Bettino Craxi

Bettino Craxi
Craxi në vitin 1989
Kryeministër i Italisë
Në detyrë 4 gusht 1983 – 17 prill 1987
Presidenti	Sandro Pertini Francesco Cossiga
Paraprirë nga	Amintore Fanfani
Pasuar nga	Amintore Fanfani
Sekretar i Partisë Socialiste Italiane
Në detyrë korrik 1976 – 11 shkurt 1993
Paraprirë nga	Francesco De Martino
Pasuar nga	Giorgio Benvenuto
Deputet i Dhomës së Deputetëve
Në detyrë 5 qershor 1968 – 14 prill 1994
Të dhëna vetjake
U lind më	Benedetto Craxi (1934-02-24)24 shkurt 1934 Milano, Mbretëria e Italisë
Vdiq më	19 janar 2000 (65 vjeç) Hammamet, Tunizi
Partia politike	Partia Socialiste Italiane
Bashkëshortja/et	Anna Maria Moncini
Fëmijët	2
Profesioni	politikan
Nënshkrimi
Faqja në rrjet	www.fondazionecraxi.org

Benedetto "Bettino" Craxi (24 shkurt 1934 – 19 janar 2000) ishte politikan italian, një nga figurat kryesore të jetës politike italiane në vitet 1970, 1980 dhe fillimvitet 1990. Ai ishte sekretar i Partisë Socialiste Italiane nga viti 1976 deri në vitin 1993 dhe kryeministër i Italisë nga 4 gushti 1983 deri më 17 prill 1987.^[1][2][3] Ai ishte socialisti i parë që drejtoi një qeveri në historinë republikane italiane.^[2]

Craxi lindi në Milano më 24 shkurt 1934. Ishte djali i Vittorio Craxi-t, avokat antifashist me origjinë siciliane, dhe i Maria Ferrari-t. Gjatë Luftës së Dytë Botërore kaloi një pjesë të rinisë në kolegj, ndërsa pas luftës u kthye në Milano dhe nisi angazhimin e tij politik në mjediset socialiste.^[4]

Ai ndoqi studimet universitare fillimisht në juridik në Universitetin e Milanos dhe më pas në shkenca politike në Urbino, por nuk i përfundoi studimet, duke iu kushtuar plotësisht veprimtarisë politike.^[4][5]

Craxi u regjistrua i ri në Partinë Socialiste Italiane dhe u bë shpejt aktiv në organizatat rinore dhe universitare të partisë. Në vitin 1956 ishte ndër drejtuesit e rinj socialistë që, pas ngjarjeve të Hungarisë, shtynë PSI-në drejt një vije më autonome nga komunizmi sovjetik.^[4][5]

Në vitet 1960 u bë këshilltar komunal në Milano dhe më pas hyri në drejtimin kombëtar të partisë. Në zgjedhjet e vitit 1968 u zgjodh deputet në Dhomën e Deputetëve, detyrë që e mbajti pa ndërprerje deri në vitin 1994.^[3][5]

Në korrik 1976, pas një krize të rëndë të socialistëve, Craxi u zgjodh sekretar kombëtar i PSI-së, duke zëvendësuar Francesco De Martino. Nën drejtimin e tij partia mori një profil më të qartë socialdemokrat dhe reformist, u distancua nga Partia Komuniste Italiane dhe u përpoq të merrte një rol më qendror në sistemin politik italian.^[1][2]

Në këtë periudhë Craxi u bë një nga protagonistët kryesorë të së majtës italiane dhe evropiane. Në vitin 1978 u bë edhe nënkryetar i Internacionales Socialiste.^[6]

Në gusht 1983 Craxi u ngarkua me formimin e qeverisë dhe u bë kryeministër i Italisë. Ai drejtoi dy qeveri radhazi, nga 4 gushti 1983 deri më 17 prill 1987, në krye të një koalicioni pesëpartiak.^[3][7][8]

Gjatë qeverive të tij u reduktua inflacioni, u zhvillua përplasja politike rreth scala mobile, u përfundua rishikimi i Konkordatit me Kishën Katolike në vitin 1984 dhe Italia mbajti një profil më të pavarur në politikën e jashtme, sidomos gjatë krizës së Sigonella.^[2]

Mandati i tij mbetet një nga më të gjatët e historisë republikane italiane dhe një nga periudhat më të rëndësishme të afirmimit politik të socialistëve italianë.^[1][2]

Në fillim të viteve 1990 Craxi u përfshi nga hetimet e Tangentopoli-t mbi financimin e paligjshëm të partive. Në korrik 1992, në një fjalim të njohur në Dhomën e Deputetëve, ai pranoi karakterin e përhapur të financimit të paligjshëm të politikës italiane dhe e paraqiti atë si një tipar sistemik të të gjithë rendit partiak të asaj kohe.^[1][2]

Në shkurt 1993 ai dha dorëheqjen nga posti i sekretarit të PSI-së. Më pas u dënua në procese të ndryshme gjyqësore për korrupsion dhe financim të paligjshëm të partisë.^[1][2]

Në vitin 1994 Craxi u tërhoq në Hammamet, në Tunizi, prej nga vazhdoi të mbrojë publikisht pozicionet e tij politike dhe gjyqësore. Ai vdiq atje më 19 janar 2000.^[1][2][3]

Figura e tij mbetet një nga më të diskutuara të historisë politike italiane të shekullit XX, si për rolin që pati në modernizimin dhe afirmimin e PSI-së, ashtu edhe për përfshirjen në krizën e sistemit të partive në fillim të viteve 1990.^[2]

• Faqja në Portalin historik të Dhomës së Deputetëve
• Faqja në Arkivin historik të Senatit
• Faqja në Treccani
• Faqja e Fondacionit Craxi

1. 1 2 3 4 5 6 "Craxi, Bettino". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Craxi, Bettino". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
3. 1 2 3 4 "Benedetto Craxi". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
4. 1 2 3 "Bettino Craxi". Patrimonio dell'Archivio storico del Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
5. 1 2 3 "Bettino Craxi". Fondazione Craxi (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
6. ↑ "Internazionale socialista". Patrimonio dell'Archivio storico del Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
7. ↑ "Governo Craxi". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
8. ↑ "II Governo Craxi". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.