Benedetto Croce

Ndërsa fama e tij rritej, Croce u bind, kundër dëshirës së tij fillestare, për t'u përfshirë në politikë. Në vitin 1910, ai u emërua në Senatin Italian, një pozicion për gjithë jetën (Ryn, 2000:xi). Ai ishte një kritik i hapur i pjesëmarrjes së Italisë në Luftën e Parë Botërore, duke ndjerë se ishte një luftë tregtare vetëvrasëse. Edhe pse kjo e bëri fillimisht jopopullor, reputacioni i tij u rivendos pas luftës. Në vitin 1919, ai mbështeti qeverinë e Francesco Saverio Nitti, ndërsa shprehu gjithashtu admirimin e tij për Republikën e sapolindur të Vajmarit dhe Partinë Social Demokratike të Gjermanisë.^[10] Ai ishte Ministër i Arsimit Publik midis viteve 1920 dhe 1921 për qeverinë e 5-të dhe të fundit të kryesuar nga Giovanni Giolitti . Benito Mussolini mori pushtetin pak më shumë se një vit pas largimit të Croce nga qeveria; Ministri i parë i Arsimit Publik i Musolinit ishte Giovanni Gentile, një i pavarur i cili më vonë u bë fashist dhe me të cilin Croce kishte bashkëpunuar më parë në një polemikë filozofike kundër pozitivizmit. Gentile mbeti ministër vetëm për një vit, por arriti të fillonte një reformë gjithëpërfshirëse të arsimit italian që bazohej pjesërisht në sugjerimet e mëparshme të Croce-s. Reforma e Gentile-s mbeti në fuqi edhe përtej regjimit fashist dhe u shfuqizua vetëm pjesërisht në vitin 1962.

Kroçe luajti një rol të rëndësishëm në zhvendosjen e Bibliotekës Kombëtare Vittorio Emanuele III në Pallatin Mbretëror të Napolit në vitin 1923.

Fillimisht, Croce mbështeti qeverinë fashiste italiane të Musolinit, e cila mori pushtetin në vitin 1922.^[11] Vrasja nga Partia Kombëtare Fashiste dhe Këmishat e Zeza e politikanit socialist Giacomo Matteotti në qershor 1924 tronditi mbështetjen e Croce-s për Musolinin. Në maj 1925, Croce ishte një nga nënshkruesit e Manifestit të Intelektualëve Antifashistë, i cili ishte shkruar nga vetë Croce; megjithatë, në qershor 1924, ai kishte votuar në Senat në mbështetje të qeverisë së Musolinit. Më vonë ai shpjegoi se kishte shpresuar që mbështetja për Musolinin në parlament do të dobësonte fashistët më ekstremë, të cilët, sipas tij, ishin përgjegjës për vrasjen e Matteotti-t. Croce më vonë u bë një nga kundërshtarët më të vendosur të fashizmit.^[12]

Në vitin 1928, Croce votoi kundër ligjit, i cili në fakt shfuqizoi zgjedhjet e lira në Itali duke kërkuar që zgjedhësit të votonin për një listë kandidatësh të miratuar nga Këshilli i Madh i Fashizmit.^[13] Ai u mërzit gjithnjë e më shumë nga numri i ish-demokratëve që kishin braktisur parimet e tyre të mëparshme.^[13] Croce shpesh u ofronte ndihmë financiare shkrimtarëve dhe disidentëve antifashistë, si Giorgio Amendola, Ivanoe Bonomi dhe Meuccio Ruini, si dhe atyre që donin të ruanin pavarësinë intelektuale dhe politike nga regjimi, dhe i ndihmonte fshehurazi ata të botoheshin.^[13] Shtëpia e Croce-s në Torino u bë një destinacion popullor për antifashistët. Pas luftës, Amendola, së bashku me komunistë si Eugenio Reale, reflektuan se Croce u ofroi ndihmë dhe inkurajim anëtarëve të rezistencës si liberalë ashtu edhe marksistë gjatë viteve vendimtare.^[13]

