Wągrowiec

Wągrowiec
miasto i gmina
Ilustracja
Widok Wągrowca z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Wągrowiec wyzwala energię
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

wągrowiecki

Data założenia

1300

Prawa miejskie

1381

Burmistrz

Alicja Trytt

Powierzchnia

17,83 km²

Wysokość

100 m n.p.m.

Populacja (2023)
• liczba ludności
• gęstość


25 457
1427,8 os./km²

Strefa numeracyjna

(+48) 67

Kod pocztowy

62-100

Tablice rejestracyjne

PWA

Położenie na mapie powiatu wągrowieckiego
Mapa konturowa powiatu wągrowieckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Wągrowiec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Wągrowiec”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Wągrowiec”
Ziemia52°48′26″N 17°11′59″E/52,807222 17,199722[1]
TERC (TERYT)

3028011

SIMC

0967297

Urząd miejski
ul. Kościuszki 15A
62-100 Wągrowiec
Strona internetowa

Wągrowiec – miasto w Polsce położone w województwie wielkopolskim, w dolinie rzek Nielby i Wełny, siedziba powiatu wągrowieckiego i gminy wiejskiej Wągrowiec.

Według danych GUS na 31 grudnia 2024 miasto miało 25 394 mieszkańców[2].

Położenie

Położenie gminy miejskiej Wągrowiec w powiecie wągrowieckim.

Miasto leży na Pałukach. Oddalone jest 60 kilometrów od Poznania, 40 kilometrów od Gniezna, 70 kilometrów od Bydgoszczy i 60 kilometrów od Piły. Rzeźba terenu w okolicy miasta jest płaska, z licznymi jeziorami[3].

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 17,83 km²[4]. Miasto stanowi 1,72% powierzchni powiatu.

Gminę miejską Wągrowiec otacza gmina wiejska Wągrowiec.

Prywatne miasto duchowne, własność opata cystersów w Wągrowcu pod koniec XVI wieku leżało w powiecie kcyńskim województwa kaliskiego[5]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa pilskiego.

Nazwa

Wągrowiec jest miastem o średniowiecznej metryce, które powstało na układającej się równoleżnikowo wyspie, otoczonej ramionami rzek Wełny i Nielby. Wyspa ta, utworzona w wyniku procesów akumulacyjnych rzeki, ma w przybliżeniu 0,6 km2 i wznosi się do ok. 84,1 m n.p.m.[6] W centralnej jej części wytyczono pierwotny rynek i zbudowano kościół mieszczański (fara), natomiast teren na zachód od rozwijającego się miasta przeznaczono na potrzeby nowej siedziby opactwa cystersów[7].

Nazwa miasta ma pochodzenie topograficzne i bezpośrednio wiąże się z terenem, na którym powstał klasztor i miasto[8]. Według poglądu E. Calliera jej etymologia jest związana ze staropolskim słowem "wągroda"[9], odnoszącym się do obszaru zagrodzonego, np. łąki, pastwiska, wspólnego placu wiejskiego[10]. W literaturze występują też inne propozycje etymologii nazwy, m. in. od wągrów (owadów kąsających zwierzęta) lub węgorzy[11]. W języku łacińskim nazwą miasta jest Vangrowiecz lub Wangrowiecz[12]; w języku niemieckim Wongrowitz[13][14][15], Wanggrawitz[16], w latach 1942–1945 pod nazwą Eichenbrück[17].

Historia

Wągrowiec na litografii Napoleona Ordy (1880)[18]

Miasto Wągrowiec zostało założone przez cystersów z klasztoru w Łeknie na terenie włości łęgowskich nabytych przez nich w 1319 r.[19] Wprawdzie początkowo cystersi podjęli próbę założenia miasta w Tarnowie Pałuckim (dokument lokacyjny – 1370 r.)[20], jednak ostatecznie inicjatywa lokacyjna została zrealizowana w Wągrowcu. Pierwsza wzmianka o funkcjonującym już mieście została odnotowana 22 grudnia 1381, więc lokacja musiała nastąpić przed tą datą[21]. W kolejnych latach młode miasto pomyślnie się rozwijało, o czym świadczy nadanie przez króla Władysława Jagiełłę w 1393 r. prawa do organizowania cotygodniowych targów i dorocznych jarmarków[22]. Przywilej ten sprzyjał rozwojowi handlu i rzemiosła oraz umacniał znaczenie ośrodka w regionie. Ponadto ok. 1396 r. cystersi z klasztoru w Łeknie rozpoczęli proces translokacji siedziby opactwa do Wągrowca[23]. W 1427 r. miasto zostało przeniesione na prawo magdeburskie, co stymulowało dalszy jego rozwój[24]. Do ważnych wydarzeń doszło w ostatniej dekadzie XV w., w okresie rządów opata Jana III. W 1493 r. powstało bractwo łuczników, służące obronie dóbr klasztornych i pilnujące porządku w mieście[25]. 13 października 1493 r. doszło do konsekracji ołtarza głównego w kościele klasztornym, co formalnie zakończyło proces translokacji opactwa z Łekna do Wągrowca[26]. W 1498 r. opat wydał dla miasta statuty określające m. in. prawa i obowiązki mieszczan oraz podstawowe zasady ustroju miejskiego[27]. Statuty te, zatwierdzane przez kolejnych władców Polski, obowiązywały przez blisko trzy stulecia. Znalazły się w nich również wzmianki o rozwoju przestrzennym miasta, wyznaczeniu nowego rynku, przekazaniu przez opata budynku pełniącego funkcję ratusza oraz wagi miejskiej, kramów i jatek[28].

