Sumiliszki (gmina)

Sumiliszki
Сумилишская волость
Semeliškių valsčius
	gmina wiejska
	1867–1950
Państwo	Rosja
Okręg	1867–1919: gb. wileńska; 1919–1920: okręg wileński; 1920–1940: Rep. Litewska; 1941–1944: K.Rz. Wschód; 1944–1950: Litewska SRR
Rejon	1867–1918: trocki (RU); 1919–1920: trocki (PL); 1920–1950: trocki (LT)
Siedziba	Sumiliszki
Data powstania	1867
Data likwidacji	1950
Populacja (1919); • liczba ludności	; 8139
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gromad	11
Liczba miejscowości	89
	Położenie na mapie;
	54°30′10″N 24°15′10″E/54,502778 24,252778

Sumiliszki (ros. Сумилишская волость, lit. Semeliškių valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca na Wileńszczyźnie. Siedzibą władz gminy było miasteczko Sumiliszki (alt. Siemieliszki), obecnie na Litwie.

Historia

Gmina zbiorowa Sumiliszki powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej^[3]^[4]. W 1874 roku obejmowała 89 miejscowości w 11 gromadach, zamieszkanych przez 7252 ludzi^[2].

Po I wojnie światowej, 7 czerwca 1919 jednostka weszła w skład utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiego (w polskim powiecie trockim)^[1]^[5], przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i Etapowych^[6] Północna część gminy, która weszła w skład Litwy, utworzyła gminę Kietowiszki^[7].

Po demarkacji granic Litwy Środkowej w 1920 roku jednostka weszła w skład Republika Litewskiej i utworzonego tam litewskiego powiatu trockiego z siedzibą w Koszedarach; odtąd nie powróciła już pod kontrolę władz polskich^[8].

Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód (powiat trocki). Po wojnie obszar gminy wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Litewskiej SRR (nadal powiat trocki). Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu jewieńskiego^[9].

Przypisy

1 2 Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919
1 2 3 Памятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.
↑ Gmina Sumiliszki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 584 .
↑ Н.П.Н.П. ИнфоРост Н.П.Н.П., ГПИБ | Карты [online], elib.shpl.ru [dostęp 2025-12-12] .
↑ Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41
↑ Dziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753
↑ Lietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925.
↑ Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno - administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
↑ Tarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.

[romer-1] 1 2 Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919

[pamyatna1875-2] 1 2 3 Памятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.

[3] Gmina Sumiliszki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 584 .

[4] Н.П.Н.П. ИнфоРост Н.П.Н.П., ГПИБ | Карты [online], elib.shpl.ru [dostęp 2025-12-12] .

[5] Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41

[6] Dziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753

[7] Lietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925.

[mielcarek-8] Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno - administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.

[9] Tarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]