Tadeusz Browicz

Tadeusz Browicz

Data i miejsce urodzenia	15 października 1847 Lwów
Data i miejsce śmierci	19 marca 1928 Kraków
profesor nauk medycznych
Specjalność: anatomia, patologia
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Doktorat	1873
Habilitacja	1875
Profesura	1880
Polska Akademia Umiejętności
Status	członek krajowy
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Jagielloński
Rektor UJ
Odznaczenia

Tadeusz Browicz (ur. 15 października 1847 we Lwowie, zm. 19 marca 1928) – polski lekarz anatom i patolog, rektor UJ, członek Polskiej Akademii Umiejętności, zastępca prezesa Wydziału Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Krakowie w 1886 roku^[1].

Urodził się 15 października 1847 we Lwowie^[2], w rodzinie Karola, nauczyciela matematyki i przyrody, i Katarzyny z Rosinkiewiczów^[3]. W 1867 ukończył gimnazjum w Czerniowcach. W latach 1867–1872 studiował medycynę w Krakowie, gdzie w 1873 uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Przez kilka lat pracował jako asystent w Zakładzie Anatomii Patologicznej pod kierunkiem prof. Alfreda Biesiadeckiego, a następnie prof. Ludwika Teichmanna. Habilitował się w 1875 w UJ na podstawie pracy o zmianach pozimniczych wątroby, śledziony i szpiku kostnego, a po wyjeździe Biesiadeckiego, objął w 1876 kierownictwo Zakładu jako profesor nadzwyczajny. W 1880 został profesorem zwyczajnym. Dwukrotnie, w 1886 i 1893 wybierany dziekanem Wydziału Lekarskiego, a od 1894 rektorem UJ. Członek Akademii Umiejętności. W 1901 roku mianowany członkiem czeskiej Akademii Nauk i Umiejętności^[4]. W 1925 otrzymał Nagrodę im. Jerzmanowskich^[5].

Zajmował się w szczególności patologią zapaleń i nowotworów, bakteriologią, patofizjologią krwi oraz terminologią medyczną. W 1874 roku odkrył pałeczkę duru brzusznego. W roku 1898 opisał jako pierwszy (przed niemieckim anatomem K. W. Kupfferem, który się z nim konsultował) komórki gwiaździste układu siateczkowo-śródbłonkowego w naczyniach krwionośnych wątroby (tzw. komórki Browicza-Kupffera), a rok później opisał komórki wad mięśnia sercowego (tzw. komórki okruchonośne Browicza)^[6]. W 1900 roku stworzył teorię budowy początkowych fragmentów dróg żółciowych i teorię powstawania żółtaczek. Browicz przyczynił się także do wzbogacenia polskiego słownictwa medycznego a owocem jego prac był opublikowany w 1905 r. „Słownik lekarski polski”. Był założycielem Towarzystwa Higienicznego Krakowa.

Pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XIa)^[7].

Jest patronem Wojewódzkiego Szpitala Obserwacyjno-Zakaźnego w Bydgoszczy^[8] oraz ulicy w Słupsku^[9].

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1925)^[10]

• „Pasożyty roślinne w durze jelitowym” (1874)^[11]
• „O śródnaczyniowych komórkach we włosowatych krwionośnych naczyniach zrazików wątroby” (1898)
• „Drogi odżywcze w komórce wątrobowej” (1900)
• „Patogeneza żółtaczki” (1900)
• „Szkice anatomiczno-patologiczne” (1921)^[12]
• „Uwagi w sprawie nowotworzenia komórek, tkanek, guzów chorobowych” (1924)

• R. Szymańska, M. Schmidt-Pospuła: Z historii badań Tadeusza Browicza (1847–1928) i Karola Kupfera (1829–1902) nad komórkami siateczkowo-śródbłonkowymi wątroby. Archiwum Historii Medycyny 1979.

• Komórki Browicza.
• Publikacje Tadeusza Browicza w serwisie Polona