W XVI w. Wągrowiec rozwijał się pod względem demograficznym i przestrzennym, gospodarczym i kulturalnym. W tym okresie powstały kolejne cechy rzemieślnicze, które stanowiły podstawę życia społecznego i gospodarczego miasta[29]. Największe znaczenie i wpływy uzyskały w tym okresie cechy piwowarski i sukienniczy[30]. Rozwijało się przetwórstwo i młynarstwo, zbudowano nowy ratusz, działała łaźnia i szpital miejski (przytułek)[31]. Największą inwestycją budowlaną zrealizowaną w XVI w. było wzniesienie murowanego kościoła pw. św. Jakuba Apostoła. Ważnym wydarzeniem była zmiana obsady klasztoru cystersów wągrowieckich z niemieckiej na polską, co nastąpiło w 1553 r. Godność opata wągrowieckiego otrzymał Andrzej Dzierżanowski herbu Gozdawa[32]. W 1557 r. utworzył z własnych funduszy szkołę przyklasztorną (bakalariat), która zapewniała uczniom wykształcenie na średnim poziomie nauczania. Szkoła ta działała przez kilkanaście lat, a z jej dalszego utrzymywania zrezygnowano po założeniu w Poznaniu kolegium jezuickiego[33][34].

Wągrowiec jest ściśle związany z zakonem cystersów łekneńskich i rodem Pałuków. W Wągrowcu mieszkali znani i podziwiani ludzie, m.in. Jakub Wujek, który przetłumaczył Biblię na język polski, a wągrowieckie gimnazjum (obecnie I LO) ukończył Stanisław Przybyszewski.

W renesansie dla miasta Ołtarz główny i Ołtarz Matki Boskiej Różańcowej wykonał znany ówcześnie malarz i rzeźbiarz, Mateusz Kossior. W XVII w. działała w Wągrowcu szkoła Św. Marii Magdaleny przy kościele cysterskim, jej rektorem i altarystą w 1639 r. był Adam Gradowicz[35].

Zabory Polski i okres II Rzeczypospolitej

W 1793 miasto znalazło się pod zaborem pruskim – z niemiecką nazwą Wongrowitz. Mieszkało tu wówczas zaledwie 612 osób i było 111 drewnianych domów. Wiek XIX przyniósł pewne ożywienie gospodarcze. W 1881 zarejestrowano już 4392 mieszkańców.

W okresie międzywojennym miasto było siedzibą superintendentury (diecezji) Wągrowiec Ewangelickiego Kościoła Unijnego. Funkcję superintendenta pełnił pastor Richard Hildt, który był jednocześnie proboszczem ewangelicko-unijnej parafii w Wągrowcu w 1937 liczącej 1500 wiernych[36][37].

II wojna światowa

1 września 1939 Wągrowiec przeżył bombardowanie przez Luftwaffe, zginęło wówczas wielu mieszkańców miasta, w tym ówczesny burmistrz Szymon Wachowiak. 5 września do miasta wkroczyło wojsko niemieckie. Niemcy podczas okupacji wcielili je do III Rzeszy, zmienili nazwę miasta na niem. Eichenbrück. Administracyjnie miasto leżało w tzw. Kraju Warty. W latach 1939–1941 z miasta i okolicznych miejscowości wysiedlono większość Polaków do Generalnego Gubernatorstwa, a w zamian sprowadzono Niemców w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich.

Miasto zostało zdobyte 23 stycznia 1945 przez 220 Samodzielną Gatczyńską Brygadę Pancerną pod dowództwem podpułkownika Andrieja Paszkowa (poległ podczas walk). Poległych żołnierzy pochowano na rynku miasta skąd ekshumowano ich w 1950 roku. Na miejscu poprzedniego pochówku postawiono upamiętniający poległych obelisk[38]. Od końca wojny Wągrowiec notuje stały dynamiczny rozwój osiągając w 2004 liczbę 24 529 mieszkańców.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (1945–1989)

Po zakończeniu działań wojennych miasto przystąpiło do odbudowy i rozbudowy infrastruktury. W okresie PRL Wągrowiec stał się ważnym ośrodkiem przemysłowym. Rozwinęły się tu przede wszystkim Wągrowieckie Fabryki Mebli, które stały się jednym z największych pracodawców w regionie, a także zakłady przemysłu maszynowego (Zremb) i spożywczego. Wzrost liczby miejsc pracy pociągnął za sobą migrację ludności ze wsi do miasta, co skutkowało intensywnym rozwojem budownictwa mieszkaniowego. W latach 70. i 80. XX wieku powstały duże osiedla bloków mieszkalnych (tzw. wielka płyta), m.in. Osiedle Wschód oraz Osiedle Niepodległości (dawniej XXX-lecia PRL[39]).

