Kazimierz Nycz

Urodził się 1 lutego 1950 w Starej Wsi^[1] jako najstarszy z trojga dzieci Franciszka i Walerii Nyczów^[2]. W 1967 ukończył naukę w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej-Curie w Czechowicach-Dziedzicach i zdał egzamin dojrzałości^[3].

W latach 1967–1973 studiował w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym w Krakowie^[1]. Święcenia diakonatu otrzymał 8 maja 1972 przez posługę kardynała Karola Wojtyły, arcybiskupa metropolity krakowskiego^[4], natomiast święceń prezbiteratu udzielił mu 20 maja 1973 przed Kościołem Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Kaniowie biskup pomocniczy krakowski Julian Groblicki^[5]. Inkardynowany został do archidiecezji krakowskiej^[4].

W 1976 uzyskał licencjat z teologii na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie. W latach 1977–1980 odbył studia doktoranckie w zakresie katechetyki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, które ukończył w 1981 uzyskaniem doktoratu na podstawie dysertacji Realizacja odnowy katechetycznej Soboru Watykańskiego II w archidiecezji krakowskiej^[1][6].

W latach 1973–1975 był wikariuszem Parafii św. Elżbiety w Jaworznie-Szczakowej, a następnie w latach 1975–1977 Parafii św. Małgorzaty w Raciborowicach^[1][6]. Po ukończeniu studiów doktoranckich pomagał w duszpasterstwie w Parafii Miłosierdzia Bożego w Skawinie^[1].

Od 1981 do 1987 był wykładowcą katechetyki w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, jednocześnie pracował w Wydziale Katechetycznym Kurii Metropolitalnej w Krakowie^[6]. W latach 1987–1988 pełnił funkcję wicerektora krakowskiego seminarium duchownego^[1].

14 maja 1988^[7] papież Jan Paweł II mianował go biskupem pomocniczym archidiecezji krakowskiej ze stolicą tytularną Villa Regis^[1]. Święcenia biskupie przyjął 4 czerwca 1988 w katedrze na Wawelu^[1]. Głównym konsekratorem był kardynał Franciszek Macharski, arcybiskup metropolita krakowski, zaś współkonsekratorami arcybiskup Jerzy Ablewicz, biskup diecezjalny tarnowski, i Stanisław Nowak, biskup diecezjalny częstochowski^[4]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa Ex hominibus, pro hominibus (Z ludu i dla ludu)^[1][8]. W latach 1988–2004 sprawował urząd wikariusza generalnego archidiecezji krakowskiej. Był organizatorem trzech pobytów Jana Pawła II w Krakowie w trakcie jego podróży apostolskich do Polski^[1].

9 czerwca 2004 Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej^[9]. Urząd biskupi objął kanonicznie podczas ingresu do katedry koszalińskiej 7 sierpnia 2004^[10]. Jako biskup diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w ramach przygotowania młodzieży gimnazjalnej do przyjęcia sakramentu bierzmowania wprowadził odbywającą się w małych grupach katechezę pozaszkolną przy parafiach, a także polecił wspólnotom parafialnym troskę o kontakt z młodzieżą akademicką^[1].

3 marca 2007 papież Benedykt XVI mianował go arcybiskupem metropolitą warszawskim^[11]. Powierzoną mu archidiecezję warszawską objął kanonicznie 1 kwietnia 2007 podczas ingresu do Bazyliki Archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie. 29 czerwca 2007 otrzymał z rąk papieża paliusz^[1]. Jako arcybiskup metropolita warszawski objął urzędy wielkiego kanclerza Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie^[12] i Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie^[13]. W 2008 zainicjował obchodzony w pierwszą niedzielę czerwca Dzień Dziękczynienia^[6]. W listopadzie 2023^[14] w związku z osiągnięciem wkrótce wieku 75 lat złożył rezygnację ze sprawowanego urzędu^[15], którą papież Franciszek przyjął 4 listopada 2024^[16][17]. Do 14 grudnia 2024, kiedy to archidiecezję kanonicznie przejął jego następca Adrian Galbas, pełnił funkcję administratora apostolskiego archidiecezji^[18][19].

Decyzją papieża Benedykta XVI 9 czerwca 2007 został mianowany ordynariuszem wiernych obrządku wschodniego w Polsce, pozbawionych ordynariusza własnego obrządku^[20][21], a 8 marca 2025 papież Franciszek przyjął jego rezygnację z tej funkcji^[22]. 29 maja 2019 papież Franciszek mianował go administratorem apostolskim sede plena diecezji płockiej na czas nieobecności biskupa diecezjalnego płockiego Piotra Libery od 1 lipca do 31 grudnia 2019^[23].

20 października 2010 Benedykt XVI ogłosił jego nominację kardynalską^[24][6], a na konsystorzu 20 listopada 2010 kreował kardynałem prezbiterem Kościoła Świętych Sylwestra i Marcina w Monti^[25][26]. 25 grudnia 2010 odbył kardynalski ingres do archikatedry warszawskiej^[27], natomiast 29 kwietnia 2011 uroczyście objął swój kościół tytularny^[28]. Uczestniczył w konklawe w 2013, na którym papieżem został wybrany Franciszek, i w konklawe w 2025, w wyniku którego papieżem został Leon XIV^[4].

W ramach Konferencji Episkopatu Polski w 1999 został przewodniczącym Komisji Wychowania Katolickiego. Pod jego kierunkiem zostały opracowane: Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce, Dyrektorium katechetyczne Kościoła katolickiego w Polsce i Program nauczania religii, zatwierdzone przez Konferencję Episkopatu Polski w 2001 roku^[1]. W 2004 został członkiem Rady Stałej^[1], następnie jako kardynał kierujący diecezją stał się jej członkiem z urzędu^[29]. Ponadto w strukturach Episkopatu pełnił funkcje przewodniczącego Komisji Rewizyjnej^[1] i Rady Ekonomicznej^[30], a także był członkiem Komisji Duszpasterstwa, Rady ds. Środków Społecznego Przekazu, Zespołu ds. Społecznych Aspektów Intronizacji Chrystusa Króla^[1] i Zespołu ds. Kontaktów z Konferencją Episkopatu Niemiec^[31]. Wszedł również w skład Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu RP i KEP^[32]. W 2010 został przewodniczącym Rady Fundacji „Dzieło Nowego Tysiąclecia”^[33], objął także funkcję przewodniczącego komisji rewizyjnej tej fundacji^[34].

Decyzją Benedykta XVI w 2010 został członkiem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów oraz Kongregacji ds. Duchowieństwa^[35][36], natomiast papież Franciszek w 2014 mianował go członkiem Papieskiej Rady ds. Kultury^[37][38], a w 2023 Dykasterii ds. Kultury i Edukacji^[39][40].

Wszedł także w skład Komitetu Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie^[41].

Udzielił święceń biskupich nuncjuszowi apostolskiemu w Liberii Mirosławowi Adamczykowi (2013) oraz biskupom pomocniczym warszawskim: Józefowi Górzyńskiemu (2013), Rafałowi Markowskiemu (2013) i Michałowi Janosze (2015). Był współkonsekratorem podczas sakr biskupa pomocniczego koszalińsko-kołobrzeskiego Krzysztofa Zadarki (2009) i biskupa pomocniczego płockiego Mirosława Milewskiego (2016)^[4].

W 2007 został członkiem Zakonu Rycerzy Kolumba^[42].