Filozofia norweska
Filozofia norweska – część filozofii Zachodu, narodowa tradycja filozoficzna, uprawiana na terytorium Norwegii.
Początkowo nie miała ona samodzielnego znaczenia, ponieważ Norwegia w ciągu czterystu lat zależna była od Danii, a po klęsce Danii w wojnie angielsko-duńskiej od Szwecji, która zmusiła Norwegię do zawarcia unii. Samodzielna filozofia norweska powstała dopiero w połowie XVIII w. Po utworzeniu katedry filozofii na Uniwersytecie w Oslo rozwinęła się w Norwegii filozofia szkolna. Pierwszym zawodowym filozofem był Niels Treschow[1].
Poważny wpływ na rozwój myśli filozoficznej w Norwegii, jak i w innych krajach skandynawskich, wywarł idealizm niemiecki. Prawie do końca XIX w. na katedrach uniwersyteckich panowała filozofia heglowska, wykładana w duchu ortodoksyjno-teologicznym[2]. Jednym z najbardziej wpływowych heglistów był Georg Vilhelm Lyng[1]. W ostatnich kilkudziesięciu latach XIX w. na skutek sukcesów nauk przyrodniczych filozofowie norwescy zaczęli przejawiać zainteresowanie również pozytywizmem i empiryzmem[2]. W końcu XIX powstała psychologia eksperymentalna i psychologia fizjologiczna, zbliżająca się do teorii Wilhelma Wundta. Do rozwoju tej psychologii w Norwegii wielce przyczynił się Anathon Aall[3][4]. Najwybitniejszym filozofem norweskim XIX w. był prawicowy heglista Marcus Jacob Monrad[2]. Na początku XX w. przenika do Norwegii freudyzm, którego popularyzatorem był Harald Krabbe Schjelderup. W tym samym okresie powstaje również socjologia norweska, której założycielem był Christen Collin, z zawodu literaturoznawca[5].
Przypisy
- 1 2 Похлебкин 1967 ↓, s. 94.
- 1 2 3 Mysliwczenko 1963 ↓, s. 575.
- ↑ Filozoficzny Słownik Encyklopedyczny 1997 ↓, s. 306.
- ↑ Mysliwczenko 1963 ↓, s. 576.
- ↑ Похлебкин 1967 ↓, s. 95.
Bibliografia
- po polsku
- Aleksandr Mysliwczenko: Myśl filozoficzna i socjologiczna w krajach skandynawskich w okresie kapitalizmu przedmonopolistycznego (druga połowa XIX w.). W: Historia filozofii. Pod redakcją M.A. Dynnika, M.T. Jowczuka, B.M. Kiedrowa, M.B. Mitina, T.I. Ojzermana i A.F. Okułowa. T. III: Lata czterdzieste — dziewięćdziesiąte XIX w. Cz. IX:2: Norwegia. Warszawa: Książka i Wiedza, 1963, s. 575–580. (pol.).
- w językach obcych
- В. Похлебкин: НОРВЕ́ЖСКАЯ ФИЛОСО́ФИЯ. W: Encyklopedia Filozoficzna. Pod redakcją Fiodora Konstantinowa. T. 4: «НАУКА ЛОГИКИ» — СИГЕТИ. Moskwa: Sowietskaja encykłopiedija, 1967, s. 94–97. (ros.).
- Норвежская философия (Filozofia norweska). W: Философский энциклопедический словарь (Filozoficzny Słownik Encyklopedyczny). Редакторы-составители Е.Ф.Губский, Г.В.Кораблева, В.А.Лутченко. Москва: Изд. дом "ИНФРА-М", 1997, s. 306, seria: Библиотека словарей "ИНФРА-М", БСИ. (ros.).