W 1975 roku, w wyniku reformy administracyjnej, Wągrowiec przestał być miastem powiatowym i został włączony do nowo utworzonego województwa pilskiego. W 1981 roku miasto uroczyście obchodziło jubileusz 600-lecia nadania praw miejskich.

Współczesność (po 1989 roku)

Transformacja ustrojowa po 1989 roku przywróciła samorządność terytorialną. W 1990 roku odbyły się pierwsze wolne wybory do rady miejskiej. W wyniku reformy administracyjnej z 1999 roku Wągrowiec powrócił na mapę administracyjną jako stolica powiatu, wchodząc w skład województwa wielkopolskiego[39].

Okres po 2000 roku to czas dużych inwestycji infrastrukturalnych i rewitalizacji przestrzeni miejskiej. Do najważniejszych przedsięwzięć należały:

  • Rewitalizacja Rynku (2009 r.) – przebudowa głównego placu miasta, w ramach której powstała m.in. fontanna multimedialna[40].
  • Budowa obwodnicy miasta – realizowana etapami (ostatni odcinek oddano do użytku w 2014 roku), co pozwoliło na wyprowadzenie ruchu tranzytowego (drogi wojewódzkie nr 196 i 241) z centrum[41].
  • Modernizacja linii kolejowej nr 356 (Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna) – zakończona w 2011 roku inwestycja znacząco skróciła czas dojazdu do Poznania, czyniąc kolej głównym środkiem transportu dla wielu mieszkańców pracujących w stolicy województwa.
  • Budowa Aquaparku Wągrowiec (2011), będącego centrum rekreacyjnym dla mieszkańców powiatu[42].

Zabytki

Kościół i klasztor pocysterski

Budynki, które można zaliczyć do zabytkowych, są w mieście bardzo zróżnicowane. Od średniowiecznych do militarnych z II wojny światowej. Są to między innymi:[43]

Demografia

Dane z 31 grudnia 2024:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
Jednostkaosób%osób%osób%
Populacja25 39410013 2055212 18948
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]		1424,2740,6683,6

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego ze spisu powszechnego 2024 Wągrowiec ma 25 394 mieszkańców, od 2019 (25 686 mieszkańców) liczba ludności spada.

  • Piramida wieku mieszkańców Wągrowca w 2023 roku[44][44].


Gospodarka

Bieżące dochody budżetu miasta Wągrowca w 2021 r. wyniosły 134,2 mln zł, a dochody majątkowe 12,6 mln zł. Natomiast bieżące wydatki wyniosły 125,1 mln zł a wydatki majątkowe 12,8 mln zł. Stan zadłużenia miasta na koniec 2021 r. wynosił 34,7 mln zł[45].

Na dzień 31.05.2022 r. na terenie Wągrowca były zarejestrowane: 4 spółki akcyjne, 192 spółki z o.o., 128 spółek cywilnych, 13 spółdzielni oraz 2488 osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą[46].

Wągrowiec jest znaczącym ośrodkiem przemysłu meblarskiego. Do największych zakładów należą fabryki mebli tapicerowanych (m.in. Polinova Polska, Wągrowieckie Fabryki Mebli, Tappol) oraz producenci komponentów meblowych (Wielobranżowa Spółdzielnia Inwalidów produkująca okucia, Conmarc).

Istotną gałęzią gospodarki jest przemysł metalowy i maszynowy. W mieście funkcjonują zakłady zajmujące się produkcją kotłów C.O. i konstrukcji stalowych (Faustmann), urządzeń techniki transportowej i sortowni odpadów (Horstmann Technika), a także armatury przemysłowej dla energetyki wodnej (TB Hydro). Części do maszyn i pojazdów samochodowych oraz do urządzeń branży medycznej, samolotowej, kolejowej produkuje firma MERX[47]. Urządzenia i maszyny dla rolnictwa produkuje MMIUR[48]. Sektor kolejowy reprezentowany jest przez zakład zajmujący się modernizacją wagonów (ZUT Wągrowiec). W mieście działa również zakład należący do koncernu Continental (Benecke-Kaliko), produkujący materiały obiciowe dla przemysłu motoryzacyjnego[18].

Pozostałe gałęzie przemysłu reprezentowane w mieście to:

  • przemysł spożywczy – obejmujący przetwórstwo zbóż (Komplexmłyn), wylęgarnie drobiu oraz produkcję przypraw;
  • przemysł drzewny – w tym jeden z największych w Polsce producentów trumien (Lindner);
  • przemysł poligraficzny i opakowaniowy.

Bezrobocie rejestrowane w Wągrowcu wynosiło w 2020 roku 6,0% (7,8% wśród kobiet i 4,5% wśród mężczyzn). Stopa bezrobocia dla miasta Wągrowca była wyższa niż dla powiatu wągrowieckiego. Według danych na koniec 2020 r. wśród aktywnych zawodowo mieszkańców Wągrowca 1035 osób wyjeżdża do pracy do innych miast[49]. Na dzień 30.04.2026 w Wągrowcu było zarejestrowanych 667 bezrobotnych[50].

Transport

Miasto leży na kilku szlakach komunikacyjnych. Daje to perspektywy do rozwoju i poprawia komfort życia mieszkańców.

