Nawrócony

Nawrócony – nowela Bolesława Prusa po raz pierwszy publikowana na łamach Kalendarza humorystycznego „Muchy” dla porządnych ludzi na rok 1881. Pierwsze wydanie książkowe ukazało się w 1946 roku. Tłumaczony: m.in. na j. niemiecki i rosyjski^[1.1]

Główny bohater, siedemdziesięcioletni pan Łukasz, jest skrajnym egoistą, chciwcem i skąpcem, nieżyczliwym dla ludzi, często gnębiącym biednych i wiecznie procesującym się ze swoją córką o kamienicę, w której mieszka. Pewnej nocy ma sen, w którym znalazł się w piekle, gdzie sądzony jest za swoje grzechy. Jednak jego winy tak oburzają mieszkańców piekła, że nawet z niego zostaje wyrzucony i skazany na wieczny pobyt w kamienicy. Po przebudzeniu jest przerażony i postanawia zmienić swoje życie. Gdy jednak odkrywa, że to był tylko zły sen, ponownie staje się takim samym egoistą, jakim był przedtem.

Na podstawie noweli powstał w 1947 roku film fabularny w reżyserii Jerzego Zarzyckiego o takim samym tytule. Film nigdy nie wszedł na ekrany kin^[2].

Utwór zaliczany jest do serii utworów o tematyce fantastycznej Prusa^[3.1].

Według Grzegorza Filipa, motyw diabła pojawia się w kilku utworach Prusa, przy czym w Nawróconym, mimo umiejscowienia akcji w Piekle, jest on przedstawiony w najmniej ciekawy sposób^[3.2]. Filip opisał także utwór jako parodię przypowieści - antyprzypowieść, zwracając uwagę, na ironiczny wydźwięk tytułu w połączeniu z zakończeniem utworu^[3.3].

• „Sen” i „Sen Jakuba”- inne nowele Prusa, których motywem przewodnim jest sen bohatera

• Bolesław Prus: Na wakacjach; Nawrócony; Sen. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1988

• Nawrócony w Cyfrowej Bibliotece Narodowej Polona