Kroçe u kërcënua seriozisht nga regjimi i Musolinit dhe pësoi aktin e vetëm të dhunës fizike nga duart e fashistëve në nëntor 1926, kur fashistët plaçkitën shtëpinë dhe bibliotekën e tij në Napoli.^[14] Edhe pse arriti të qëndronte jashtë burgut falë reputacionit të tij, ai mbeti nën mbikëqyrje dhe puna e tij akademike u mbajt në errësirë nga qeveria, deri në atë masë sa asnjë gazetë kryesore apo botim akademik nuk iu referua kurrë atij. Kroçe më vonë shpiku termin onagrocrazia (fjalë për fjalë "qeverisje me gomarë") për të theksuar tendencat anti-intelektuale dhe të vrazhda të pjesëve të regjimit fashist. Megjithatë, duke e përshkruar fashizmin si anti-intelektual, Kroçe injoroi shumë intelektualë italianë që në atë kohë mbështetën aktivisht regjimin e Musolinit, përfshirë ish-mikun dhe kolegun e Kroçes, Gentile. Kroçe gjithashtu e përshkroi fashizmin si malattia morale (fjalë për fjalë "sëmundje morale"). Kur qeveria e Musolinit miratoi politika antisemite në vitin 1938, Croce ishte i vetmi intelektual jo-hebre që refuzoi të plotësonte një pyetësor qeveritar të hartuar për të mbledhur informacion mbi të ashtuquajturin "prejardhje racore" të intelektualëve italianë.^[15][16][17] Përveç shkrimit në periodikun e tij, Croce përdori mjete të tjera për të shprehur antiracizmin e tij dhe për të bërë deklarata publike kundër persekutimit të hebrenjve.^[18]

Në vitin 1944, kur demokracia u rivendos në Italinë Jugore, Croce, si një "ikonë e antifashizmit liberal", u bë ministër pa portofol në qeveritë e kryesuara nga Pietro Badoglio për rreth një muaj dhe përsëri për një muaj nga Ivanoe Bonomi (Ryn, 2000:xi–xii ). Ai u largua nga qeveria në korrik 1944, por mbeti president i Partisë Liberale deri në vitin 1947.

Kroçe votoi për Monarkinë në referendumin kushtetues italian të vitit 1946, pasi e bindi Partinë e tij Liberale të mbante një qëndrim neutral. Ai u zgjodh në Asamblenë Kushtetuese, e cila ekzistonte në Itali midis qershorit 1946 dhe janarit 1948. Ai foli në Asamble kundër traktatit të Paqes (të nënshkruar në shkurt 1947), të cilin e konsideronte poshtërues për Italinë. Ai refuzoi të kandidonte si President i përkohshëm i Italisë.

Idetë më interesante filozofike të Croce-s janë shpjeguar në tre vepra: Estetika (1902), Logjika (1908) dhe Filozofia e Praktikës (1908), por vepra e tij e plotë është e shpërndarë në 80 libra dhe 40 vjet botime në revistën e tij letrare dyjavore, La Critica (Ryn, 2000:xi ). Croce ishte filozofikisht panteist, por, nga pikëpamja fetare, një agnostik ; megjithatë, ai botoi një ese me titull "Pse nuk mund të ndalojmë së quajmë veten të krishterë". Kjo ese tregon rrënjët e krishtera të kulturës evropiane, por feja konsiderohet nga Croce një studim i thjeshtë propedeutik për filozofinë, e cila është e vetmja shkencë e vërtetë: filozofia është, në fakt, shkenca e shpirtit ("Filozofia e Shpirtit").

Qasja metodologjike e Croce-s ndaj filozofisë shprehet në ndarjet e tij të shpirtit, ose mendjes. Ai e ndan aktivitetin mendor së pari në teorik dhe më pas në praktik. Ndarja teorike ndahet midis estetikës dhe logjikës. Kjo estetikë teorike përfshin, më e rëndësishmja, intuitat dhe historinë. Logjika përfshin konceptet dhe marrëdhëniet. Shpirti praktik merret me ekonominë dhe etikën. Ekonomia këtu duhet të kuptohet si një term shterues për të gjitha çështjet utilitare.

Secila prej këtyre ndarjeve ka një strukturë themelore që ngjyros, ose dikton, llojin e të menduarit që zhvillohet brenda tyre. Ndërsa estetika drejtohet nga bukuria, logjika i nënshtrohet të vërtetës, ekonomia merret me atë që është e dobishme, dhe morali, ose etika, është e lidhur me të mirën. Kjo skemë është përshkruese në atë që përpiqet të sqarojë logjikën e mendimit njerëzor; megjithatë, është gjithashtu edhe përshkruese, në atë që këto ide formojnë bazën për pretendime dhe besim epistemologjik.