Transport drogowy

Obwodnica Wągrowca (ul. 11 Listopada) po jej otwarciu
Jeden z autobusów miejskiego przewoźnika

Drogi wojewódzkie:

Transport kolejowy

Dworzec kolejowy w Wągrowcu (2015)

Przebiegają tędy następujące linie kolejowe:

  • 356 Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna
  • 206 Inowrocław Rąbinek – Drawski Młyn

Kursują tędy pociągi pasażerskie do:

  • Gołańczy
  • Poznania Głównego

Na linii Poznań – Wągrowiec – Gołańcz kursują spalinowe zespoły trakcyjne.

Komunikacja miejska

W Wągrowcu kursują autobusy miejskie.

Rower miejski

Funkcjonuje system Wągrowieckiego Roweru Miejskiego WRM. Na terenie miasta jest 24 punkty wypożyczenia rowerów, w których dostępnych jest około 120 rowerów[51].

Edukacja

Szkoła Podstawowa nr 3

W Wągrowcu znajdują się następujące szkoły[52]:

  • Żłobki
    • Żłobek miejski
  • Przedszkola
    • Przedszkole Nr 1 im. Jana Brzechwy
    • Przedszkole Nr 2 im. Marii Konopnickiej
    • Przedszkole Nr 3 w Wągrowcu
    • DoReMi Taneczno-Muzyczne
    • Akademia Talentów
    • Przedszkole Nr 6 im. Czerwonego Kapturka
    • Przedszkole Nr 7 „Pod Grzybkiem”
  • Szkoły podstawowe
    • Szkoła Podstawowa Nr 1[53]
    • Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Cystersów Wągrowieckich
    • Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Mikołaja Kopernika + filia
    • Szkoła Podstawowa Nr 4 im. Marii Skłodowskiej-Curie
    • Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej[54]
  • Szkoły ponadpodstawowe
    • Zespół Szkół Nr 1 im. Stanisława Mikołajczyka – Technikum, Szkoła branżowa, Szkoła policealna[55]
    • Zespół Szkół nr 2 im. ppłk. dr. Stanisława Kulińskiego[56]
    • I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Wielkopolskich (od 1872 roku)
    • Rzemieślnicza Szkoła Branżowa I stopnia w Wągrowcu[57]
  • Szkoły wyższe
    • Gnieźnieńska Szkoła Wyższa Milenium Wydział Zamiejscowy w Wągrowcu
    • Wyższa Szkoła Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I w Poznaniu – Wydział Zamiejscowy w Wągrowcu
  • Inne
    • Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Janusza Korczaka w Wągrowcu
    • Zespół Szkół Specjalnych
    • Polski Czerwony Krzyż - Koło Powiatowe w Wągrowcu: zdrowie, ratownictwo, humanitaryzm

Dzielnice i osiedla

Centrum z widocznym rynkiem

Umownymi częściami miasta są:

  • Berdychowo – południowa dzielnica Wągrowca, obejmująca m.in. ulice: Skrajna, 23 Stycznia, Berdychowska, Główna Osiedla, Grunwaldzka, Harcerska.
  • Kaliska – osiedle domów jednorodzinnych w północnej części miasta (obejmuje m.in. ulice: Arkadego Fiedlera, Elizy Orzeszkowej, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Stanisława Wyspiańskiego, Rgielską, Sosnową, Świerkową i część ul. Kcyńskiej od stacji paliw Orlen).
  • Starówka – jej granice wyznaczają ul. Gnieźnieńska, Farna, Klasztorna, Opacka, Cysterska, Kolejowa, Bydgoska. Najstarsza część miasta, w znacznej części położona na wyspie otoczonej rzekami Nielbą i Wełną. Na jej terenie znajdują się m.in. Rynek oraz dworzec PKP oraz ważniejsze zabytki miasta m.in. kościół farny, klasztor cysterski czy opatówka.
  • Śródmieście – ul. Kościuszki oraz znajdujące się na wschód od niej osiedla mieszkaniowe przy ul. Jeżyka, Lipowa, Reja, Mickiewicza, Słowackiego i Libelta oraz część ul. Kcyńskiej i Janowieckiej z blokami wraz z osiedlem domków jednorodzinnych pomiędzy starą ul. Piaskową a torami kolejowymi. dzieli się na dwie części. Znajdują się tu główne urzędy miasta m.in. urząd miejski, starostwo powiatowe, sąd, urząd skarbowy czy też szpital miejski.
  • Durowo – północne osiedle Wągrowca położone nad wschodnim brzegiem jeziora Durowskiego, przy drodze wojewódzkiej nr 190. Dawniej ta część miasta była odrębną wsią[58]. Do dzisiaj znajduje się tam siedziba nadleśnictwa Durowo.
  • Straszewo – inna starsza nazwa Jaśniak (tej nazwy używają już wyłącznie starsi mieszkańcy miasta), wschodnie osiedle Wągrowca położone nad rzeką Nielbą. Pierwotnie dzielnica była wsią – własność cystersów z pobliskiego klasztoru w Łeknie. Obejmuje m.in. ulice: Łakińskiego, Palińskiego, Polną, Przybyszewskiego, Siostry Joanny, Straszewską oraz nową ul. Piaskową. Obecnie największe, co do liczby ludności, osiedle Wągrowca, na dodatek stale się rozbudowujące.
  • Osada – zachodnia dzielnica, miasta Wągrowiec położona na lewym brzegu Jeziora Durowskiego (obejmuje m.in. ulice: Leśną, Bobrowicką, Dębińską, Bartodziejską, Letnią, Grzybową, Wodną). Aktualnie najszybciej rozwijająca się część miasta, pod kątem zabudowy dominują domy jednorodzinne.
  • Modrzejewo – część Wągrowca położona na jego zachodnim krańcu w okolicy ronda Rogozińskiego, na południe od linii kolejowej nr 236 Wągrowiec - Rogoźno.
  • Osiedle Wschód – aktualnie drugie pod względem liczby ludności osiedle Wągrowca. Jest wysunięte najbardziej na wschód, powstało na terenie dawnych pól i łąk. Powstało w okresie PRL-u (poza samym osiedlem bloków, obejmuje ulice: Bartscha, Bukowieckiego, Kopernika, Kowalskiego, Mikołajczyka, Rzeczną, Wróblewskiego, Tadeusza Nożyńskiego oraz część ul. 11 Listopada). W założeniu miało to być osiedle w pełni samowystarczalne, gdzie miały powstać szkoły, szpital oraz zakłady pracy, jednak z uwagi na zmianę ustroju w kraju w 1989 r. poprzestano wyłącznie na budowie bloków mieszkalnych z wielkiej płyty.

