Damasko

Damasko
niestandaryzowana część wsi
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

prudnicki

Gmina

Głogówek

Część miejscowości

Kazimierz

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-250[1]

Tablice rejestracyjne

OPR

SIMC

nie nadano[2]

Położenie na mapie gminy Głogówek
Mapa konturowa gminy Głogówek, na dole znajduje się punkt z opisem „Damasko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Damasko”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Damasko”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Damasko”
Ziemia50°17′42″N 17°54′03″E/50,295000 17,900833[2]

Damasko – część wsi Kazimierz w Polsce położonej w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek[2]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Doliny Górnej Straduni, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Stradunia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Geografia

Damasko położone jest na wschód od Kazimierza, przy drodze do Ciesznowa (dawna trasa z Głogówka do Raciborza)[3]. Po jego zachodniej stronie przepływa rzeka Stradunia[4]. Pod względem typu osadnictwa Damasko stanowi przykład widlicy[5].

Nazwa

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Domescowic (1310), Damasko (1345), Dometek (1446)[6], a także Damaszek[7]. Według zbioru słowiańskich nazw miejscowości opracowanego w 1896 przez Stanisława Drażdżyńskiego, polskim odpowiednikiem niemieckiej nazwy Damasko było Damaszko[8].

Historia

Miejscowość Damasko wyodrębniła się w wyniku pokoju kłodzkiego w 1137, kiedy wyznaczając granicę polsko-czeską podzielono wieś Kazimierz na dwie części. Damasko znalazło się wówczas w granicach Czech, oddzielone od polskiego Kazimierza rzeką Stradunia[4]. Stanowiło ważny ośrodek gospodarczy[7]. Pomimo zniesienia granicy w XVI wieku, podział na Kazimierz i Damasko zachował się do czasów współczesnych[4]. Ze wsi wywodził się śląski szlachecki ród Damasko[9].

Od 1532 do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów[10]. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk[11]. W 1783 w Damasku znajdowała się szkoła, folwark, kościół. Mieszkały w nim 224 osoby, w tym 25 ogrodników i 15 chałupników[12].

Damasko wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z 1849

Do czasu sekularyzacji w 1810 majątek Damasko był własnością probostwa cystersów, w odróżnieniu od „hrabiowskiego” Kazimierza[12]. Następnie stał się własnością magnackiego rodu von Prittwitz. W 1843 w Damasku naliczono 76 domów i 565 mieszkańców. W 1855 miejscowość zamieszkiwało 619 osób, a w 1861 – 662[13].

Miejscowość posiadała swoją napisową pieczęć gminną [14] [15]. We wrześniu 1898 w Damasku doszło do dwóch pożarów. W pierwszym – 23 września – spłonęła posiadłość cieśli Rotkegla, zginęło trzyletnie dziecko[16]. Do drugiego pożaru doszło 26 września w gospodarstwie Jandera, zginęła dwulatka[17].

Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego w 53 domach w Damasku mieszkało 246 osób[3]. W XIX wieku w Damasku funkcjonował młyn wodny[18]. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 318 mieszkańców Damaska 306 posługiwało się językiem niemieckim, a 12 językiem polskim[19]. Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnionych było w Damasku 287 osób, z czego 191, ok. 66,5%, stanowili mieszkańcy (w tym 189, ok. 65,8% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 284 głosy (ok. 98,9% uprawnionych), w tym 284 (100%) ważne; za Niemcami głosowało 284 osób (100%), a za Polską 0 osób (0%)[20].

Liczba mieszkańców

Przypisy

  1. ↑ Kazimierz, [w:] Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 451 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. 1 2 3 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 21341.
  3. 1 2 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I – wynik wyszukiwania – DIR [online], dir.icm.edu.pl [dostęp 2020-05-23].
  4. 1 2 3 Andrzej Jerzy Kotula, Kazimierz – zapomniane miasto, „Tygodnik Prudnicki”, 32 (507), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 10 sierpnia 2000, s. 19, ISSN 1231-904X.
  5. ↑ Uchwała Nr XLVII/346/2014 Rady Miejskiej w Głogówku z dnia 30 października 2014 r. w sprawie przyjęcia gminnego programu opieki nad zabytkami, [w:] g.ekspert.infor.pl [online], 30 października 2014, s. 37 [dostęp 2025-06-02].
  6. ↑ Roman Sękowski, Domanze, „Herbarz szlachty śląskiej”, II, Katowice 2003, s. 65.
  7. 1 2 Roman Sękowski, Proskowski, „Herbarz szlachty śląskiej”, VII, Opole 2020, s. 110.
  8. ↑ Polskie nazwy miejscowości w powiecie głupczyckim, „Ziemia Śląska”, 23, Katowice, 11 grudnia 1931, s. 3.
  9. ↑ Rody szlacheckie i ziemskie…, „Echo Gmin”, 11 (235), Kędzierzyn-Koźle: P.W. Plandom Sp. z o.o., 18 marca 2002, s. 12, ISSN 1429-2327.
  10. ↑ Johann Wolfgang Wieland, Principatus Silesiae Oppoliensis exactissima Tabula geographica, sistens Circulus Oppoliensem Ober-Glogau Gros Strehliz, Cosel, Tost, Rosenberg, Falckenberg & Lubleniz, Norimbergae: ab Homannianis Heredibus. Cum Spec. S. Caes. Rque Mtis Privilegio, 1736.
  11. ↑ Andrzej Dereń, XVIII-wieczna rewolucja, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 18 (441), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 6 kwietnia 1999, s. 17, ISSN 1231-904X.
  12. 1 2 3 Agri oppidum, „Życie Głogówka”, 7–8 (20–21), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks” na zlecenie Urzędu Miejskiego, sierpień 1997, s. 11, ISSN 1425-9591.
  13. 1 2 3 4 Damian Tomczyk, Herb Kazimierza – zapomnianego, nieistniejącego miasta, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 26 (240), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 25 czerwca 1995, s. 9, ISSN 1231-904X.
  14. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Odciśnięta pamięć wspólnoty: prawne i komunikatywne funkcje pieczęci gmin wiejskich na przykładzie zachodnich powiatów rejencji opolskiej w latach 1816-1933, Archiwalne Źródła Tożsamości, Opole: Archiwum Państwowe w Opolu : Uniwersytet Opolski, 2020, s. 283, ISBN 978-83-956475-6-7 [dostęp 2025-09-22] (pol.).
  15. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, www.pieczeciegminne.pl [online], pieczeciegminne.pl, 5 sierpnia 2021 [dostęp 2025-06-02].
  16. ↑ Ze Ślązka, „Dziennik Śląski”, 221, Bytom G.-Ś., 27 września 1898, s. 1.
  17. ↑ Ze Ślązka, „Dziennik Śląski”, 223, Bytom G.-Ś., 29 września 1898, s. 2.
  18. ↑ Zachariasz Mosakowski, Kazimierz (Damasko), młyn wodny [online], Centralna Baza Danych o Młynach w Polsce, 10 marca 2020 [dostęp 2023-08-20].
  19. 1 2 Praca zbiorowa: Gemeindelexicon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Opplen Auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 1. Dezember 1910, Heft VI. Negierungsbezirk Oppeln. Berlin: Königlich preußischen Statistifchen Landesamte, 1912, s. 34.
  20. ↑ Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in B-W. [dostęp 2022-09-17]. (niem.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.