Kronie (gmina)
| gmina wiejska | |
| 1867–1950[1] | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Okręg |
1867–1917: gub. wileńska |
| Rejon |
1867–1918: trocki (RU) |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1867 |
| Data likwidacji |
1950 |
| Populacja (1874) • liczba ludności |
|
| Szczegółowy podział administracyjny | |
| Liczba gromad |
11[2] |
| Liczba miejscowości |
95[2] |
Położenie na mapie | |
| 54°45′30″N 24°14′40″E/54,758333 24,244444 | |
Kronie (ros. Кроньская волость, lit. Kruonio valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1919 na Wileńszczyźnie. Siedzibą gminy były Kronie, obecnie na Litwie.
Historia
Gmina zbiorowa Kronie powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej[3].
W 1874 roku obejmowała 95 miejscowości w 11 gromadach, zamieszkanych przez 5560 ludzi[2]. W 1890 roku gmina Kronie obejmowała 95 miejscowości w jedenastu gromadach (Angielniki, Dorsuniszki, Domejkowo, Kairyszki, Kowale, Kronie, Nikodemowo, Siekany, Sznipele, Toliszki i Żydejkiszki) i zamieszkiwało ją 8993 osób[4].
Gmina graniczyła od półocnego wschodu z gminą Żyżmory, od południowego wschodu z gminą Sumiliszki, od południa z gminą Jezno, a od zachodu z gubernią suwalską[5].
Po I wojnie światowej, gmina weszła w skład Republiki Litewskiej i nigdy nie podlegała pod administrację polską (zarówno Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich jak i Litwę Środkową). Weszła w skład litewskiego powiatu trockiego, jako że funkcjonowały wówczas równocześnie dwie jednostki o nazwie powiat trocki – polska (większa) i litewska (mniejsza)[6].
Po wybuchu II wojny światowej, kiedy to Wileńszczyzna powróciła do Litwy, oba powiaty (litewski i polski) zostały ponownie połączone, a gmina Kronie stała się ponownie składową zjednoczonego powiatu trockiego[7]. Przejściowo, w 1940 roku oraz ponownie od 1942 roku wchodziła w skład powiatu kowieńskiego[8]. Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód[9]
Po wojnie obszar stał się częścią Litewskiej SRR w Związku Radzieckim, a gmina do powiatu trockiego odtąd już nie powróciła. W latach 1944–1946 pozostawała w obrębie powiatu kowieńskiego, a w latach 1946–1950 była częścią powiatu koszedarskiego. Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu żyżmorskiego[8].
Przypisy
- ↑ Gmina poza administracją polską.
- 1 2 3 4 Памятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.
- ↑ Н.П. ИнфоРост, ГПИБ | Карты [online], elib.shpl.ru [dostęp 2025-12-12].
- ↑ Памятная книжка Виленской губернiи на 1890 годъ
- ↑ Н.П. ИнфоРост, ГПИБ | Волости Виленской губернии [online], elib.shpl.ru [dostęp 2025-12-05].
- ↑ Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno – administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
- ↑ Michał Gałędek: Ustrój administracji ogólnej na Wileńszczyźnie w okresie międzywojennym. Gdańsk: Wydawnictwo Historyczne Tabularium, 2012, s. 33-35, 84. ISBN 978-83-63923-01-3.
- 1 2 Trakų apskritis (1919–1950). Lietuvos istorija. Enciklopedinis žinynas. II tomas (L–Ž). – Vilnius, Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2016. ISBN 978-5-420-01765-4.
- ↑ Tarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.