Przyroda

Skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby

Wągrowiec leży w środkowej części Pojezierza Wielkopolskiego, a ściślej na Pojezierzu Gnieźnieńskim. Rzeźba terenu została ukształtowana przez lądolód w czasie ostatniego zlodowacenia, co skutkuje występowaniem licznych rynien polodowcowych, w których utworzyły się jeziora oraz doliny rzeczne. Okolice miasta charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem z udziałem lasów mieszanych.

Miasto położone jest nad trzema jeziorami rynnowymi:

  • Jezioro Durowskie (Durowo) – największy akwen w mieście (powierzchnia ok. 143 ha), pełniący funkcje rekreacyjne, ciągnący się z północy na południe przez centrum miasta.
  • Jezioro Kobyleckie – (leżące na granicy miasta).
  • Jezioro Rgielskie (Rgielskie) – położone na wschodnich peryferiach.

W Wągrowcu znajduje się unikatowe zjawisko geograficzne – skrzyżowanie rzek. Tworzą je Wełna z Nielbą, krzyżując się pod kątem prostym. Zjawisko to, potocznie (choć błędnie z hydrologicznego punktu widzenia) nazywane bifurkacją wągrowiecką, w rzeczywistości jest bezkolizyjnym skrzyżowaniem nurtów dwóch rzek. Jest to twór sztuczny, powstały około 1830 roku w wyniku prac melioracyjnych prowadzonych przez Adalberta Schulemanna. Wody Nielby wpadają do Wełny, a następnie, dzięki specyfice cyrkulacji nurtów, w większości przepływają na drugą stronę, nie mieszając się całkowicie z wodami Wełny.

W granicach miasta i w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się cenne obiekty przyrodnicze:

  • Rezerwat przyrody Dębina – leśny rezerwat o powierzchni ponad 30 ha, chroniący fragmenty starego lasu dębowo-grabowego (grądu). Wiek niektórych dębów szypułkowych sięga 300 lat. Rezerwat był historycznie miejscem gniazdowania dużej kolonii czapli siwej[59].
  • Pomniki przyrody – najsłynniejszym jest dąb szypułkowy „Korfanty” (obwód pnia ponad 360 cm), rosnący w pobliżu dawnej leśniczówki w Dębinie.

Urzędy i instytucje

Sąd Rejonowy
  • Urząd Miejski
  • Starostwo Powiatowe
  • Urząd Gminy Wągrowiec
  • ZUS Inspektorat w Wągrowcu
  • Powiatowy Urząd Pracy
  • Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
  • Prokuratura Rejonowa w Wągrowcu
  • Sąd Rejonowy w Wągrowcu
  • Komenda Powiatowa Policji
  • Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej
  • Urząd Skarbowy
  • Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
  • Powiatowy Zarząd Dróg w Wągrowcu
  • Muzeum Regionalne
  • Powiatowy Inspektorat Weterynarii
  • Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego

Bezpieczeństwo

Wągrowiec – Państwowa Straż Pożarna
  • Komenda Powiatowa Policji w Wągrowcu
  • Biuro Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego
  • Centrum Monitoringu Miejskiego
  • Zespół Opieki Zdrowotnej w Wągrowcu
  • Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Wągrowcu
  • OSP Wągrowiec

Kultura

Deptak na ul. Pocztowej

Wągrowiec jest lokalnym centrum kulturalnym. Znajduje się tu wiele instytucji i organizacji pozarządowych zajmujących się właśnie tym zagadnieniem. Zaliczają się do nich:

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. Bronisława Zielińskiego
  • Studio Piosenki Metro[60]
  • Amfiteatr Miejski
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Parafialna (Klasztor)
  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Pedagogiczna Filia w Wągrowcu
  • Muzeum Regionalne
  • Miejski Dom Kultury
  • Kino MDK
  • Szlak Cysterski
  • Wielkopolska Pętla Szlaku Cysterskiego
  • Szlak Piastowski (odnoga północna)

28 września 1981 Poczta Polska wydała okolicznościową całostkę z okazji 600-lecia nadania praw miejskich (1381–1981)[61].

