Bederowiec

Bederowiec
Część
Ilustracja
Fragment mapy z 1926 roku ze znajdującym się po wschodniej stronie Bederowcem
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Konurbacja

górnośląska

Miasto

Katowice

Dzielnica

Osiedle Tysiąclecia

W granicach Katowic

15 października 1924

Data założenia

lata 20. XIX wieku

Strefa numeracyjna

32

Tablice rejestracyjne

SK

SIMC

0937480

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się punkt z opisem „Bederowiec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bederowiec”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bederowiec”
Ziemia50°16′27″N 18°59′18″E/50,274167 18,988333[1]

Bederowiec (niem. Bedersdorf[2]) – część miasta Katowice[3], położona na terenie dzielnicy Osiedle Tysiąclecia[4], na granicy z Chorzowem (park Śląski)[5]. Powstała wzdłuż obecnej ulicy Chorzowskiej w latach 20. XIX wieku jako przysiółek Dębu, zaś w 1961 roku na jej miejscu rozpoczęto budowę osiedla im. Tysiąclecia Państwa Polskiego.

Historia

Fragment parku Bederowiec od strony zachodniej (staw Maroko)

Nazwa Bederowiec wywodzi się od nazwiska proboszcza parafii w Chorzowie (Starym) – ks. Józefa Bedera, który założył tę osadę na gruntach dóbr Chorzów-Dąb w latach 20. XIX wieku[6]. Powstała ona wówczas jako przysiółek Dębu, po obu stronach drogi Katowice–Chorzów (obecna ulica Chorzowska), na terenach obecnego osiedla Tysiąclecia w Katowicach i parku Śląskiego w Chorzowie, na wysokości rzeźby „Żyrafa” przy wejściu do Śląskiego Ogrodu Zoologicznego[7]. W 1825 roku Bederowiec zamieszkiwał 67 mieszkańców[8], w 1862 roku 165 osób, w 1871 roku 231, zaś dwa lata później 210 osób[9]. Pod koniec XIX wieku znajdowały się tu stolarnia i młyn (napędzane silnikami parowymi)[8]. W grudniu 1885 roku osadę tę zamieszkiwało 247 osób[2].

W 1924 osada została przyłączona wraz z Dębem do Katowic, a do tego czasu administracyjnie podlegała Królewskiej Hucie. W latach wielkiego kryzysu (1929–1933) na terenach Bederowca powstawały osiedla bezrobotnych złożone z prymitywnych lepianek i baraków. Zaniedbana, nieoświetlona i nieskanalizowana dzielnica była wtedy cynicznie określana jako „Maroko” lub „Egipt”. W 1934 roku miasto zaczęło w Bederowcu budować domy dla bezdomnych, na terenie wydzierżawionym od Skarbofermu. W 1950 roku Bederowiec oddał część swoich terenów pod budowę Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku[8].

W latach 50. XX wieku zdecydowano o budowie na obszarze Bederowca nowego osiedla mieszkaniowego. Przed wyburzeniem osady, w jego rejonie znajdował się szyb wentylacyjny „Bederowiec”, zespół baraków zwanych „Maroko” oraz pola uprawne i nieużytki. Ostatnie żniwa na terenie Bederowca odbyły się w 1960 roku[7], a rok później rozpoczęto budowę osiedla Tysiąclecia[8].

Upamiętnienie i pozostałości

Inskrypcja na krzyżu przydrożnym stojącym obok kościoła Matki Boskiej Piekarskiej, na którym widnieje napis Wioska Bedersdorf

Nazwa Bederowiec jest na terenie Katowic upamiętniona poprzez nadane przez Radę Miasta Katowice: 28 listopada 2012 roku ulicę Bederowiecką, biegnącą od ulicy Brackiej w kierunku cmentarza[10] i 19 grudnia 2012 roku park Bederowiec, obejmujący teren wokół stawu Maroko[11]. Po Bederowcu pozostał również kamienny krzyż z tablicą znajdujący się w ogrodzie przy kościele Matki Boskiej Piekarskiej na osiedlu Tysiąclecia Górnym. Na tablicy widnieje następująca treść: Prosymy o pobożny Ojcze nasz i Zdrowaś Marya – Wioska Bedersdorf 1893[7].

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 177359.
  2. 1 2 The Genealogical Gazetteer: Bederowiec, Bedersdorf, Col. Bedersdorf. gov.genealogy.net. [dostęp 2021-06-26]. (ang.).
  3. ↑ Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. Wyszukiwanie. eteryt.stat.gov.pl. [dostęp 2023-04-03]. (pol.).
  4. ↑ Urząd Miasta Katowice: Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. emapa.katowice.eu. [dostęp 2023-04-03]. (pol.).
  5. ↑ Geoportal krajowy. geoportal.gov.pl. [dostęp 2023-04-03]. (pol.).
  6. ↑ Rzewiczok 1999 ↓, s. 30-31.
  7. 1 2 3 Krężel 2016 ↓.
  8. 1 2 3 4 Szaraniec 1996 ↓, s. 60.
  9. ↑ Borowy 1997 ↓, s. 68.
  10. ↑ Urząd Miasta Katowice: ul. Bederowiecka. www.katowice.eu. [dostęp 2021-06-26]. (pol.).
  11. ↑ Urząd Miasta Katowice: Park Bederowiec. www.katowice.eu. [dostęp 2021-06-26]. (pol.).

Bibliografia

  • Robert Borowy, Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kloefas”. Historia węglem pisana, Katowice: KWK „Katowice-Kloefas”, 1997, ISBN 83-907139-2-6.
  • Monika Krężel, Były pola, fińskie domki, kolonia dla bezrobotnych. Dziś to miasto-park. Oto osiedle Tysiąclecia, [w:] Nasza Historia [online], naszahistoria.pl, 25 sierpnia 2016 [dostęp 2021-06-26] (pol.).
  • Urszula Rzewiczok, Dzieje Dębu (1299-1999), Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1999, ISBN 83-87727-30-X.
  • Lech Szaraniec, Osady i osiedla Katowic, Katowice: Oficyna „Artur”, 1996, ISBN 83-905115-0-9.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.