Giuliano Amato

Giuliano Amato
Giuliano Amato
	Amato në vitin 2022
President i Gjykatës Kushtetuese të Italisë
	Në detyrë; 29 janar 2022 – 18 shtator 2022
Paraprirë nga	Giancarlo Coraggio
Pasuar nga	Silvana Sciarra
Gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese të Italisë
	Në detyrë; 12 shtator 2013 – 18 shtator 2022
Emëruar nga	Giorgio Napolitano
Paraprirë nga	Franco Gallo
Pasuar nga	Marco D'Alberti
Kryeministër i Italisë
	Në detyrë; 26 prill 2000 – 11 qershor 2001
Presidenti	Carlo Azeglio Ciampi
Paraprirë nga	Massimo D'Alema
Pasuar nga	Silvio Berlusconi
	Në detyrë; 28 qershor 1992 – 28 prill 1993
Presidenti	Oscar Luigi Scalfaro
Paraprirë nga	Giulio Andreotti
Pasuar nga	Carlo Azeglio Ciampi
Ministër i Brendshëm i Italisë
	Në detyrë; 17 maj 2006 – 8 maj 2008
Kryeministri	Romano Prodi
Paraprirë nga	Giuseppe Pisanu
Pasuar nga	Roberto Maroni
Ministër i Reformave Institucionale
	Në detyrë; 21 tetor 1998 – 25 prill 2000
Kryeministri	Massimo D'Alema
Paraprirë nga	Antonio Maccanico
Pasuar nga	posti u shfuqizua
Ministër i Thesarit i Italisë
	Në detyrë; 28 korrik 1987 – 22 prill 1989
Kryeministri	Giovanni Goria; Ciriaco De Mita
Paraprirë nga	Giovanni Goria
Pasuar nga	Guido Carli
Të dhëna vetjake
U lind më	13 maj 1938 (88 vjeç); Torino, Itali
Bashkëshortja/et	Diana Vincenzi
Fëmijët	2
Shkollimi	Universiteti i Pizës
Profesioni	jurist, politikan, pedagog universitar
Nënshkrimi

Giuliano Amato (lindur më 13 maj 1938 në Torino) është jurist, politikan dhe pedagog universitar italian. Ai ka qenë dy herë kryeministër i Italisë, nga viti 1992 deri në vitin 1993 dhe nga viti 2000 deri në vitin 2001. Më vonë ishte gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese nga viti 2013 deri në vitin 2022 dhe president i saj në vitin 2022.^[1]^[2]^[3]^[4]

Jeta dhe formimi

Amato lindi në Torino më 13 maj 1938. Ai u diplomua në juridik në Universitetin e Pizës dhe më pas zhvilloi një karrierë të gjatë akademike si docent i të drejtës kushtetuese italiane dhe krahasuese.^[1] Ka dhënë mësim në universitete të ndryshme italiane dhe të huaja, ndër to në Roma, Firence, Modena dhe në Institutin Universitar Evropian.^[4]

Karriera politike

Amato iu afrua politikës në radhët e Partisë Socialiste Italiane. Në vitet 1980 dhe 1990 u bë një nga figurat më të njohura të reformizmit socialist italian.^[1]

U zgjodh deputet për herë të parë në vitin 1983 dhe më pas mbajti disa poste ministrore. Nga viti 1987 deri në vitin 1989 ishte ministër i Thesarit në qeverinë Goria. Më vonë ishte edhe nënkryeministër i Italisë.^[5]^[1]

Kryeministër i Italisë

Amato u bë për herë të parë kryeministër i Italisë më 28 qershor 1992, në një periudhë të shënuar nga kriza politike, nga hetimet e Mani pulite-s dhe nga tensionet e forta financiare që çuan edhe në daljen e lirës nga Sistemi Monetar Evropian.^[2]^[1] Qeveria e tij qëndroi në detyrë deri më 28 prill 1993.^[2]

Më 26 prill 2000 ai u kthye sërish në krye të qeverisë, pas dorëheqjes së Massimo D'Alema-s, dhe qëndroi në detyrë deri më 11 qershor 2001.^[3] Mandati i tij i dytë u zhvillua në fazën përfundimtare të legjislaturës së qendrës së majtë para rikthimit të Silvio Berlusconi-t në pushtet.^[3]^[1]

Marrëdhëniet me Shqipërinë dhe Kosovën

Gjatë veprimtarisë së tij si kryeministër dhe si figurë e rëndësishme e qendrës së majtë italiane, Amato u shpreh në mënyrë të përsëritur në favor të integrimit evropian të Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën. Roli i tij në nivel evropian dhe kushtetues lidhet më shumë me dimensionin institucional dhe me zgjerimin e perspektivës evropiane sesa me një veprimtari të drejtpërdrejtë dypalëshe.^[1]

Ministri dhe reforma

Nga viti 1998 deri në vitin 2000 Amato ishte ministër për Reformat Institucionale në qeverinë e Massimo D'Alema-s.^[1] Në këtë periudhë ai punoi mbi çështjet e reformës kushtetuese dhe të organizimit institucional të shtetit.^[1]

Nga viti 2006 deri në vitin 2008 ishte ministër i Brendshëm në qeverinë e dytë të Romano Prodi-t.^[6]

Veprimtaria evropiane

Në vitin 2002 Amato u bë nënkryetar i Konventës Evropiane, organi që përgatiti projektin e Traktatit Kushtetues të Bashkimit Evropian.^[1] Ky ishte një nga rolet e tij më të rëndësishme në nivel evropian.^[1]

Gjykata Kushtetuese

Më 12 shtator 2013 Amato u bë gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese me emërim të Presidentit të Republikës Giorgio Napolitano.^[4] Më 29 janar 2022 u zgjodh president i Gjykatës Kushtetuese dhe e mbajti këtë detyrë deri në përfundim të mandatit të tij si gjyqtar më 18 shtator 2022.^[7]

Jeta personale

Amato është i martuar me Diana Vincenzi dhe ka dy fëmijë.^[4]

Lidhje të jashtme

Referime

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "Amato, Giuliano". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
1 2 3 "Governo Amato". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
1 2 3 "Governo Amato II". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
1 2 3 4 "Giuliano Amato". Corte Costituzionale (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
↑ "Governo Goria". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
↑ "Governo Prodi II". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
↑ "Presidente Giuliano Amato". Corte Costituzionale (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[treccani-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "Amato, Giuliano". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[gov1-2] 1 2 3 "Governo Amato". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[gov2-3] 1 2 3 "Governo Amato II". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[consulta-bio-4] 1 2 3 4 "Giuliano Amato". Corte Costituzionale (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[gov-goria-5] "Governo Goria". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[prodi2-6] "Governo Prodi II". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[consulta-pres-7] "Presidente Giuliano Amato". Corte Costituzionale (në italisht). Marrë më 2026-04-20.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]