Akatsuki (1901)

Akatsuki
暁
Ilustracja
Bliźniaczy „Kasumi”
Klasa

niszczyciel

Typ

Akatsuki

Historia
Stocznia

Yarrow, Poplar (Londyn)

Położenie stępki

10 grudnia 1900

Wodowanie

13 listopada 1901

 Dai-Nippon Teikoku Kaigun
Nazwa

Akatsuki

Wejście do służby

14 grudnia 1901

Zatonął

17 maja 1904 na minie

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

363 t normalna
415 t pełna

Długość

68,45 m

Szerokość

6,26 m

Zanurzenie

1,7 m

Napęd
2 maszyny parowe, 4 kotły, 6500 KM, 2 śruby
Prędkość

31 węzłów

Uzbrojenie
1 działo 76 mm
5 dział 57 mm (5 x I)
Wyrzutnie torpedowe

2 x 450 mm (2 x I)

Załoga

59

Akatsuki (jap. 暁; あかつき) – japoński niszczyciel typu Akatsuki (pierwszego) z początku XX wieku, zbudowany w Wielkiej Brytanii. Wodowany w 1901 roku, wszedł do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej Japonii w tym samym roku. Służył podczas wojny japońsko-rosyjskiej, w trakcie której zatonął 17 maja 1904 na minie.

Wyporność pełna okrętu wynosiła 415 ton, a długość ponad 68 metrów. Uzbrojenie stanowiło sześć dział kalibrów 76 mm i 57 mm oraz dwie wyrzutnie torpedowe. Napędzały go maszyny parowe, pozwalające na osiąganie prędkości 31 węzłów.

Historia

Na skutek doświadczeń wojny chińsko-japońskiej, która potwierdziła wartość okrętów torpedowych, Cesarstwo Wielkiej Japonii przyjęło w 1896 roku dziesięcioletni program rozbudowy marynarki, przewidujący budowę nie tylko 63 torpedowców, ale też 23 niszczycieli[1]. Niszczyciele wówczas były nową klasą okrętów, toteż Japonia zwróciła się ku wiodącym w świecie stoczniom brytyjskim, w tym przede wszystkim do stoczni Yarrow, która w 1894 roku zbudowała pierwsze niszczyciele na świecie dla marynarki brytyjskiej[2]. Po zbudowaniu pierwszych sześciu niszczycieli typu Ikazuchi w stoczni Yarrow Japonia zamówiła w niej jeszcze dwa niszczyciele ulepszonego typu Akatsuki[1]. Przy praktycznie takich samych wymiarach zewnętrznych i takim samym uzbrojeniu różniły się one nieco większą wypornością i zastosowaniem mocniejszej siłowni, z kotłami o wyższym ciśnieniu pary[1]. Różnicą było też ulepszenie steru[3].

Stępkę pod budowę „Akatsuki”, który dał nazwę typowi, położono 10 grudnia 1900 roku[4]. Zbudowany został w stoczni Yarrow & Co. w Poplar (dzielnicy Londynu)[5]. Został wodowany 13 listopada 1901 roku, a 20 listopada tego roku został poddany próbom morskim[5][a]. Okręt został ukończony i oddany do służby 14 grudnia 1901 roku[4].

Opis

Okręty typu Akatsuki (pierwszego o tej nazwie) były czterokominowymi niszczycielami z gładkopokładowym kadłubem, przy czym pokład dziobowy był nakryty wypukłym pokładem w formie „skorupy żółwia”[6]. Dziobnica była pionowa[6]. Wyporność normalna wynosiła 363 tony, a pełna 415 ton[5]. Długość całkowita liczyła 68,45 metra, a na linii wodnej 67,3 m[7]. Szerokość wynosiła 6,26 m, a zanurzenie 1,7 m[7]. Załoga liczyła 59–60 osób[b].

Okręt napędzany był przez dwie pionowe 4-cylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy indykowanej 6500 hp, poruszające dwie śruby[8][c]. Parę dostarczały cztery kotły typu Yarrow[5]. Prędkość maksymalna projektowa wynosiła 31 węzłów, natomiast „Akatsuki” na próbach trzygodzinnych rozwinął 31,12 węzła, a na przestrzeni sześciu mil morskich prędkość maksymalną 31,3 węzła, przy mocy indykowanej 6450 hp[5]. Normalny zapas węgla wynosił 40 ton, a maksymalny 89 ton[5].

Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło początkowo pojedyncze działo kalibru 76 mm o długości lufy L/40 (40 kalibrów) umieszczone na rufie oraz pięć dział kalibru 57 mm umieszczonych na pokładzie na burtach i na platformie nad sterówką na dziobie[7]. Uzbrojenie następnie wzmacniano, zastępując dziobowe działo kalibru 57 mm przez drugie działo kalibru 76 mm[7]. Uzbrojenie torpedowe obejmowało dwie pojedyncze obrotowe wyrzutnie torped kalibru 450 mm (18 cali), umieszczone w osi podłużnej na pokładzie w części rufowej[7][d].

Służba

Po przyjęciu do służby, „Akatsuki” wypłynął z Wielkiej Brytanii do Japonii 25 stycznia 1902 roku[9]. Dotarł następnie do portu Yokosuka cztery miesiące później, 25 maja 1902 roku[10].

W chwili wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej „Akatsuki” wchodził w skład 1. dywizjonu niszczycieli, dowodzonego przez komandora Asai, wchodzącego w skład 1. Eskadry Floty Połączonej[11]. Dowódcą okrętu był kapitan mar. N. Suetsugu[7][12]. Okręt wziął udział ze swoim dywizjonem w wojnie rosyjsko-japońskiej, zaczynając od otwierającego wojnę ataku niszczycieli w nocy z 8 na 9 lutego 1904 roku na okręty rosyjskie na redzie Port Artur. Atakował jako ostatni okręt z czołowego 1. dywizjonu, wystrzeliwując ok. godz. 0:36 (czasu japońskiego) dwie torpedy w kierunku pancerników „Retwizan” i „Pobieda”, nie uzyskując trafień, po czym się wycofał[13][14][e]. Według niektórych autorów, został przy tym trafiony pociskiem obrońców[14][f].

Pod koniec lutego „Akatsuki” wspomagał pierwszą próbę zablokowania portu w Port Artur za pomocą zatopienia w kanale portowym pięciu statków wyładowanych balastem – branderów, prowadząc je od półwyspu Laotieszan do kanału portowego[15]. W nocy z 9 na 10 marca „Akatsuki” z 1. dywizjonem niszczycieli („Kasumi” i „Asashio”) został wysłany na wypad pod Port Artur, podczas którego doszło o 3:37 do prawie godzinnej bitwy z rosyjskim zespołem niszczycieli kmdr. Matusewicza w składzie „Wynosliwyj”, „Wnimatielnyj”, „Włastnyj” i „Biesstrasznyj”[16]. „Akatsuki” został w trakcie bitwy uszkodzony – według części autorów, torpedą „Włastnego”, która trafiła w prawą burtę, niszcząc kocioł[16][g]. Okręt miał czterech zabitych i dwóch rannych i na pewien czas utracił możliwość ruchu, lecz ostatecznie zdołał się wycofać[16].

14 maja podczas osłony wysadzania desantu w Zatoce Kerr, „Akatsuki” został trafiony pociskiem z działa rosyjskiego z brzegu[17]. 17 maja natomiast, pełniąc służbę dozorową, „Akatsuki” wszedł o godz. 21:22 na rosyjską minę 8 mil na południe od półwyspu Laotieszan i zatonął na pozycji 38°38′N 121°05′E/38,633333 121,083333[5][12]. Z okrętem zginął dowódca kpt. mar. Suetsugu i 22 członków załogi[12]. Formalnie został skreślony z listy floty po wojnie, 19 października 1905 roku[4].

W celu zamaskowania utraty okrętu przed Rosjanami, fakt ten nie został ogłoszony, natomiast imię „Akatsuki” otrzymał następnie zdobyty 12 sierpnia rosyjski podobny nieco mniejszy niszczyciel „Rieszytielnyj” projektu tej samej stoczni Yarrow, który brał udział w dalszych działaniach wojennych w 1905 roku[3][18].

