ㅈ
| ㅈ | |
 | |
| Informacje podstawowe | |
| Majuskuła |
ㅈ |
|---|---|
| Podstawowe pismo | |
| Pochodzenie | |
| Twórca | |
| Oparty na grafemie | |
| Dwuznak liter | |
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |
Jieut (litera: ㅈ, kor. 지읒) – spółgłoska zębowa należąca do grupy pisma hangul, do oznaczenia spółgłoski zwarto-szczelinowo dziąsłowo-podniebienno bezdźwięcznej [tɕ] na początku słów, oraz spółgłoski zwarto-szczelinowo dziąsłowo-podniebienno dźwięcznej [dʑ] po sylabach[1][2][3]. Według transkrypcji McCune’a-Reischauera spółgłoska brzmi "ch", a pomiędzy sylabami "j".[4]. Litera współtworzy spółgłoski ㅊ i ㅉ.
Jak podaje Koreańska Zasada Pisowni (Hunminjeongeum) ㅈ jest dziewiątą literą alfabetu koreańskiego[5]. Służy ono do reprezentowania bezdźwięcznej zwarcia podniebiennego, które powstaje w wyniku zablokowania nozdrzy języczkiem, szerokiego dociśnięcia przedniej części języka do twardego podniebienia, a następnie wydechu, który rozbija twarde podniebienie, powodując tarcie[5].
Dźwięk spółgłoski brzmi podobnie jak "j" w angielskim słowie "jellyfish"[6] lub polskie "ć" i "dź"[7].
Pismo
Historia
Litera powstała na podstawie grafemu ㅅ[5]. W momencie utworzenia Hunminjeongeum litera zajmowała trzynaste miejsce w koreańskim alfabecie[5]. Dopiero w tekście z 1751 pt. Eonjachojungjongseongjido (chiń. 諺字初中終聲之圖) zawartym w Samunseonghwi (chiń. 三韻聲彙) litera zajęła dziewiąte miejsce w alfabecie i pozostało tak do dziś[5].
Istnieje również teoria, że w XV wieku, mniej więcej w czasie, gdy powstawał Hunminjeongeum, w języku środkowokoreańskim miejsce artykulacji dźwięku „ㅈ” znajdowało się między czubkiem języka a dziąsłami, ale od około XVII wieku miejsce artykulacji przesunęło się między przednią część języka a twarde podniebienie, tak jak ma to miejsce dzisiaj[5].
Przypisy
- ↑ Hyun Bok Lee 1999 ↓, s. 120–123.
- ↑ Jiyoung, Jieun i Jaeeun 2012 ↓, s. XiX–XX.
- ↑ Korean (한국어 / 조선말). Omniglot. [dostęp 2025-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-05-24)]. (ang.).
- ↑ Jarosław Pietrow: Zasady latynizacji pisma koreańskiego. gov.plSerwis Rzeczypospolitej Polskiej. s. 2–3. [dostęp 2025-07-21]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 ㅈ. Encyklopedia of Korean Culture. [dostęp 2025-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-03)]. (kor.).
- ↑ The Korean Alphabet. Learn How To Read Hangul (한글). Learn Korean24. [dostęp 2025-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-03-19)]. (ang.).
- ↑ Zuzanna Olszewska: Koreański alfabet czyli lingwistyczna podróż w głąb Azji (hangul). Językowa Siłka, 2023-12-19. [dostęp 2025-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-02-08)]. (pol.).
Bibliografia
- Korean. W: Hyun Bok Lee: Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge Univeristy Press, 1999, s. 120–123. ISBN 978-0-521-63751-0. (ang.).
- Shin Jiyoung, Kiaer Jieun, Cha Jaeeun: The Sounds of Korean. Cambridge Univeristy Press, 2012, s. XiX–XX. ISBN 978-1-139-78988-2. [dostęp 2025-07-21]. (ang.).