Radio

Media

W Wągrowcu istnieje Radio oraz kilkanaście dzienników lokalnych.

  • Radio
    • Wasze radio FM
  • Prasa
    • Tygodnik Wągrowiecki
    • Gazeta Wągrowiecka
  • Internet
    • Portal WRC
    • Wągrowiec - wydarzenia z ostatniej chwili (WZOC)
    • Okno na Wągrowiec
    • Nasze Miasto Wągrowiec
    • Poznaj Wągrowiec
    • Wągrowiecka Prawica

Turystyka

Wągrowiec – poczta

W centrum miasta podziwiać można unikalne w Europie skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby.

W 2007 na łamach „Tygodnika Wągrowieckiego” zostało przeprowadzone głosowanie na tzw. 7 cudów powiatu wągrowieckiego. Wybrane zostały:

Jednym z zabytków jest wągrowiecka fara (kościół katolicki pod wezwaniem św. Jakuba – patrona miasta) z freskami w kaplicy pw. Matki Boskiej Różańcowej[65].

Bazy noclegowa i gastronomiczna

W mieście funkcjonuje rozwinięta baza noclegowa obejmująca hotele i gospodarstwa agroturystyczne, obsługująca ruch turystyczny związany z Pojezierzem Wielkopolskim i Szlakiem Cysterskim. Oferta gastronomiczna obejmuje liczne restauracje i punkty małej gastronomii zlokalizowane głównie w centrum miasta oraz w pobliżu Jeziora Durowskiego.[66].

Wspólnoty wyznaniowe

Kościół farny pw. św. Jakuba

Na terenie Wągrowca działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Sport i rekreacja

Park 600-lecia

W miejscowości działa klub sportowy Nielba Wągrowiec. Został on założony w 1925 roku. Aktualnie sekcja piłki nożnej gra w IV lidze gr. Wielkopolskiej, natomiast sekcja piłki ręcznej mężczyzn gra w Lidze Centralnej. W obrębie miasta znajdują się dwa stadiony: piłkarski i lekkoatletyczny oraz hala sportowa z zapleczem do odnowy biologicznej.

Wągrowiec posiada bogate walory rekreacyjne w postaci czystych jezior, stwarzających dobre warunki do uprawiania sportów wodnych (nad jeziorem Durowskim swoje przystanie mają kluby żeglarskie: LKSiT Neptun oraz Ogniwo) i wędkarstwa. Stale poszerza się baza hotelowa, funkcjonuje nowoczesny Aquapark[69] oraz rozbudowywane są ścieżki rowerowe. W mieście działa ponadto klub sportowy „Tiger” zrzeszający młodych adeptów karate.

Od 2006 do 2008 roku Wągrowiec był również punktem na trasie wyścigu Tour de Pologne.

Wągrowiec – pomnik Jakuba Wujka

Honorowi obywatele miasta

Lista honorowych obywateli Wągrowca wraz z rokiem nadania tytułu[70]:

  • 2019 – Piotr Przybyłowski
  • 2016 – Lechosław Gawrecki
  • 2014 – Bernard Mendlik
  • 2012 – Boris Jegorowicz Rasskazow
  • 2011 – Marlena Miler
  • 2010 – Edward Koziński
  • 2009 – Andrzej Sylwester Zieliński
  • 2008 – Anna Wolff-Powęska
  • 2007 – Artur Siódmiak
  • 2006 – Bernhard Horstmann
  • 2006 – Rosemarie Oehme
  • 2005 – Rainer Stoephasius
  • 2004 – Bodo Oehme
  • 2004 – Marianne Krause
  • 2003 – Joachim Pritzlaff
  • 2002 – Stefan Mikołajczak
  • 2001 – Marek Borowski
  • 2001 – Heliodor Grabias
  • 2000 – Franc Dressen
  • 1999 – Zdzisław Bączkiewicz
  • 1997 – Jens Jörgen Baernthsen
  • 1996 – Helmut Harneit
  • 1993 – Zenon Willa
  • 1993 – Zbigniew Kuźma

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie[71]:

