Rysperydon

Rysperydon
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
biały proszek[1]
Wzór Hilla

C23H27FN4O2

Masa molowa

410,49 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

106266-06-2

PubChem

5073

DrugBank

DB00734

Podobne związki
Pochodne hydroksylowe

paliperydon

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

N05 AX08

Rysperydon, risperidon (INN risperidonum) – organiczny związek chemiczny z wieloma grupami funkcyjnymi, pochodna 1,2-benzoizoksazolu, lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji. Stosuje się go w leczeniu schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych[4], a także w przypadku agresywnych i autodestrukcyjnych zachowań związanych z zaburzeniami ze spektrum autyzmu[5]. Nie wykazuje działania cholinolitycznego.

Został opracowany przez Janssen Pharmaceutica i wprowadzony do lecznictwa w 1994 roku.

Znajduje się na liście leków podstawowych Światowej Organizacji Zdrowia[6]. Jest dostępny jako lek generyczny.

Wskazania

Jeden z preparatów rysperydonu

Schizofrenia

Rysperydon jest stosowany w leczeniu ostrych i przewlekłych psychoz schizofrenicznych oraz stanów psychotycznych z objawami pozytywnymi i negatywnymi. Lek zmniejsza również objawy depresyjne i lękowe związane ze schizofrenią[7].

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe

Leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji, w tym rysperydon, są skuteczne w leczeniu objawów maniakalnych w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych[8][9][10].

Autyzm

W zestawieniu z placebo, stosowanie rysperydonu pomaga zmniejszyć niektóre problematyczne zachowania u dzieci ze spektrum autyzmu, w tym agresję wobec innych, samookaleczanie się i gwałtowne zmiany nastroju[11]. Dane potwierdzające jego skuteczność wydają się być bardziej przekonujące niż dla alternatywnych metod leczenia farmakologicznego[12]. Dowody na skuteczność rysperydonu u nastolatków i młodych dorosłych z autyzmem są mniej przekonujące[13]. Niektórzy zalecają stosowanie risperidonu i aripiprazolu wyłącznie u pacjentów z bardzo poważnymi trudnościami behawioralnymi, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych wywołanych przez leki[14].

Inne

Lek stosowany jest również w leczeniu zaburzeń lękowych, obsesyjno-kompulsyjnych, zespołu Tourette’a, depresji lekoopornej oraz zaburzeń odżywiania (w tym przypadku stosowany jest pozarejestracyjnie).

Objawy uboczne

Częstymi objawami ubocznymi podczas stosowania rysperydonu są: bezsenność, pobudzenie, lęki oraz bóle głowy. Rzadko występującymi objawami są: senność, zmęczenie, zawroty głowy, zaparcia, nudności, wymioty, zaburzenia widzenia, priapizm, akatyzja.

Preparaty

Rysperydon dostępny jest w postaci tabletek, roztworu doustnego oraz proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań.

W Polsce wszystkie preparaty zawierające rysperydon dostępne są wyłącznie na receptę – do obrotu dopuszczono[a][15]:

  • Orizon – roztwór doustny, 1 mg/ml – Orion Corporation
  • Orizon – tabletki powlekane, ½/1/2/3/4 mg – Orion Corporation
  • Ranperidon – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 1/2/3/4 mg – Ranbaxy (Poland) Sp. z o.o.
  • Rileptid (x) mg – tabletki powlekane, x = 1/2/3/4 mg – Egis Pharmaceuticals PLC
  • Risperidon Vipharm – tabletki powlekane, 1/2/3/4 mg/ml – Vipharm S.A.
  • Risperon – tabletki powlekane, 1/2/3/4 mg – Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne LEK-AM Sp. z o.o.
  • Rispolept (preparat oryginalny) – roztwór doustny, 1 mg/ml – Janssen-Cilag International N.V
  • Rispolept (preparat oryginalny) – tabletki powlekane, 1/2/3/4 mg – Janssen-Cilag International N.V
  • Rispolept Consta – proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, 25/37,5/50 mg – Janssen-Cilag International N.V
  • Ryspolit – roztwór doustny, 1 mg/ml – Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Ryspolit – tabletki powlekane, 1/2/3/4 mg – Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Torendo Q-Tab (x) mg – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, x = 1/2 mg – Krka, Novo Mesto

Bibliografia

  • Stephen M. Stahl: Podstawy psychofarmakologii. Leki przeciwpsychotyczne i normotymiczne. Gdańsk: Via Medica, 2007. ISBN 978-83-60945-42-1.

