Jewie (gmina)
| gmina wiejska | |
| 1867–1950 | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Okręg |
1867–1919: gb. wileńska |
| Rejon |
1867–1918: trocki (RU) |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1867 |
| Data likwidacji |
1950 |
| Populacja (1919) • liczba ludności |
|
| Szczegółowy podział administracyjny | |
| Liczba gromad |
8[2] |
| Liczba miejscowości |
92[2] |
Położenie na mapie | |
| 54°30′10″N 24°15′10″E/54,502778 24,252778 | |
Jewie (ros. Евьевская волость, lit. Vievio valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca na Wileńszczyźnie. Siedzibą władz gminy było miasteczko Jewie, obecnie na Litwie.
Historia
Gmina zbiorowa Jewie powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej[3][4]. W 1874 roku obejmowała 92 miejscowości w 8 gromadach, zamieszkanych przez 3575 ludzi[2].
Po I wojnie światowej, 7 czerwca 1919 jednostka weszła w skład utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiego (w polskim powiecie trockim)[1][5], przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i Etapowych[6]. Zachodnia część gminy, która weszła w skład Litwy, utworzyła gminę Kietowiszki[7]. Gmina Jewie była gminą wybitnie polską (92,4%) i katolicką (92,5%). Ludność litewska stanowiła zaledwie 0,5%[8].
Po demarkacji granic Litwy Środkowej w 1920 roku jednostka weszła w skład Republika Litewskiej i utworzonego tam litewskiego powiatu trockiego z siedzibą w Koszedarach; odtąd nie powróciła już pod kontrolę władz polskich[9].
Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód (powiat trocki). Po wojnie obszar gminy wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Litewskiej SRR (nadal powiat trocki). Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu jewieńskiego[10].
Przypisy
- 1 2 Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919
- 1 2 3 Памятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.
- ↑ Gmina Jewje, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 569.
- ↑ Н.П. ИнфоРост, ГПИБ | Карты [online], elib.shpl.ru [dostęp 2025-12-12].
- ↑ Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41
- ↑ Dziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753
- ↑ Lietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925.
- ↑ Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919.
- ↑ Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno - administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
- ↑ Tarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.