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 144682.
  2. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 roku [online], GUS [dostęp 2023-12-28] (pol.).
  3. ↑ Położenie | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  4. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2013, ISSN 1505-5507.
  5. ↑ Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 247.
  6. ↑ Zygmunt Boras, Edmund Makowski (red.), Dzieje Wągrowca: praca zbiorowa, Biblioteka "Kroniki Wielkopolski". Dzieje Miast Wielkopolski, Poznań: Wydaw. WBP, 1994 (nr 4), s. 41., ISBN 978-83-85811-08-4.
  7. ↑ Andrzej Marek Wyrwa, Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu, Klasztory Cysterskie w Pętli Wielkopolsko-Lubuskiej, Bydgoszcz: Wydawnictwo Pejzaż, 2010 (t. 1), s. 77., ISBN 978-83-61641-52-0.
  8. ↑ Zygmunt Boras, Edmund Makowski (red.), Dzieje Wągrowca: praca zbiorowa, Biblioteka "Kroniki Wielkopolski". Dzieje Miast Wielkopolski, Poznań: Wydaw. WBP, 1994 (nr 4), s. 10., ISBN 978-83-85811-08-4.
  9. ↑ Edmund Callier, Kronika żałobna utraconej w granicach W. X. Poznańskiego ziemi polskiej. Powiat Wągrowiecki, Poznań 1894, s. 239.
  10. ↑ Słownik pojęciowy języka staropolskiego - Haslo [online], spjs.ijppan.pl [dostęp 2026-02-16].
  11. ↑ Zygmunt Boras, Edmund Makowski (red.), Dzieje Wągrowca: praca zbiorowa, Biblioteka "Kroniki Wielkopolski". Dzieje Miast Wielkopolski, Poznań: Wydaw. WBP, 1994 (nr 4), s. 10., ISBN 978-83-85811-08-4.
  12. ↑ „Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski”, tom III, Poznań 1879, nr 1796.
  13. ↑ Gminy - Miasto Wągrowiec [online], Starostwo Powiatowe w Wągrowcu [dostęp 2026-08-18].
  14. ↑ Krzysztof A. Makowski, The Power of Myth, or on the Meanders of Historical Writing: A History of Historiography on Jews in Poznania in the Period of Partitioned Poland, Logos Verlag Berlin GmbH, 25 września 2023, s. 576, ISBN 978-3-8325-5704-1 (ang.).
  15. ↑ Wyszukiwarka: Wągrowiec [online], igrek.amzp.pl [dostęp 2026-08-18] (pol. • ang. • niem.).
  16. ↑ Klokan Technologies GmbH, Compare maps [online], ulb.oldmapsonline.org [dostęp 2026-06-14].
  17. ↑ Władysław Purczyński, Swastyka nad miastem: okupacyjne dzieje Wągrowca i losy mieszkańców ziemi wągrowieckiej ; 1939 - 1945, Wyd. 2., rozszerz, Wągrowiec: Wągrowiecka Oficyna Wydaw, 2014, s. 173, ISBN 978-83-924614-4-9.
  18. ↑ Napoleon Orda, Album widoków historycznych Polski : poswięcony rodakom. Seria 5, Album widoków przedstawiających miejsca historyczne Księstwa Poznańskiego i Prus Zachodnich, W Warszawie: lit. M. Fajansa, 1880.
  19. ↑ "Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski", t. II, Poznań 1878, nr 1007, 1008, 1010.
  20. ↑ Andrzej Marek Wyrwa, Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu, Klasztory Cysterskie w Pętli Wielkopolsko-Lubuskiej, Bydgoszcz: Wydawnictwo Pejzaż, 2010 (t. 1), s. 27, ISBN 978-83-61641-52-0.
  21. ↑ „Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski”, tom III, Poznań 1879, nr 1796.
  22. ↑ "Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski", t. IV, Poznań 1881, nr 2073.
  23. ↑ Andrzej Marek Wyrwa, Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu, Klasztory Cysterskie w Pętli Wielkopolsko-Lubuskiej, Bydgoszcz: Wydawnictwo Pejzaż, 2010 (t. 1), s. 61., ISBN 978-83-61641-52-0.
  24. ↑ Zygmunt Boras, Edmund Makowski (red.), Dzieje Wągrowca: praca zbiorowa, Biblioteka "Kroniki Wielkopolski". Dzieje Miast Wielkopolski, Poznań: Wydaw. WBP, 1994 (nr 4), s. 46-47., ISBN 978-83-85811-08-4.
  25. ↑ Andrzej Marek Wyrwa, Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu, Klasztory Cysterskie w Pętli Wielkopolsko-Lubuskiej, Bydgoszcz: Wydawnictwo Pejzaż, 2010 (t. 1), s. 101., ISBN 978-83-61641-52-0.
  26. ↑ Andrzej Marek Wyrwa, Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu, Klasztory Cysterskie w Pętli Wielkopolsko-Lubuskiej, Bydgoszcz: Wydawnictwo Pejzaż, 2010 (t. 1), s. 63., ISBN 978-83-61641-52-0.
  27. ↑ Andrzej Marek Wyrwa, Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu, Klasztory Cysterskie w Pętli Wielkopolsko-Lubuskiej, Bydgoszcz: Wydawnictwo Pejzaż, 2010 (t. 1), s. 101., ISBN 978-83-61641-52-0.
  28. ↑ Marcin Moeglich, Michał Szymański (red.), Taniec śmierci: epidemie w dawnym Wągrowcu, Wydanie I, Wągrowiec: Muzeum Regionalne w Wągrowcu, 2021, s. 18., ISBN 978-83-941479-9-0.
  29. ↑ Zygmunt Boras, Edmund Makowski (red.), Dzieje Wągrowca: praca zbiorowa, Biblioteka "Kroniki Wielkopolski". Dzieje Miast Wielkopolski, Poznań: Wydaw. WBP, 1994 (nr 4), 62-65., ISBN 978-83-85811-08-4.