Uwagi

  1. ↑ Wymieniono jedynie preparaty z pozwoleniem bezterminowym

Przypisy

  1. 1 2 Risperidone (nr R3030) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2020-01-02].
  2. 1 2 Risperidone, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00734 (ang.).
  3. ↑ Rysperydon [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: R3030 [dostęp 2020-01-02].
  4. ↑ Risperidone Monograph for Professionals - Drugs.com, „Drugs.com” [dostęp 2026-01-31] [zarchiwizowane z adresu 2025-11-27] (ang.).
  5. ↑ Alan F. Schatzberg, Charles B. Nemeroff, The American Psychiatric Publishing Textbook of Psychopharmacology, American Psychiatric Pub, 2009, s. 627, ISBN 978-1-58562-309-9 (ang.).
  6. ↑ World Health Organization, World Health Organization Model List of Essential Medicines: 21st list 2019 [online], 8 lipca 2019 [dostęp 2026-01-31] (ang.).
  7. ↑ Hua Yang, Haili Wu, Meta-Analysis of the Efficacy of Risperidone Treatment in Patients with First-Episode Schizophrenia, „Noro Psikiyatri Arsivi”, 61 (4), 2024, s. 351–357, DOI: 10.29399/npa.28712, ISSN 1300-0667, PMID: 39678059, PMCID: PMC11638566 [dostęp 2026-01-31].
  8. ↑ Kesavan Muralidharan i inni, Efficacy of second generation antipsychotics in treating acute mixed episodes in bipolar disorder: a meta-analysis of placebo-controlled trials, „Journal of Affective Disorders”, 150 (2), 2013, s. 408–414, DOI: 10.1016/j.jad.2013.04.032, ISSN 1573-2517, PMID: 23735211 [dostęp 2026-01-31].
  9. ↑ Alessandra M.A. Nivoli i inni, New treatment guidelines for acute bipolar mania: a critical review, „Journal of Affective Disorders”, 140 (2), 2012, s. 125–141, DOI: 10.1016/j.jad.2011.10.015, ISSN 1573-2517, PMID: 22100133 [dostęp 2026-01-31].
  10. ↑ Ayşegül Yildiz, Eduard Vieta, Stefan Leucht, Ross J. Baldessarini, Efficacy of antimanic treatments: meta-analysis of randomized, controlled trials, „Neuropsychopharmacology”, 36 (2), 2011, s. 375–389, DOI: 10.1038/npp.2010.192, ISSN 1740-634X, PMID: 20980991, PMCID: PMC3055677 [dostęp 2026-01-31].
  11. ↑ O.S. Jesner, M. Aref-Adib, E. Coren, Risperidone for autism spectrum disorder, „The Cochrane Database of Systematic Reviews”, 2007 (1), 2007, CD005040, DOI: 10.1002/14651858.CD005040.pub2, ISSN 1469-493X, PMID: 17253538, PMCID: PMC9022437 [dostęp 2026-01-31].
  12. ↑ Eiji Kirino, Efficacy and tolerability of pharmacotherapy options for the treatment of irritability in autistic children, „Clinical Medicine Insights. Pediatrics”, 8, 2014, s. 17–30, DOI: 10.4137/CMPed.S8304, ISSN 1179-5565, PMID: 24932108, PMCID: PMC4051788 [dostęp 2026-01-31].
  13. ↑ Dwayne Dove i inni, Medications for adolescents and young adults with autism spectrum disorders: a systematic review, „Pediatrics”, 130 (4), 2012, s. 717–726, DOI: 10.1542/peds.2012-0683, ISSN 1098-4275, PMID: 23008452, PMCID: PMC4074627 [dostęp 2026-01-31].
  14. ↑ Melissa L. McPheeters i inni, A systematic review of medical treatments for children with autism spectrum disorders, „Pediatrics”, 127 (5), 2011, e1312–1321, DOI: 10.1542/peds.2011-0427, ISSN 1098-4275, PMID: 21464191 [dostęp 2026-01-31].
  15. ↑ Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 2019-02-01].

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.