Akebono (1899)
 „Akebono” w 1899 | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Wodowanie |
25 kwietnia 1899 |
 Dai-Nippon Teikoku Kaigun
| |
| Nazwa |
Akebono |
| Wejście do służby |
1899 |
| Los okrętu |
wycofany w 1921, złomowany |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność |
305 t normalna |
| Długość |
68,43 m |
| Szerokość |
6,27 m |
| Zanurzenie |
1,58 m |
| Napęd | |
| 2 maszyny parowe, 4 kotły, 6000 KM, 2 śruby | |
| Prędkość |
31 węzłów |
| Uzbrojenie | |
| 1→2 działo 76 mm 5→4 dział 57 mm (5 x I) | |
| Wyrzutnie torpedowe |
2 x 450 mm (2 x I) |
| Załoga |
55 |
Akebono (jap. 曙) – japoński niszczyciel typu Ikazuchi z przełomu XIX i XX wieku, zbudowany w Wielkiej Brytanii. Wodowany w 1899 roku, wszedł do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej Japonii w tym samym roku. Służył podczas wojny japońsko-rosyjskiej. Wycofany w 1921 roku.
Historia
Na skutek doświadczeń wojny chińsko-japońskiej, która potwierdziła wartość okrętów torpedowych, Cesarstwo Wielkiej Japonii przyjęło w 1896 roku dziesięcioletni program rozbudowy marynarki, przewidujący budowę nie tylko 63 torpedowców, ale też 23 niszczycieli[1]. Niszczyciele wówczas były nową klasą okrętów, toteż Japonia zwróciła się ku wiodącym w świecie stoczniom brytyjskim. Pierwsze sześć niszczycieli typu Ikazuchi Japonia zamówiła w stoczni Yarrow, która w 1894 roku zbudowała pierwsze niszczyciele na świecie dla marynarki brytyjskiej[2][a]. Wysoko postawione były wymagania dotyczące prędkości: 31 węzłów przez trzy godziny[3].
„Akebono” został wodowany jako trzeci niszczyciel typu Ikazuchi 25 kwietnia 1899 roku w stoczni Yarrow w Poplar (dzielnicy Londynu)[3]. Okręt został ukończono w tym samym 1899 roku[3].
Opis
Okręty typu Ikazuchi były czterokominowymi niszczycielami z gładkopokładowym kadłubem, przy czym pokład dziobowy był nakryty wypukłym pokładem w formie „skorupy żółwia”[4]. Dziobnica była pionowa[4]. Wyporność normalna wynosiła 305 ton, a pełna 410 ton[3]. Długość całkowita wynosiła 68,43 metra, a na linii wodnej 67,3 m[5]. Szerokość wynosiła 6,27 m, a zanurzenie 1,58 m[5]. Załoga liczyła 55 osób[3].
Okręt napędzany był przez dwie pionowe 4-cylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy indykowanej 6000 KM (maksymalnie 7000 KM), poruszające dwie śruby[3]. Parę dostarczały cztery kotły typu Yarrow[3]. Prędkość maksymalna wynosiła 31 węzłów[3]. Normalny zapas węgla wynosił 40 ton, a maksymalny 110 ton[3].
Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło początkowo pojedyncze działo kalibru 76 mm o długości lufy L/40 (40 kalibrów) umieszczone na rufie oraz pięć dział kalibru 57 mm umieszczonych na pokładzie na burtach i na platformie nad sterówką na dziobie[5]. Jeszcze przed 1905 rokiem wzmocniono uzbrojenie, zastępując dziobowe działo kalibru 57 mm przez drugie działo kalibru 76 mm[5]. Uzbrojenie torpedowe obejmowało dwie pojedyncze obrotowe wyrzutnie torped kalibru 450 mm (18 cali), umieszczone w osi podłużnej na pokładzie w części rufowej[5][b].
Służba
W chwili wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej „Akebono” wchodził w skład 2. dywizjonu niszczycieli, dowodzonego przez komandora por. Ishidę, wchodzącego w skład 1 Eskadry Floty Połączonej[6]. Dowódcą okrętu był komandor ppor. Kutsumi[5]. Podczas przegrupowania floty japońskiej w celu ataku na bazę Port Artur, 7 lutego 1904 roku z „Akebono” zderzył się krążownik pomocniczy „Nitto Maru”, uszkadzając go, wobec czego niszczyciel musiał zostać odholowany i nie wziął udziału w nocnym ataku niszczycieli na okręty rosyjskie na redzie Port Arthur[7].
W toku dalszych działań pod Port Arturem, 10 marca 1904 roku „Akebono” był przydzielony do 3. dywizjonu niszczycieli („Shinonome”, „Usugumo”, „Sazanami”), który około 6 rano na południe od Port Artur przechwycił rosyjskie niszczyciele „Stierieguszczij” i „Rieszytielnyj” powracające z patrolu[8]. „Akebono” brał aktywny udział w walce, która doprowadziła do obezwładnienia i zdobycia „Stierieguszczego” (ostatecznie porzuconego)[8]. Sam „Akebono” został uszkodzony 7 pociskami i wyszedł z szyku[8][c].