  30. ↑ Marcin Moeglich, Jakub Wujek z Wągrowca. Przyczynek do biografii, w: Wangrovieciana. Studia et Fontes, t. IV, Wągrowiec 2020, s. 10.
  31. ↑ Marcin Moeglich, Michał Szymański (red.), Taniec śmierci: epidemie w dawnym Wągrowcu, Wydanie I, Wągrowiec: Muzeum Regionalne w Wągrowcu, 2021, s. 18-21., ISBN 978-83-941479-9-0.
  32. ↑ Andrzej Marek Wyrwa (red.), Opactwo cysterskie Łekno-Wągrowiec: (1153 - 1835/36); zarys dziejów, Poznań-Wągrowiec: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy M-Druk, 1998, s. 69-70., ISBN 978-83-907140-1-1.
  33. ↑ Andrzej Marek Wyrwa (red.), Opactwo cysterskie Łekno-Wągrowiec: (1153 - 1835/36); zarys dziejów, Poznań-Wągrowiec: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy M-Druk, 1998, s. 70., ISBN 978-83-907140-1-1.
  34. ↑ Marcin Moeglich, Jakub Wujek z Wągrowca. Przyczynek do biografii, w: Wangrovieciana. Studia et Fontes, t. IV, 2020, s. 18.
  35. ↑ Leon Formanowicz, Katalog druków polskich XVI-go wieku Biblioteki Kapitulnej w Gnieźnie, 1930, s. 28.
  36. ↑ Baza osób polskich – Polnische Personendatenbank. baza-nazwisk.de, 1 sierpnia 2006. [dostęp 2019-11-04].
  37. ↑ Stefan Grelewski, Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej, Lublin 1937, s. 331.
  38. ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945”, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 512
  39. 1 2 1381, Wągrowiec: czas odnaleziony, 1 lutego 2016 [dostęp 2026-01-25].
  40. ↑ Arkadiusz Dembiński, Tak zmieniał się Rynek w Wągrowcu na przestrzeni lat. Od kamiennego placu, przez zieloną oazę, po dzień dzisiejszy, 22 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-25].
  41. ↑ Budowa obwodnicy m. Wągrowiec w ciągu drogi wojewódzkiej nr 241 wraz z remontem istniejących odcinków obwodnicy Wągrowca [online], wzdw.pl [dostęp 2026-01-25].
  42. ↑ Arkadiusz Dembiński, Aquapark w Wągrowcu ma 15 lat. Jak powstawał obiekt? Zobaczcie archiwalne zdjęcia [online], Wągrowiec Nasze Miasto, 12 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-25].
  43. ↑ Zabytki | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  44. 1 2 Wągrowiec w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  45. ↑ Jarosław Berendt, Biuletyn Informacji Publicznej. Raport o stanie gminy miejskiej Wągrowiec za 2021. [online], 31 maja 2022 [dostęp 2022-06-19].
  46. ↑ stat.gov.pl [online] [dostęp 2022-06-26].
  47. ↑ MERX - firma na światowym poziomie [online], Oficjalna strona Miasta Wągrowiec, 18 lipca 2013 [dostęp 2026-08-18].
  48. ↑ O firmie [online], MMIUR [dostęp 2026-08-18].
  49. ↑ Wągrowiec (wielkopolskie) w liczbach » Przystępne dane statystyczne [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  50. ↑ Informacja statystyczna o stanie bezrobocia na dzień 30.04.2026 [online], Powiatowy Urząd Pracy w Wągrowcu, 30 kwietnia 2026 [dostęp 2026-08-18].
  51. ↑ [Strona główna] [online], wrm.wagrowiec.eu [dostęp 2022-06-25].
  52. ↑ Szkoły | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  53. ↑ Szkoła Podstawowa nr 1 – SP1 Wągrowiec [online], sp1wagrowiec.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  54. ↑ Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Wągrowcu [online], spkonopnicka.edupage.org [dostęp 2022-06-16].
  55. ↑ GIGANCI – ZS nr 1 w Wągrowcu [online] [dostęp 2022-06-16] (pol.).
  56. ↑ https://zsp2wagrowiec.pl/
  57. ↑ Rzemieślnicza Szkoła Branżowa I Stopnia w Wągrowcu [online], szkola.icech.pl [dostęp 2024-04-26].
  58. ↑ „Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski”, tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, s. 473-474.
  59. ↑ Rezerwaty przyrody [online], durowo.pila.lasy.gov.pl [dostęp 2026-01-25].
  60. ↑ Placówki - Studio Piosenki Metro [online], studiopiosenkimetro.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  61. ↑ Bjs, Ciekawostki, w: Święty Garbiel. Informator Klubu Zbieraczy Znaczków Pocztowych o Tematyce Religijnej, Poznań, listopad 1982, s. 15.
  62. ↑ Wasze Radio – strona główna. [dostęp 2020-02-21].
  63. ↑ Piramida Łakińskiego w Wągrowcu.
  64. ↑ Warto zobaczyć: Piramida z Wągrowca.
  65. ↑ Historia miasta. [dostęp 2016-02-18]. (pol.).
  66. ↑ Baza noclegowa i gastronomiczna | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  67. ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-08-02].
  68. ↑ ŚWIECKI RUCH MISYJNY (Wągrowiec). [dostęp 2012-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)].
  69. ↑ [Strona główna] [online], aquaparkwagrowiec.pl [dostęp 2022-06-27].
  70. ↑ Honorowi obywatele miasta.
  71. ↑ Miasta partnerskie | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.