Wodorotlenek glinu
| |||||||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||||||||
| bezwonny[2], biały, bezpostaciowy proszek[1] | |||||||||||||||||||||||
| Wzór chemiczny |
Al(OH)3 | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| • zapis Hilla |
AlH3O3 | ||||||||||||||||||||||
| Masa molowa |
78,00 g/mol | ||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | |||||||||||||||||||||||
| PubChem | |||||||||||||||||||||||
| DrugBank | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||||||
| Klasyfikacja medyczna | |||||||||||||||||||||||
| ATC | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
Wodorotlenek glinu, Al(OH)3 – nieorganiczny związek chemiczny o charakterze amfoterycznym.
Otrzymywanie
Otrzymuje się go zwykle jako biały, krystaliczny osad w wyniku wprowadzenia dwutlenku węgla do roztworu glinianu:
Właściwości
Po wysuszeniu jest to biały proszek. Postać osadu zależy od sposobu strącenia – gdy wodorotlenek strąca się powoli, otrzymuje się krystaliczny osad, który ulega znacznie trudniej działaniu kwasów i ługów. Świeżo strącony bezpostaciowy osad, który nie zdążył się „zestarzeć” i przejść w postać krystaliczną łatwo rozpuszcza się w kwasach i zasadach.
Praktycznie nie rozpuszcza się w etanolu[2], rozpuszcza się w kwasach i zasadach z powodu charakteru amfoterycznego. W silnie kwasowych warunkach powstaje Al(OH)2+, w silnie zasadowych warunkach – Al(OH)4−.
Znane są 2 odmiany krystaliczne – minerał gibbsyt (hydrargilit) i bajeryt (otrzymywany sztucznie), których struktura odpowiada wzorowi Al2O3·3H2O (Al(OH)3). Oprócz tego znane są dwa minerały będące tlenkiem wodorotlenkiem glinu, które odpowiadają wzorowi AlO(OH) (Al2O3·H2O) – diaspor i bemit. Wszystkie cztery minerały występują w boksycie (bemit w największych ilościach).
Ogrzewanie wodorotlenku glinu prowadzi do powstania tlenku glinu:
Podczas działania zasad na roztwory soli glinu wytrąca się bezpostaciowy osad – żel, o zmiennej zawartości wody.
Zastosowanie
Jest on stosowany w produkcji papieru, mydła, kosmetyków, środków na nadkwaśność żołądka (w połączeniu z wodorotlenkiem magnezu) oraz w lecznictwie (substancja ścierająca i polerująca przy produkcji proszków i past do zębów). Z uwagi na wydzielanie wody w podwyższonej temperaturze, dodaje się go do izolacji specjalnych kabli energetycznych w celu zwiększenia ich odporności na ogień.
Zastosowania medyczne
Wodorotlenek glinu – jako wodorotlenek glinu (ATC A02AB01) lub algeldrat (ATC A02AB02) – jest stosowany w chorobach związanych z nadmierną kwasowością soku żołądkowego[4].
Stosowany jest też jako adiuwant w niektórych szczepionkach w celu zwiększenia ich skuteczności[5]. Jego działanie opiera się na kilku mechanizmach. Jednym z nich jest zatrzymanie podanych antygenów w miejscu szczepienia. Są one następnie uwalniane stopniowo, przez co wydłuża się czas stymulacji układu odpornościowego. Jony glinu mogą wiązać antygeny w kompleksy, co zwiększa prawdopodobieństwo ich pobrania przez komórki prezentujące antygen. Glin pobudza również silną odpowiedź limfocytów Th2[6]. Sugeruje się związek inflamosomów NLRP3 z immunopobudzającym efektem glinu[6][7].
Przypisy
- 1 2 3 Farmakopea Polska VI, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2002, s. 1176, ISBN 83-88157-18-3.
- 1 2 3 4 5 6 Aluminium hydroxide, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 3800 [dostęp 2017-11-18] (niem. • ang.).
- ↑ Aluminum hydroxide Material Safety Data Sheet [online], ScienceLab [dostęp 2017-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-01] (ang.).
- ↑ Aluminum hydroxide [online], DrugBank [dostęp 2021-03-15].
- ↑ Vaccine Adjuvants [online], Centers for Disease Control and Prevention [dostęp 2017-11-16] (ang.).
- 1 2 Vaccine Adjuvants review [online], InvivoGen [dostęp 2019-03-16] (ang.).
- ↑ Hanfen Li, Stephen B. Willingham, Jenny P.-Y. Ting, Fabio Re, Cutting edge: inflammasome activation by alum and alum’s adjuvant effect are mediated by NLRP3, „Journal of Immunology”, 181 (1), 2008, s. 17–21, PMID: 18566365, PMCID: PMC2587213.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.