Në moshën shtatëmbëdhjetë vjeç, ai humbi prindërit e tij, Pasquale Croce dhe Luisa Sipari, dhe motrën e tij Maria, e cila vdiq më 28 korrik 1883, gjatë tërmetit në Casamicciola, në ishullin e Ischias, ku Croce ishte me pushime me familjen e tij. Tërmeti nuk zgjati më shumë se 90 sekonda, por pati një fuqi të jashtëzakonshme shkatërruese - dhe për këtë arsye mbeti një shembull i tmerrshëm shkatërrimi sipas thënieve të njerëzve të përfshirë - ku vetë Benedetto mbeti "i varrosur për disa orë nën rrënoja dhe i copëtuar në disa pjesë të trupit të tij".

"Problemi i së keqes ", që qëndron në themel të filozofisë së tij optimiste mbi progresin, do të mbetet i pazgjidhur, nëse jo i mohuar, dhe prapa skenave të të menduarit të tij, i ndikuar nga këto ngjarje rinore, siç dëshmohet nga meditimet private të Shënimeve Personale. ^[20]

"Ato vite ishin më të dhimbshmet dhe më të errëtat e mia: të vetmet në të cilat shumë herë në mbrëmje, duke mbështetur kokën në jastëk, dëshiroja fort të mos zgjohesha në mëngjes, madje më lindën edhe mendime për vetëvrasje.^[21]"

Ndër të parët që nxituan për ta ndihmuar ishte kushëriri i tij Paolo Petroni, familja e të cilit u kujdes me dashuri për të në muajt në vijim në rezidencën e tyre në fshat në San Cipriano Picentino, një qytet jo shumë larg Salernos . Pas këtij episodi tragjik, ai iu besua, së bashku me vëllain e tij mbijetues Alfonso (1867 - 1948), kujdestarisë së kushëririt të tij Silvio Spaventa, djali i tezes së tij të madhe Maria Anna Croce dhe vëllai i filozofit Bertrando Spaventa, i cili, duke lënë mënjanë mosmarrëveshjet historike që kishte me familjen Croce, e mirëpriti në shtëpinë e tij në Romë, ku Benedetto i ri kaloi vitet e adoleshencës dhe pati mundësinë të zhvillohej kulturorisht deri në moshën njëzet vjeç.

Në rrethin kulturor në shtëpinë e xhaxhait të tij, Silvios, Croce pati mundësinë të takonte politikanë dhe intelektualë të rëndësishëm, përfshirë Labriolën, i cili e prezantoi me marksizmin, nga i cili më vonë u distancua, siç u përmend, duke u angazhuar në polemika me vetë Labriolën. Megjithëse ishte i regjistruar në Fakultetin e Drejtësisë në Universitetin e Napolit, Croce ndoqi leksione mbi filozofinë morale në Romë të mbajtura nga Labriola. Ai nuk i përfundoi kurrë studimet universitare, por zhvilloi një pasion për studimet erudite dhe filozofike, duke lënë pas dore mendimin hegelian, formën e pakuptueshme të të cilit ai e kritikoi.

Pasi u largua nga Roma, e cila ishte shumë e ndezur nga pasionet politike, Kroçe u kthye në Napoli në vitin 1886, ku bleu, për të jetuar, shtëpinë ku kishte kaluar jetën Giambattista Vico, filozofi napolitan i dashur nga Kroçe për pikëpamjet e tij filozofike që në disa aspekte i paraprinin të tijat. Në vitin 1890, ai ishte ndër themeluesit e Shoqërisë së Nëntë Muzave, një rreth intelektualësh.

Ai bëri udhëtime të shumta në Spanjë, Gjermani, Francë dhe Mbretërinë e Bashkuar, ndërsa edukimi i tij kulturor u rrit në interesin e tij për studimet historike dhe letrare, në veçanti në poezinë e Giosuè Carducci-t dhe në veprat e Francesco De Sanctis . Në vitin 1895, nëpërmjet Antonio Labriola-s me të cilin mbajti kontakt, ai u interesua për Marksizmin, por ai e kritikoi vizionin e tij për kapitalizmin si johistorik. Nga Marksi ai u kthye te filozofia Hegeliane të cilën filloi ta vlerësonte dhe ta studionte në thellësi. Megjithëse vlerësonte poezinë laike të masonit Carducci, Croce debatoi me Masonizmin, duke marrë një përgjigje të prerë nga Mjeshtri i Madh Ernesto Nathan.

