Filozofia duńska

Filozofia duńska – część filozofii Zachodu, narodowa tradycja filozoficzna, uprawiana na terytorium Danii. Rozwinęła się w okresie Oświecenia w ścisłym związku z teoriami filozoficznymi sąsiadujących z Danią krajów, zwłaszcza pod wpływem filozofii niemieckiej. Duński pisarz Ludvig Holberg stał na stanowisku bliskim francuskiemu oświeceniu[1]. W XIX w. duńska myśl filozoficzna przebyła szereg etapów. Z początkiem tego stulecia panował w Danii kantyzm, którego przedstawicielami byli Norweg Niels Treschow i A. S. Ørsted, a także filozofia Schellinga (Hans Christian Ørsted). Później ugruntował swe wpływy heglizm. Niebawem jednak filozofia Hegla została poddana krytyce z pozycji subiektywno- idealistycznych. Filozofię duńską cechuje próba podbudowania zasady osobowości w ramach idealistycznie pojmowanego doświadczenia. Wśród filozofów duńskich, którzy wystąpili przeciwko spekulatywnemu systemowi Hegla, wyróżniali się Frederik Christian Sibbern, a zwłaszcza Søren Kierkegaard[2].

W końcu XIX i na początku XX w. w filozofii duńskiej nastąpił zwrot w stronę empiryzmu. Głównym przedstawicielem tego kierunku był Harald Høffding[3], którego poglądy ukształtowały się pod wpływem doktryn Kanta, Schopenhauera, a także pozytywizmu angielskiego i francuskiego. Sam Høffding nazywał swój światopogląd „pozytywizmem krytycznym”[4], który na początku XX w. popularny był w całej Europie[5]. W końcu XIX i na początku XX w. powstała w Danii psychologia eksperymentalna, a jednym z jej pionierów w krajach skandynawskich był Alfred Lehmann[3].

Obecnie filozofia duńska ma orientację logiczno-empiryczną i lingwistyczno-analityczną (Jørgen Jørgensen, Justus Hartnack)[6].

Przypisy

  1. ↑ Filozoficzny Słownik Encyklopedyczny 1997 ↓, s. 124.
  2. ↑ Mysliwczenko 1963 ↓, s. 565–566.
  3. 1 2 Мысливченко 1961 ↓, s. 698.
  4. ↑ Mysliwczenko 1963 ↓, s. 573.
  5. ↑ Edward Boniecki, Harald Höffding. Filozof duński w kręgu myśli polskiego modernizmu, „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej”, 62, 2017, s. 86.
  6. ↑ Filozoficzny Słownik Encyklopedyczny 1997 ↓, s. 125.

Bibliografia

po polsku
w językach obcych
  • publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać А. Г. Мысливченко: Dania. W: Historia filozofii. Pod redakcją M.A. Dynnika, M.T. Jowczuka, B.M. Kiedrowa, M.B. Mitina, T.I. Ojzermana i A.F. Okułowa. T. V. Cz. XVII: «Философская и социологическая мысль в странах Северной Европы в условиях монополистического капитализма (конец XIX — начало XX в.)» (Myśl filozoficzna i socjologiczna w krajach Europy Północnej w końcu XIX w. i na początku XX w.). Moskwa: Wydawnictwo Akademii Nauk ZSRR, 1961, s. 697–701. (ros.).
  • Датская философия (Filozofia duńska). W: Философский энциклопедический словарь (Filozoficzny Słownik Encyklopedyczny). Редакторы-составители Е.Ф.Губский, Г.В.Кораблева, В.А.Лутченко. Москва: Изд. дом "ИНФРА-М", 1997, s. 124–125, seria: Библиотека словарей "ИНФРА-М", БСИ. (ros.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.