Wczesna cyrylica

Wczesna cyrylica – pierwotna wersja cyrylicy, nazywana też bukwicą (od słowa bukwa – litera), która została utworzona dla języka staro-cerkiewno-słowiańskiego. Zastąpiła wcześniej używaną głagolicę.

Litery

Litera (Unicode)	Nazwa (cyrylicka)	Nazwa (transliterowana)	Nazwa w transliteracji polskiej	Nazwa (IPA)	Transliteracja	IPA	Uwagi
А а	АЗЪ	azŭ	az	[a ʒ ʌ ]	a	[a ]
Б б	БѸКИ	buki	buki	[b u k i ]	b	[b ]
В в	ВѢДИ	vědě	wiedi	[v ɛ d i ]	v	[v ]
Г г	ГЛАГОЛИ	glagoli	głagoli	[g l a g o l i ]	g	[g]
Д д	ДОБРО	dobro	dobro	[d o b r o ]	d	[d ]
Є є	ѤСТЬ	estĭ	jest'	[i ɛ s t ɪ ]	e	[ɛ ]
Ж ж	ЖИВѢТЄ	živěte	żiwiete	[ʒ i v ɛ t ɛ ], [ʒ i v j ɛ t ɛ ]	ž, zh	[ʒ ]
Ѕ ѕ	ЅѢЛО	dzělo	dzjelo	[ʣ ɛ l o ], [ʣ j ɛ l o ]	dz, Z	[dz ], [z ]
З з	ЗЄМЛIА	zeml’ja	zemlja	[z e m l j a ]	z	[z ]	^[a]
И и	ИЖЄ	iže	iże	[i ʒ ɛ ]	i	[i ]
І і / Ї ї	И	i	i	[i ]	i, I	[i ]
К к	КАКО	kako	kako	[k a k o ]	k	[k ]
Л л	ЛЮДИѤ	ljudije	liudije	[l j u d i j ɛ ]	l	[l ]
М м	МЫСЛИТЄ	mūslite	myslite	[m u s l i t ɛ ]	m	[m ]
Н н	НАШЬ	našĭ	nasz'	[n a ʃ ɪ ]	n	[n ]
О о	ОНЪ	onŭ	on	[o n ʌ ]	o	[o ]
П п	ПОКОИ	pokoi	pokoj	[p o k o j ]	p	[p ]
Р р	РЬЦИ	rĭci	r'ci	[r ɪ ʦ i ]	r	[r ]
С с	СЛОВО	slovo	slowo	[s l o v o ]	s	[s ]
Т т	ТВРЬДО	tvr̥do	twr'do	[t v r̤̥d o ], [t f r̤̥d o ]	t	[t ]
Ѹ ѹ	ѸКЪ	ukŭ	uk	[u k ʌ ]	u	[u ]	^[b]
Ф ф	ФРЬТЪ	fr̤̥tŭ	fr'ti	[f r̤̥t ʌ ]	f	[f ]
Х х	ХѢРЪ	xěrŭ	chier	[x ɛ r ʌ ]? [x j ɛ r ʌ ]?	x	[x ]
Ѡ ѡ	ОТЪ	otŭ	omega	[o t ʌ ]	ō, w	[o ː ]
Ц ц	ЦИ	ci	ci	[ʦ i ]	c	[ʦ ]
Ч ч	ЧРЬВЬ	čr̤̥vĭ	czrewi	[ʧ r̤̥v ɪ ]	č, ch	[ʧ ]
Ш ш	ША	ša	sza	[ʃ a ]	š, sh	[ʃ ]
Щ щ	ШТА	šta	szta, szcza	[ʃ t a ]	št, sht, šč, shch	[ʃ t ], [ʃ ʧ ]
Ъ ъ	ѤРЪ	jerŭ	jer	[j ɛ r ʌ ]	ŭ, u:	[ʌ ]
Ꙑ ꙑ	ѤРъі	jerū	jery	[j ɛ r y ]	ū	[y ]
Ь ь	ѤРЬ	jerĭ	jer'	[j ɛ r ɪ ]	ĭ, i:	[ɪ ]
Ѣ ѣ	ЯТЬ	jatĭ	jać	[j a t ɪ ]	ě, je, ja	[j ɛ ]
Ю ю	Ю	ju	ju	[j u ]	ju	[i u ]
Ꙗ ꙗ (Я я)	(И)Я	ja	ja	[j a ]	ja	[j a ]
Ѧ ѧ	ѦСЪ	ęsŭ	ęs, jes, mały jus	[ɛ̃s ]	ę, ẽ, a	[ɛ̃]	^[c]
Ѩ ѩ	ѨСЪ	jęsŭ	jęs, ję	[j ɛ̃s ]	ję, jẽ, je	[j ɛ̃]	^[d]
Ѫ ѫ	ѪСЪ	ǫsŭ	ąs, jus, duży jus	[ɔ̃s ]	ǫ, õ, u	[ɔ̃]	^[e]
Ѭ ѭ	ѬСЪ	jǫsŭ	jąs, ją	[j ɔ̃s ]	jǫ, jõ, ju	[j ɔ̃]	^[f]
Ѯ ѯ	КСИ	ksi	ksi	[k s i ]	ks	[k s ]
Ѱ ѱ	ПСИ	psi	psi	[p s i ]	ps	[p s ]
Ѳ ѳ	ФИТА	fita	fita	[f i t a ]	θ, th, T, F	[t ], [θ ], [f ]
Ѵ ѵ	ИЖИЦА	ižica	iżyca	[i ʒ i ʦ a ]	ü	[ɪ ], [y ]	^[g]
Ѥ ѥ	(И)Ѥ	jeː	je	[j ɛ ]	jeː	[i ɛ ]
Ћ ћ	ДѤРВ	đerv, djerv	dzierw, djerw, cierw	[ʤ ɛ r v ], [d j ɛ r v ]	đ, dj, dż	[ʤ ], [d j ]	^[h]
Ѿ ѿ	ОТЪ	otŭ	ot	[o t ʌ ]	ōt, wt	[o t ]
Ѽ ѽ							^[i]