Në janar të vitit 1903 u botua numri i parë i revistës La critica, me bashkëpunimin e Giovanni Gentile-s, dhe u shtyp me shpenzimet e tij deri në vitin 1906, kur botuesi Laterza mori përsipër. Gentile bashkëpunoi me të deri në vitin 1920, vitin në të cilin themeloi revistën e tij, Giornale critico della filosofia italiana.^[22]

Ai u emërua senator i Mbretërisë sipas të ardhurave në vitin 1910.

Kundër ligjeve racore

Në vitin 1938, regjimi miratoi legjislacion antisemitik (Croce nuk ishte i pranishëm në dhomën e Senatit, si formë proteste; ai ishte një nga të paktët që foli publikisht kundër tij). Qeveria u dërgoi të gjithë profesorëve të universitetit dhe anëtarëve të akademive një pyetësor për ta plotësuar me qëllim klasifikimin "racor". Të gjithë të pyeturit u përgjigjën. I vetmi intelektual johebre që refuzoi ta plotësonte pyetësorin ishte Croce.

"Efekti i vetëm i deklaratës së kërkuar do të ishte të më bënte të skuqesha, duke më detyruar mua, mbiemri im është CROCE, të kryej aktin e urryer dhe qesharak të protestimit se nuk jam hebre, pikërisht kur këta njerëz po persekutohen. ^[33]"

Filozofi, në vend që ta kthente formularin e plotësuar, i dërgoi një letër presidentit të Institutit Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve, në të cilën i shkruante me sarkazëm:

"I dashur koleg, sot mora pyetësorin këtu që duhej ta kisha dërguar para datës 20. Sidoqoftë, nuk do ta kisha plotësuar, duke preferuar të përjashtohesha si një hebre i supozuar. A ka kuptim t'i bësh pyetje një njeriu me gati gjashtëdhjetë vjet aktivitet letrar dhe një histori të jetës politike në vendin e tij se ku dhe kur ka lindur, si dhe pyetje të tjera të ngjashme?"

— Benedetto Croce për Luigi Messedaglia-n, President i Institutit Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve në Venedik, 21 shtator 1938, në A. CAPRISTO, Dëbimi i Hebrenjve nga Akademitë Italiane, Torino, Zamorani, 2003, f. 38.

Croce u përjashtua më pas nga pothuajse të gjitha akademitë ku ishte anëtar, duke përfshirë Accademia Nazionale dei Lincei dhe Shoqërinë Napolitane të Historisë Kombëtare.

Në fund të luftës, Croce pranoi meritën e mospërjashtimit të tij gjatë regjimit fashist në Institutin Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve, e vetmja akademi që e mbajti atë si anëtar.

Pasi denoncoi persekutimin e hebrenjve, Croce kritikoi edhe qëndrimet e vetë hebrenjve, si të atyre që i ishin bashkuar fashizmit ashtu edhe të atyre që jetonin "të ndarë", duke e konsideruar specifikën hebraike si të rrezikshme për vetë hebrenjtë:

Kur filloi persekutimi famëkeq kundër hebrenjve, pata, me një dridhje tmerri, zbulimin e plotë të delinkuencës thelbësore që ishte në fashizëm, sikur të isha i detyruar të dëshmoja masakrën gjakftohtë të një njeriu të pafajshëm, dhe u hodha në anën e tyre me gjithë qenien time për të bërë çfarë [...] mundesha që ata të lehtësonin ose zvogëlonin vuajtjet e tyre [...] Shumë nga dëmet dhe padrejtësitë e kryera nga fashizmi nuk mund të riparohen tani për ta si për italianët e tjerë që i vuajtën ato, as nuk do të duan të kërkojnë privilegje ose preferenca, dhe në të vërtetë qëllimi i tyre duhet të jetë të përzihen gjithnjë e më mirë me italianët e tjerë; duke u përpjekur të fshijnë atë dallim dhe ndarje në të cilën ata kanë vazhduar për shekuj dhe e cila, siç u ka dhënë rast dhe pretekst persekutimeve në të kaluarën, është për t'u frikësuar se do t'ua japë përsëri në të ardhmen... [ideja e] një populli të zgjedhur, e cila është aq e pamatur sa Hitleri e bëri të vetën, i cili, për fat të keq, kishte në dispozicion mjetet që e bënë të guximshëm të përpiqej të zbatonte atë budallallëk... [ata] injorojnë premisat historike (Greqia, Roma, Krishterimi) e qytetërimit të të cilit ata duhet të bëhen pjesë.

