę węża Boiga irregularis; po tym liczebność populacji zaczęła gwałtownie spadać. Podczas badań w latach 1963–1968 szlarniki pacyficzne występowały już tylko na izolowanych obszarach, w latach 70. XX wieku jedynie w okolicach klifów i północnego płaskowyżu. W 1981 odnotowano 2200 osobników, zamieszkujących obszar odpowiadający zaledwie 2% pierwotnego zasięgu. Ostatnia obserwacja miała miejsce w czerwcu 1983, podgatunek uznano za wymarły[12][14]. Szlarniki białokantarowe klasyfikowane są jako bliskie zagrożenia (NT, Near Threatened)[9]. Na Saipanie potencjalne zagrożenie dla tych ptaków stanowi zawleczenie węży Boiga irregularis[13].

Przypisy

  1. ↑ Zosterops conspicillatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki, Polskie nazewnictwo ptaków świata, „Notatki Ornitologiczne”, Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999, s. 354.
  3. 1 2 3 BirdLife International, Zosterops conspicillatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2023, wersja 2025-1 [dostęp 2026-01-25] (ang.).
  4. ↑ Friedrich Heinrich von Kittlitz: Kupfertafeln zur Naturgeschichte der Vögel. 1833, s. 15.
  5. 1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Zosteropidae Bonaparte, 1853 - szlarniki - White-eyes (wersja: 2024-10-17). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-25].
  6. ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-25]. (ang.).
  7. ↑ Alphonse Dubois de Saligny: Synopsis avium : nouveau manuel d'ornithologie. T. 1. 1902, s. 711.
  8. ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-01-25].
  9. 1 2 3 4 BirdLife International, Zosterops saypani, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-1 [dostęp 2026-01-25] (ang.).
  10. ↑ Beth Slikas, Isaac B. Jones, Scott R. Derrickson & Robert C. Fleischer. Phylogenetic Relationships of Micronesian White-Eyes Based on Mitochondrial Sequence Data. „The Auk”. 117 (2), s. 355–365, 2000.
  11. 1 2 del Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 13. Penduline-tits to Shrikes, Barcelona: Lynx Edicions, 2008, s. 447–448, ISBN 978-84-96553-45-3.
  12. 1 2 Bridled White-eye Zosterops conspicillatus. BirdLife International. [dostęp 2026-01-25].
  13. 1 2 3 4 Saipan White-eye Zosterops saypani. BirdLife International. [dostęp 2026-01-25].
  14. 1 2 3 Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 264–265. ISBN 978-1-4081-5861-6.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.