Zobacz też

Uwagi

↑ Pierwsza z liter na ilustracji litery zemlja została zastąpiona przez drugą.
↑ Pierwszą utworzoną formą była ligatura pionowa liter О i Ѵ; obecnie zastępuje ją litera У.
↑ Nazwa rosyjska ЮСЪ МАЛЫЙ (Jus Małyj)
↑ Nazwa rosyjska ЮСЪ МАЛЫЙ ЙОТИРОВАННЫЙ (Jus Małyj Jotowannyj)
↑ Nazwa rosyjska ЮСЪ БОЛЬШОЙ (Jus Bol'szoj)
↑ Nazwa rosyjska ЮСЪ БОЛЬШОЙ ЙОТИРОВАННЫЙ (Jus Bol'szoj Jotowannyj)
↑ Istnieje również wariant Iżycy (Ѵ) zwany Iżycą okowy (Ѷ).
↑ Litera ta pochodzi z głagolicy. Obecnie funkcjonuje jako litery Ћ (Cie) i Ђ (Dzie) w języku serbskim.
↑ Omega okrągła ? - litera o nieznanej nazwie.

Linki zewnętrzne

Ivan G. Iliev. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012/Иван Г. Илиев. Кратка история на кирилската азбука. Пловдив. 2012. Short History of the Cyrillic Alphabet

[1] Pierwsza z liter na ilustracji litery zemlja została zastąpiona przez drugą.

[2] Pierwszą utworzoną formą była ligatura pionowa liter О i Ѵ; obecnie zastępuje ją litera У.

[3] Nazwa rosyjska ЮСЪ МАЛЫЙ (Jus Małyj)

[4] Nazwa rosyjska ЮСЪ МАЛЫЙ ЙОТИРОВАННЫЙ (Jus Małyj Jotowannyj)

[5] Nazwa rosyjska ЮСЪ БОЛЬШОЙ (Jus Bol'szoj)

[6] Nazwa rosyjska ЮСЪ БОЛЬШОЙ ЙОТИРОВАННЫЙ (Jus Bol'szoj Jotowannyj)

[7] Istnieje również wariant Iżycy (Ѵ) zwany Iżycą okowy (Ѷ).

[8] Litera ta pochodzi z głagolicy. Obecnie funkcjonuje jako litery Ћ (Cie) i Ђ (Dzie) w języku serbskim.

[9] Omega okrągła ? - litera o nieznanej nazwie.

[a]

[b]

[c]

[d]

[e]

[f]

[g]

[h]

[i]