Pastaj ai shprehu një qëndrim të hutuar ndaj sionizmit.

Pas rënies së regjimit, Croce u rikthye në politikë, duke pranuar emërimin si president i Partisë Liberale Italiane. Gjatë Rezistencës, ai u përpoq të ndërmjetësonte midis partive të ndryshme antifashiste dhe në vitin 1944 ishte Ministër pa portofol në qeverinë e dytë të Badoglios, megjithëse nuk respektonte as Marshallin dhe as Mbretin Vittorio Emanuele III, për shkak të përfshirjes së tyre në fashizëm. Menjëherë pas çlirimit të Romës (qershor 1944), ai iu bashkua qeverisë së dytë Bonomi, përsëri si ministër pa portofol, por dha dorëheqjen disa muaj më vonë, më 27 korrik. Ai do të kishte preferuar abdikimin e drejtpërdrejtë të sovranit në favor të të riut Vittorio Emanuele (me heqjen dorë nga froni i Umbertos ), regjencën e Badoglios dhe rolin e Carlo Sforzës si kreu i qeverisë, por përfaqësuesit e Mbretërisë së Bashkuar e kundërshtuan këtë. Në referendumin mbi formën e Shtetit (2 qershor 1946) ai votoi për monarkinë, megjithatë duke e bindur Partinë Liberale (presidente e së cilës mbeti deri më 30 nëntor 1947) të mos mbante anë, me qëllim që të sigurohej që liria e plotë dhe efektive e zgjedhjes të mbizotëronte mbi këtë çështje, dhe më vonë duke deklaruar: «logjika e shëndoshë i bëri ata miliona votues në favor të monarkisë të merrnin në konsideratë se, edhe nëse do të kishin fituar shumicën ligjore, një monarki me një shumicë të dobët nuk do të kishte prestigjin dhe autoritetin e nevojshëm, dhe për këtë arsye ishte më mirë të pranohej forma e re e Republikës dhe të përpiqej ta bënte atë të jetonte në mënyrën më të mirë, duke kontribuar me besnikëri forcat e veta».

Koncepte që Croce, në thelb, i kishte shprehur tashmë; shumë kohë përpara se Umberto II, në mesazhin e 13 qershorit 1946, ta përsëriste këtë tregues. I zgjedhur në Asamblenë Kushtetuese, ai nuk e pranoi propozimin për t'u kandidatur për Kryetar të përkohshëm të Shtetit, ashtu siç më vonë refuzoi propozimin e paraqitur nga Luigi Einaudi, për t'u nominuar si senator për jetë. Ai kundërshtoi me forcë nënshkrimin e Traktatit të Paqes, me një fjalim të përzemërt dhe të famshëm drejtuar Asamblesë Kushtetuese, duke e konsideruar atë të papërshtatshëm për Republikën e re.

Në vitin 1946 ai themeloi Institutin Italian për Studime Historike në Napoli, duke përdorur si seli një apartament që zotëronte, ngjitur me shtëpinë dhe bibliotekën e tij në Palazzo Filomarino, ku ndodhet tani Fondacioni i Bibliotekës Benedetto Croce . Midis viteve 1949 dhe 1952 ai ishte President i shoqatës PEN International dhe, në të njëjtat vite, ai u bashkua me Bordin e Drejtorëve të Institutit Suor Orsola Benincasa në Napoli.^[34]

"Ti e ndave Shpirtin në katër segmente që të tjerët i përzien në një të vetëm: pra pakënaqësi, grindje në tufën e njerëzve profesionistë. Jeto në paqe në përjetësi: ti ishe thjesht pa e ditur, pa e dashur"

— Eugenio Montale, Për një filozof të madh [1972], në Id., Ditari i '71 dhe '72, v. 5-8^[35]

Për shkak të një goditjeje cerebrale në vitin 1949, ai mbeti gjysmë i paralizuar dhe u tërhoq në shtëpinë e tij, duke vazhduar studimet: ai vdiq i ulur në një kolltuk në bibliotekën e tij më 20 nëntor 1952, në moshën 86 vjeç. Funerali solemn u mbajt në Napolin e tij të lindjes dhe eshtrat e tij u varrosën në varrin familjar në Varrezat Poggioreale . ^[36]