2 listopada 1904 roku „Akebono” odholował do zatoki Sihau bliźniaczy „Oboro”, który wszedł na rosyjską minę na południowy zachód od półwyspu Laotieszan[9]. Być może nocą z 3 na 4 listopada „Oboro” lub któryś z eskortujących go niszczycieli został lekko uszkodzony dodatkowo w zatoce Sihau przez kuter parowy pancernika „Retwizan” torpedą kalibru 380 mm, lecz brak jest potwierdzenia tego w źródłach japońskich[d].
„Akebono” wziął następnie udział w bitwie pod Cuszimą 27 maja 1905 roku, dalej w składzie 2. dywizjonu niszczycieli komandora Yajimy[10]. Dowódcą okrętu był kapitan mar. Yamanouchi[5]. Razem z innymi niszczycielami został skierowany do nocnego ataku torpedowego na pozostałe po bitwie dziennej rosyjskie okręty, płynące do Władywostoku, wystrzeliwując torpedy, ale niecelne[10]. Sam został ostrzelany i lekko uszkodzony przez rosyjskie okręty, przy czym raniono czterech członków załogi[10]. Po południu 28 maja „Akebono” ze swoim dywizjonem wziął udział w odnalezieniu i pościgu za rosyjskim krążownikiem pancernym „Dmitrij Donskoj”[11]. Ok. godziny 21:07 bezskutecznie odpalił torpedy do krążownika stojącego na kotwicy, z którego ewakuowano wówczas załogę[11].
Od 1918 roku „Akebono” służył jako tender (okręt-baza), a w 1921 roku został wycofany ze służby i złomowany[3].
Uwagi
- ↑ W literaturze podaje się, że okręty dla Japonii zaprojektowano na wzór zbudowanych dla Argentyny niszczycieli typu Corrientes (np. Gardiner, Chesneau, Kolesnik (red.) 1979 ↓, s. 237, Suliga 1995 ↓), ale niszczyciele dla Japonii były znacznie większe i szybsze (Corrientes: wyporność pełna 280 t, 27 węzłów – por. Gardiner, Chesneau, Kolesnik (red.) 1979 ↓, s. 404)
- ↑ Publikacje podają kaliber wyrzutni torped 18 cali = 457 mm (np. Suliga 1995 ↓), lecz torpedy nominalnego kalibru 18 cali miały w rzeczywistości kaliber 450 mm (Eric Lacroix, Linton Wells: Japanese Cruisers of the Pacific War. Londyn: 1997, s. 778.
- ↑ Według rosyjskiej literatury, powołującej się na japońskie źródła, „Akebono” miał zostać trafiony aż 27 pociskami (Nikołaj Afonin, Siergiej Bałakin. Minonoscy tipa «Sokoł». „Morskaja Kollekcyja”. Nr 2/2004 (59). s. 15-18. (ros.). Być może w którymś ze źródeł zachodzi błąd literowy. Jentschura, Jung i Mickel 1977 ↓, s. 130 potwierdza „poważne uszkodzenie” niszczyciela.
- ↑ Taką możliwość podają Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 214 oraz Siergiej Bałakin. Bronienosiec «Rietwizan». „Morskaja Kollekcyja”. Nr 4/1999. s. 29-30. (Bałakin omyłkowo podaje miesiąc i datuje akcję kutra na noc na 22 listopada?/5 grudnia, pisząc zarazem o uszkodzeniu „Oboro” na minie „w przeddzień” – w nocy na 20 października?/2 listopada).
Przypisy
- ↑ Gardiner, Chesneau, Kolesnik (red.) 1979 ↓, s. 237-238
- ↑ Gardiner, Chesneau, Kolesnik (red.) 1979 ↓, s. 90, 237.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Jentschura, Jung i Mickel 1977 ↓, s. 130
- 1 2 Na podstawie Suliga 1995 ↓, s. rysunek
- 1 2 3 4 5 6 7 Suliga 1995 ↓, s. bez nr.
- ↑ Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 26.
- ↑ Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 41-43.
- 1 2 3 Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 72-73.
- ↑ Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 210-212.
- 1 2 3 Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 391.
- 1 2 Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 409-410.
Bibliografia
- Conway’s All the world’s fighting ships 1860–1905. Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene Kolesnik (red.). Londyn: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 0-85177-133-5. (ang.).
- Hansgeorg Jentschura, Dieter Jung, Peter Mickel: Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945. Wyd. IV (1986). Naval Institute Press, 1977. ISBN 0-87021-893-X. (ang.).
- Józef Wiesław Dyskant, Andrzej Michałek: Port Artur Cuszima 1904–1905. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2005. ISBN 83-11-10209-0.
- Siergiej Suliga: Japonskij fłot. Korabli Russko-Japonskoj wojny 1904-1905 gg. Wypusk 2. Moskwa: Askold, 1995. ISBN 5-85259-077-0. [Японский флот. Корабли русско-японской войны 1904-1905 гг.]