Uwagi

  1. ↑ Nishida 2003 ↓ podaje datę wodowania 13 lutego 1901 roku – niewątpliwie omyłkowo, biorąc pod uwagę czas od położenia stępki i czas do ukończenia.
  2. ↑ 59 osób według Suliga 1995 ↓ i Nishida 2003 ↓, 60 osób wg Jentschura, Jung i Mickel 1977 ↓, s. 132
  3. ↑ Moc 6500 hp według Gardiner, Chesneau, Kolesnik (red.) 1979 ↓, s. 238 i Suliga 1995 ↓, natomiast Jentschura, Jung i Mickel 1977 ↓, s. 132 podają 6000 hp, taką samą jak dla wcześniejszego typu Ikazuchi.
  4. ↑ Publikacje podają kaliber wyrzutni torped 18 cali = 457 mm (np. Suliga 1995 ↓), lecz torpedy nominalnego kalibru 18 cali miały w rzeczywistości kaliber 450 mm (Eric Lacroix, Linton Wells: Japanese Cruisers of the Pacific War. Londyn: 1997, s. 778.
  5. ↑ Odmiennie według Suliga 1995 ↓, razem z bliźniaczym „Kasumi” uszkodził pancernik „Cesariewicz” albo krążownik „Pałłada”.
  6. ↑ Odmiennie Olender 2021 ↓, s. 175 podaje, że żaden japoński niszczyciel nie został uszkodzony.
  7. ↑ Nie potwierdza tego Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 1: Port Artur. Sandomierz: Stratus, 2011, s. 106. ISBN 978-83-61421-55-9.. Okręt zaledwie dwa miesiące po bitwie ponownie znalazł się w akcji, co sugeruje niewielkie uszkodzenia.

Przypisy

  1. 1 2 3 Gardiner, Chesneau, Kolesnik (red.) 1979 ↓, s. 237-238
  2. ↑ Gardiner, Chesneau, Kolesnik (red.) 1979 ↓, s. 90, 237.
  3. 1 2 Hiroshi Nishida: 暁 級 三等駆逐艦. Imperial Japanese Navy, 1999. (jap.).
  4. 1 2 3 Nishida 2003 ↓.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Jentschura, Jung i Mickel 1977 ↓, s. 132
  6. 1 2 Na podstawie Suliga 1995 ↓, s. rysunek
  7. 1 2 3 4 5 6 Suliga 1995 ↓, s. bez nr.
  8. ↑ Suliga 1995 ↓.
  9. ↑ 『官報』第5559号、明治35年1月17日 („Official Gazette” No. 5559, 17 stycznia 1902) (jap.)
  10. ↑ 日本海軍史』第7巻 (History of the Japanese Navy, Vol. 7), s. 287 (jap.)
  11. ↑ Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 26.
  12. 1 2 3 Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 104-105.
  13. ↑ Olender 2021 ↓, s. 173, 638.
  14. 1 2 Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 45.
  15. ↑ Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 61.
  16. 1 2 3 Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 70-72.
  17. ↑ Dyskant i Michałek 2005 ↓, s. 103.
  18. ↑ Jentschura, Jung i Mickel 1977 ↓, s. 134.

Bibliografia

  • Conway’s All the world’s fighting ships 1860–1905. Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene Kolesnik (red.). Londyn: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 0-85177-133-5. (ang.).
  • Hansgeorg Jentschura, Dieter Jung, Peter Mickel: Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945. Wyd. IV (1986). Naval Institute Press, 1977. ISBN 0-87021-893-X. (ang.).
  • Józef Wiesław Dyskant, Andrzej Michałek: Port Artur Cuszima 1904–1905. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2005. ISBN 83-11-10209-0.
  • Hiroshi Nishida: Akatsuki class 3rd class destroyers. Imperial Japanese Navy, 2003. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
  • Piotr Olender: Wojna rosyjsko-japońska 1904–1905. Działania na morzu. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2021. ISBN 978-83-8178-686-7.
  • Siergiej Suliga: Japonskij fłot. Korabli Russko-Japonskoj wojny 1904-1905 gg. Wypusk 2. Moskwa: Askold, 1995. ISBN 5-85259-077-0. (ros.). [Японский флот. Корабли русско-японской войны 1904-1905 гг.]
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.