"Edhe si filozof [...] besoj se përmbysja më e thellë shpirtërore e arritur nga njerëzimi ishte Krishterimi, dhe unë e kam pranuar Krishterimin dhe e mbaj atë, një maja të përjetshme, në shpirtin tim^[37]"

Marrëdhënia e Croce-s me kulturën katolike ndryshoi me kalimin e kohës. Në fillim të shekullit të njëzetë, filozofë idealistë, si Croce dhe Gentile, kishin ushtruar, së bashku me kulturën katolike, një kritikë të përbashkët të pozitivizmit të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Në fund të viteve 1920 kishte pasur një distancim progresiv të kulturës laike dhe idealiste nga kultura katolike. Croce, megjithëse jo një antiklerikal militant, besonte se ndarja liberale midis Kishës dhe Shtetit, e mbështetur nga Cavour, ishte e rëndësishme.^[38]

Deri më 11 shkurt 1929, me Paktet Laterane, Kisha kishte arritur një marrëdhënie të ekuilibruar me institucionet shtetërore italiane, duke u distancuar kështu nga pozicionet politike antifashiste të idealizmit të Kroçes. Kroçe ishte kundër Konkordatit dhe deklaroi hapur në Senat se "pranë ose përpara njerëzve që e konsiderojnë Parisin si të denjë për një meshë, ka të tjerë për të cilët dëgjimi i një meshe ose jo është diçka që vlen pafundësisht më shumë se Parisi, sepse është çështje ndërgjegjeje".

Musolini u përgjigj duke e shpallur atë "një shmangës të historisë" dhe duke e akuzuar filozofin si të prapambetur dhe frikacak përballë progresit historik. Kur Croce shkroi Historinë e Evropës në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë, Vatikani e kritikoi ashpër autorin i cili mbrojti filozofitë që lartësonin një fe lirie pa Zot. Zyra e Shenjtë e vendosi këtë libër në Indeks në vitin 1932, por, duke mos marrë ndonjë ndryshim zemre nga Croce në vitet në vijim, në vitin 1934 i futi të gjitha shkrimet e tij në listën e librave të ndaluar.

Polemika antikonkordat e Croce-s pati si qëllim bashkimin e filozofit të ri jo të dhunshëm dhe liberal-socialist Aldo Capitini, i cili, në vjeshtën e vitit 1936 në Firence, në shtëpinë e Luigi Russo -s, kishte pasur mundësinë të takonte Croce-n, të cilit i kishte dhënë një pako me daktilografë që filozofi napolitan i kishte vlerësuar dhe i kishte botuar në janar të vitit pasardhës nga botuesi Laterza i Barit me titullin Elementi di un'experienza religiosa . Brenda një kohe të shkurtër, Elementi u bë një nga referencat kryesore letrare të të rinjve antifashistë.

Qëndrimi personal i Croce-s ndaj fesë katolike shprehet mirë në esenë e tij Pse nuk mund ta quajmë veten "të krishterë", shkruar në vitin 1942. Termi "të krishterë" i futur në titull në thonjëza nuk kishte për qëllim të tregonte aderimin në një kredo konfesionale, por më tepër vetëdijen për një përkatësi të pashmangshme kulturore të përfaqësuar në perspektivën e tij të veçantë nga fenomeni i Krishterimit: nuk ishte një rrëfim i besimit të krishterë për shkak të mohimit të agnosticizmit siç donte të nënkuptonte propaganda fashiste, por për të njohur vlerën historike dhe "trazirat shpirtërore":

Krishterimi ishte revolucioni më i madh që njerëzimi ka arritur ndonjëherë: aq i madh, aq gjithëpërfshirës dhe i thellë, aq i frytshëm në pasoja, aq i papritur dhe i papërmbajtshëm në shpalosjen e tij, saqë nuk është për t'u habitur që një mrekulli është shfaqur ose mund të shfaqet ende, një zbulesë nga lart, një ndërhyrje e Zotit në çështjet njerëzore, të cilat prej tij kanë marrë një ligj dhe drejtim krejtësisht të ri. Të gjitha revolucionet e tjera, të gjitha zbulimet e mëdha që shënojnë epoka në historinë njerëzore, nuk i qëndrojnë krahasimit me të, duke u dukur të veçanta dhe të kufizuara në krahasim. Të gjitha, pa përjashtuar ato që Greqia bëri për poezinë, artin, filozofinë, lirinë politike dhe Romën e ligjit: për aftësinë e parimeve të krishtera për t'iu kundërvënë neopaganizmit dhe ateizmit të përhapur nga nacizmi dhe komunizmi sovjetik^[39] pastaj në "Diskurse mbi filozofi të ndryshme", Laterza, Bari 1945:

