Jezno (gmina)

Jezno

Езненская волость
Jiezno valsčius

gmina wiejska
1867–1950[1]
Państwo	Rosja
Okręg	1867–1918: gub. wileńska 1918–1939: Rep. Litewska 1940–1944: K.Rz. Wschód 1944–1950: Litewska SRR
Rejon	1867–1918: trocki 1919–1944: olicki 1944–1946: mariampolski 1946–1950: preński
Siedziba	Jezno
Data powstania	1867
Data likwidacji	1950
Populacja (1890) • liczba ludności	12,992[2]
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gromad	10[2]
Liczba miejscowości	104[2]
Położenie na mapie
54°36′04″N 24°10′30″E/54,601111 24,175000

Jezno (ros. Езненская волость, lit. Jiezno valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1919 na Wileńszczyźnie. Siedzibą gminy było Jezno, obecnie na Litwie.

Gmina zbiorowa Jezno powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej^[3]. W 1874 roku obejmowała 104 miejscowości w 10 gromadach, zamieszkanych przez 7837 ludzi^[4]. W 1890 roku gmina Jezno obejmowała 104 miejscowości w dziesięciu gromadach (Birsztany, Jezno, Koszany, Nibry, Pokrowy, Piesztowiany, Sipowicze, Sobowa, Stokliszki i Wieżany) i zamieszkiwało ją 12,992 osób^[2]. Gmina graniczyła od półocnego wschodu z gminą Kronie, od zachodu z gminą Wysoki Dwór, od południa z gminą Butrymańce, a od wschodu z gubernią suwalską^[5].

Po I wojnie światowej, gmina weszła w skład Republiki Litewskiej i nigdy nie podlegała pod administrację polską (zarówno Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich jak i Litwę Środkową)^[6]. Weszła w skład nowo utworzonego litewskiego powiatu olickiego. Równocześnie, ze wschodniej części gminy Jezno utworzono nową gminę Stokliszki, natomiast w jej zachodniej części, nad Niemnem, utworzono dwie nowe gminy – Birsztany (zakole północne) i Niemoniuny (zakole południowe)^[7].

W 1924 roku do gminy Jezno włączono część zniesionej gminy Birsztany, w tym miasteczko Birsztany^[8].

W 1933 roku do gminy Jezno włączono część gminy Stokliszki oraz część zniesionej gminy Niemoniuny, natomiast 11 miejscowości gminy Jezno przeszło do reaktywowanej gminy Birsztany. W 1935 roku jedna wieś z gminy Jezno została przeniesiona do gminy Olita^[9].

Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód (powiat olicki). Po wojnie stała się częścią Litewskiej SRR w Związku Radzieckim, wchodząc w 1944 roku w skład powiatu mariampolskiego. W 1946 roku zmieniła jeszcze raz przynależność powiatową do powiatu preńskiego. Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu jezneńskiego^[10].