Sazanami (1899)

Sazanami
漣

„Sazanami” w 1901
Klasa	niszczyciel
Typ	Ikazuchi
Historia
Stocznia	Yarrow, Poplar (Londyn)
Wodowanie	8 sierpnia 1899
Dai-Nippon Teikoku Kaigun
Nazwa	Sazanami
Wejście do służby	1900
Los okrętu	wycofany w 1921, złomowany
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	305 t normalna 410 t pełna
Długość	68,43 m
Szerokość	6,27 m
Zanurzenie	1,58 m
Napęd
2 maszyny parowe, 4 kotły, 6000 KM, 2 śruby
Prędkość	31 węzłów
Uzbrojenie
1→2 działo 76 mm 5→4 dział 57 mm (5 x I)
Wyrzutnie torpedowe	2 x 450 mm (2 x I)
Załoga	55

Sazanami (jap. 漣; さざなみ) – japoński niszczyciel typu Ikazuchi z przełomu XIX i XX wieku, zbudowany w Wielkiej Brytanii. Wodowany w 1899 roku, wszedł do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej Japonii w 1900 roku. Służył podczas wojny japońsko-rosyjskiej. Wycofany w 1921 roku.

Na skutek doświadczeń wojny chińsko-japońskiej, która potwierdziła wartość okrętów torpedowych, Cesarstwo Wielkiej Japonii przyjęło w 1896 roku dziesięcioletni program rozbudowy marynarki, przewidujący budowę nie tylko 63 torpedowców, ale też 23 niszczycieli^[1]. Niszczyciele wówczas były nową klasą okrętów, toteż Japonia zwróciła się ku wiodącym w świecie stoczniom brytyjskim. Pierwsze sześć niszczycieli typu Ikazuchi Japonia zamówiła w stoczni Yarrow, która w 1894 roku zbudowała pierwsze niszczyciele na świecie dla marynarki brytyjskiej^[2][a]. Wysoko postawione były wymagania dotyczące prędkości: 31 węzłów przez trzy godziny^[3].

„Sazanami” został wodowany jako czwarty niszczyciel typu Ikazuchi 8 sierpnia 1899 roku w stoczni Yarrow w Poplar (dzielnicy Londynu), a okręt ukończono w 1900 roku^[3].

Okręty typu Ikazuchi były czterokominowymi niszczycielami z gładkopokładowym kadłubem, przy czym pokład dziobowy był nakryty wypukłym pokładem w formie „skorupy żółwia”^[4]. Dziobnica była pionowa^[4]. Wyporność normalna wynosiła 305 ton, a pełna 410 ton^[3]. Długość całkowita wynosiła 68,43 metra, a na linii wodnej 67,3 m^[5]. Szerokość wynosiła 6,27 m, a zanurzenie 1,58 m^[5]. Załoga liczyła 55 osób^[3].

Okręt napędzany był przez dwie pionowe 4-cylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy indykowanej 6000 KM (maksymalnie 7000 KM), poruszające dwie śruby^[3]. Parę dostarczały cztery kotły typu Yarrow^[3]. Prędkość maksymalna wynosiła 31 węzłów^[3]. Normalny zapas węgla wynosił 40 ton, a maksymalny 110 ton^[3].

Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło początkowo pojedyncze działo kalibru 76 mm o długości lufy L/40 (40 kalibrów) umieszczone na rufie oraz pięć dział kalibru 57 mm umieszczonych na pokładzie na burtach i na platformie nad sterówką na dziobie^[5]. Jeszcze przed 1905 rokiem wzmocniono uzbrojenie, zastępując dziobowe działo kalibru 57 mm przez drugie działo kalibru 76 mm^[5]. Uzbrojenie torpedowe obejmowało dwie pojedyncze obrotowe wyrzutnie torped kalibru 450 mm (18 cali), umieszczone w osi podłużnej na pokładzie w części rufowej^[5][b].