...Jam thellësisht i bindur dhe i bindur se mendimi dhe qytetërimi modern janë të krishtera, një vazhdim i impulsit të dhënë nga Jezusi dhe Pali. Kam shkruar një shënim të shkurtër historik mbi këtë, të cilin do ta publikoj sapo të kem hapësirën në dispozicion. Për më tepër, a nuk mendoni se në këtë luftë të tmerrshme botërore ajo që është në konflikt është një koncept ende i krishterë i jetës me një tjetër që mund të datojë që nga periudha para-kristiane, dhe në fakt para-helenike dhe para-orientale, të plaket dhe të rilidhë atë që i parapriu qytetërimit, dhunën barbare të hordës?^[40]

Shkurt, Croce sheh te Krishterimi themelin historik të qytetërimit perëndimor, por nuk e mohon imanentizmin radikal të mendimit të tij, i cili sheh te feja një moment të realizimit historik të shpirtit, i cili, duke e kapërcyer atë, lëviz drejt një sinteze më të lartë.

Në Asamblenë Kushtetuese ai luftoi kundër futjes, të kërkuar nga DC-ja dhe nga komunisti Togliatti, të Pakteve Laterane në paragrafin e dytë të nenit 7 të Kushtetutës së Republikës Italiane, duke e gjykuar atë si "arrogancë të paturpshme priftërore".^[38] Megjithatë, duke pasur parasysh zgjedhjet politike të vitit 1948, ai arriti një marrëveshje me sekretarin e Demokracisë Kristiane, Alcide De Gasperi, për t'i dhënë jetë një manifesti të përbashkët, Evropës, kulturës dhe lirisë, kundër totalitarizmit të kaluar dhe të tashëm. Pas fitores së DC-së, ai iu përgjigj ashpër njerëzve laikë me mendim të djathtë të lidhur me Frontin Popullor, të cilët talleshin me klasën e përulur dhe fshatare nga e cila përbëhej kryesisht elektorati katolik:

"Qofshin të bekuar ata beguines me të cilët qeshni, sepse pa votën dhe angazhimin e tyre ne nuk do të ishim të lirë sot.^[41]"

Në vitin 1950, duke lënë udhëzime për vdekjen e tij (e cila do të ndodhë tre vjet më vonë), ai do të shkruajë në vend të kësaj se ndjeshmëria fetare e gruas së tij katolike do ta lejojë atë të shmangë një prift që përpiqet ta "shpëlejë" atë në minutën e fundit, sepse është "një gjë e tmerrshme të përfitosh nga dobësitë për t'i rrëmbyer një burri një fjalë që ai kurrë nuk do ta kishte thënë në një gjendje të shëndetshme".^[38]

Nga viti 1893 deri në vitin 1913, Croce ishte në një lidhje romantike dhe jetoi me Angelina Zampanelli-n, deri në vdekjen e saj. ^[42] Në vitin 1911, çifti u vendos në Palazzo Filomarino, në Napoli. Më 25 shtator 1913, Angelina, duke vuajtur nga probleme me zemrën, vdiq në të dyzetat e saj të hershme në Raiano, ku qëndronte shpesh me Croce-n, në Palazzo Rossi-Sagaria, mysafire e kushërirës së filozofit, Maria Teresa Petroni, gruas së pronarit të tokës Valentino Rossi.

Në vitin 1914, Croce u martua në Torino, me një rit fetar dhe më pas civil, me Adele Rossin, me të cilën pati pesë fëmijë: Giulion (i vetmi mashkull, i cili vdiq si fëmijë në vitin 1917) dhe katër vajzat Elena, Alda, Lidia (gruaja e shkrimtarit polak dhe disidentit antikomunist Gustaw Herling-Grudziński ) dhe Silvia.^{[42][43][44][45]}