Barbara Stanwyck

Barbara Stanwyck

Barbara Stanwyck (1939)
Imię i nazwisko	Ruby Catherine Stevens
Data i miejsce urodzenia	16 lipca 1907 Nowy Jork
Data i miejsce śmierci	20 stycznia 1990 Santa Monica
Zawód	aktorka, tancerka, modelka
Współmałżonek	Frank Fay (1928–1935; rozwód) Robert Taylor (1939–1951; rozwód)
Lata aktywności	1922–1986

Barbara Stanwyck, właśc. Ruby Katherine Stevens (ur. 16 lipca 1907 w Nowym Jorku, zm. 20 stycznia 1990 w Santa Monica) – amerykańska aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna oraz tancerka i modelka. Laureatka Złotego Globu i trzech nagród Emmy. Po czterokrotnej nominacji do Oscara, w 1982 otrzymała honorowego Oscara za całokształt twórczości artystycznej.

W 1986 została laureatką nagrody im. Cecila B. DeMille’a. American Film Institute (AFI) umieścił ją na 11. miejscu w rankingu „największych aktorek wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends)^[1].

8 lutego 1960 otrzymała własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 1751 Vine Street^[2][3].

Miała irlandzkie, szkockie i angielskie korzenie. Była najmłodsza z pięciorga dzieci Amerykanina Byrona E. Stevensa i Catherine Ann McGee, kanadyjskiej imigrantki z Nowej Szkocji. Kiedy miała cztery lata, jej matka zginęła w wypadku − została wypchnięta z tramwaju przez nietrzeźwą osobę. Dwa tygodnie po pogrzebie jej ojciec wyjechał kopać Kanał Panamski i słuch o nim zaginął. Ruby i jej brata, Byrona, wychowywała starsza od niej o pięć lat siostra, Mildred. Gdy Mildred dostała pracę jako tancerka u Johna Corta, nowojorskiego impresaria teatralnego, Ruby została umieszczona w rodzinie zastępczej, potem wielokrotnie zmienianej. Ukończyła nowojorską szkołę średnią Erasmus Hall Campus High School. W wieku trzynastu lat podjęła pracę jako pomocnik w sklepie, goniec w firmie telekomunikacyjnej i pomywaczka oraz uczęszczała na lekcje tańca, a mając piętnaście lat dorabiała jako modelka. W 1923 śpiewała w dziewczęcym chórze Ziegfeld Girls, z którym w 1926 roku zadebiutowała na broadwayowskiej scenie Hudson Theatre w sztuce Willarda Macka Pętla (The Noose). Pojawiła się ponownie na Broadwayu w spektaklu Burleska (Burlesque, 1926), zanim rok później pod pseudonimem artystycznym „Barbara Stanwyck” trafiła na kinowy ekran w melodramacie Broadwayowskie noce (Broadway Nights, 1927).

Po udziale w filmie Zamykane drzwi (Locked Door, 1929), w 1930 roku podpisała kontrakt z wytwórniami filmowymi Columbia i Warner Bros., zainspirowanymi jej ekranowym sukcesem w melodramatach: Franka Capry Ćmy nocne (Ladies of Leisure, 1930) i Niedozwolony (Illicit, 1931) oraz dramacie Franka Capry Cudowna kobieta (The Miracle Woman, 1931). Zdobyła czterokrotnie nominację do nagrody Oscara; za postać mściwej rozwódki bez manier i towarzyskiej ogłady w melodramacie Wzgardzona (Stella Dallas, 1937), rolę przebojowej piosenkarki z klubu nocnego, zaręczonej z szefem miejscowego gangu w komedii romantycznej Ognista kula (Ball of Fire, 1941), dreszczowcu noir Billy’ego Wildera Podwójne ubezpieczenie (Double Indemnity, 1944) jako femme fatale dwukrotna morderczyni oraz za kreację chorej na serce żony, która w wyniku pomyłki telefonicznej dowiaduje się o planowanym morderstwie w dramacie noir Przepraszam, pomyłka (Sorry, Wrong Number, 1948) z Burtem Lancasterem.

W komedii romantycznej Lady Eve (The Lady Eve, 1941) przebiera się za angielską damę i w wyszukany sposób nęka i dręczy niewinnego bogatego badacza węży (Henry Fonda). Zagrała potem w dramacie noir Na krawędzi (Clash by Night, 1952) z Marilyn Monroe, westernie Bydlęca królowa stanu Montana (Cattle Queen of Montana, 1954) u boku Ronalda Reagana oraz westernie Czterdzieści rewolwerów (Forty Guns, 1957), gdzie dowodzi oddziałem czterdziestu jeźdźców uzbrojonych w rewolwery.

Za występ w programie rozrywkowym NBC Barbara Stanwyck zaprasza (The Barbara Stanwyck Show, 1961–1962) zdobyła nagrodę Emmy. Pojawiła się gościnnie w seryjnym westernie NBC/ABC Wagon pociągowy (Wagon Train, 1961-1964) oraz w jednym z odcinków serialu ABC Aniołki Charliego (Charlie’s Angels, 1980) – pt. „Chłopaki Toni” („Toni’s Boys”) z Jaclyn Smith, Cheryl Ladd i Shelley Hack. Kreacja Victorii Barkley, matki Heatha (Lee Majors) i Audry (Linda Evans) w serialu-westernie ABC Wielka dolina (The Big Valley, 1965–1969) przyniosła jej drugą w karierze nagrodę Emmy. Za postać Mary Carson w miniserialu ABC Ptaki ciernistych krzewów (The Thorn Birds, 1983) u boku Richarda Chamberlaina odebrała po raz trzeci nagrodę Emmy i otrzymała nagrodę Złotego Globu.

Jej ostatnią rolą była Constance Colby Patterson, starsza siostra dyrektora generalnego Colby Enterprises Jasona (Charlton Heston), nienawidząca jego żony Sable (Stephanie Beacham) w operze mydlanej ABC Dynastia (1985) oraz spin-off Dynastia Colbych (The Colbys, 1985–1986).

Zmarła 20 stycznia 1990 w Santa Monica na niewydolność serca w wieku 82 lat^[4][5].

Była dwukrotnie mężatką. 26 sierpnia 1928 zawarła związek małżeński z broadwayowskim komikiem Frankiem Fayem, z którym w dniu 5 grudnia 1932 zaadoptowała syna Diona Anthony’ego „Tony’ego” Faya. 30 grudnia 1936 doszło do rozwodu. 13 maja 1939 wyszła za mąż za aktora Roberta Taylora. Rozwiedli się 21 lutego 1951.

• Maciej Maniewski. Mit „złej blondynki”. „Film”. nr 32/1991 (XLVI) (2195), s. 18, 11 sierpnia 1991. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 

• Barbara Stanwyck (1907–1990) w bazie IMDb (ang.)
• Barbara Stanwyck w bazie Filmweb
• Barbara Stanwyck w bazie Notable Names Database (ang.)
• Barbara Stanwyck w bazie Discogs.com (ang.)