W chwili wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej „Sazanami” wchodził w skład 3. dywizjonu niszczycieli, dowodzonego przez komandora por. Tsuchiyę, wchodzącego w skład 1 Eskadry Floty Połączonej^[6]. Dowódcą okrętu był komandor ppor. Tsunematsu Kondo^[5][7]. Okręt wziął udział ze swoim dywizjonem w wojnie rosyjsko-japońskiej, zaczynając od otwierającego wojnę ataku niszczycieli w nocy z 8 na 9 lutego 1904 roku na okręty rosyjskie na redzie Port Arthur. Przed północą, po wygaszeniu na okrętach rufowych świateł pozycyjnych, „Sazanami” jako ostatni okręt w szyku torowym stracił kontakt ze swoim dywizjonem, po czym samotnie dotarł pod Port Artur i zaatakował rosyjskie, zaalarmowane już okręty, jako przedostatni niszczyciel (przed „Oboro”)^[8]. O 1:25 (czasu japońskiego) wystrzelił jedną torpedę w kierunku pancernika „Połtawa”, nie uzyskując trafienia, po czym się wycofał^[8].

W toku dalszych działań pod Port Arturem, 10 marca 1904 roku „Sazanami” wraz z 3. dywizjonem niszczycieli (w składzie: „Shinonome”, „Usugumo”, „Akebono”) około 6 rano na południe od Port Artur przechwycił rosyjskie niszczyciele „Stierieguszczij” i „Rieszytielnyj” powracające z patrolu^[9]. „Sazanami” wziął aktywny udział w walce, która doprowadziła do obezwładnienia „Stierieguszczego”, po czym o 8.10 wziął porzucony i nabierający wody rosyjski niszczyciel na hol w celu próby zdobycia go oraz wyłowił dwóch rozbitków rosyjskich^[9]. Po 18 minutach hol pękł i wobec zbliżania się rosyjskich krążowników, „Stierieguszczij” został porzucony, po czym zatonął^[7][9]. „Sazanami” został w toku starcia uszkodzony 8 pociskami^[9].

„Sazanami” wziął następnie udział w bitwie pod Cuszimą 27 maja 1905 roku, nadal w składzie 3. dywizjon niszczycieli^[5]. Dowódcą okrętu był komandor ppor. Aiba^[5]. 28 maja po godz. 16 wraz z niszczycielem „Kagero” przechwycił rosyjskie niszczyciele „Groznyj” i „Biedowyj” próbujące się przedrzeć do Władywostoku. „Sazanami” ostrzelał „Biedowego”, który się poddał, na skutek czego do niewoli japońskiej trafił znajdujący się na nim wiceadmirał Zinowij Rożestwienski i sztab II Eskadry Pacyfiku^[10].

„Sazanami” został wycofany ze służby w 1921 roku i złomowany^[3].

• Nikołaj Afonin, Siergiej Bałakin. Minonoscy tipa «Sokoł». „Morskaja Kollekcyja”. Nr 2/2004 (59), 2004. (ros.). 
• Conway’s All the world’s fighting ships 1860–1905. Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene Kolesnik (red.). Londyn: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 0-85177-133-5. (ang.).
• Hansgeorg Jentschura, Dieter Jung, Peter Mickel: Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945. Wyd. IV (1986). Naval Institute Press, 1977. ISBN 0-87021-893-X. (ang.).
• Józef Wiesław Dyskant, Andrzej Michałek: Port Artur Cuszima 1904–1905. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2005. ISBN 83-11-10209-0.
• Piotr Olender: Wojna rosyjsko-japońska 1904–1905. Działania na morzu. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2021. ISBN 978-83-8178-686-7.
• Siergiej Suliga: Japonskij fłot. Korabli Russko-Japonskoj wojny 1904-1905 gg. Wypusk 2. Moskwa: Askold, 1995. ISBN 5-85259-077-0. [Японский флот. Корабли русско-японской войны 1904-1905 гг.]